Thấp khớp là gì? Các thông tin quan trọng

Thấp khớp không phải là thuật ngữ chính thức trong y khoa nhưng thường được nhiều người gọi để chỉ các triệu chứng liên quan đến viêm khớp, đau khớp. Vậy cụ thể thấp khớp là bệnh gì, các triệu chứng cụ thể và cách điều trị như thế nào, bài viết dưới đây sẽ giải đáp cụ thể.

Bệnh thấp khớp là gì?

Bệnh thấp khớp hay còn gọi là viêm khớp dạng thấp, là bệnh tự miễn ảnh hưởng khiến hệ miễn dịch bị rối loạn và tấn công vào các mô khớp dẫn đến đau nhức, sưng đỏ, cứng khớp, đặc biệt cứng khớp vào buổi sáng. Nếu không điều trị có thể gây ra biến chứng biến dạng khớp, mất khả năng vận động và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác trong cơ thể.

Nguyên nhân và yếu tố gây bệnh

Nguyên nhân mắc bệnh chưa rõ ràng nhưng một số yếu tố sau có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh thấp khớp.

• Gen: Một số thay đổi trong gen có thể ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, khiến hệ miễn dịch tấn công nhầm vào khớp, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tự miễn ảnh hưởng đến khớp như thấp khớp (viêm khớp dạng thấp), lupus ban đỏ…
• Giới tính: Phụ nữ có nguy cơ cao mắc bệnh như viêm khớp dạng thấp, lupus hơn so với nam giới do sự khác biệt về hormone và miễn dịch.
• Thừa cân, béo phì.
• Tiền sử nhiễm trùng, chấn thương có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Các vấn đề về nướu răng cũng ảnh hưởng đến khả năng mắc bệnh.
• Thói quen hút thuốc lá
• Làm việc trong môi trường hóa chất độc hại. (1)

Ai có nguy cơ mắc bệnh?

Bệnh có thể tăng cao ở một số nhóm đối tượng:

• Phụ nữ, đặc biệt phụ nữ ngoài 40 tuổi.
• Người trong gia đình mắc các bệnh lý liên quan đến bệnh thấp khớp.
• Người hút thuốc lá nhiều.
• Người thừa cân, béo phì.
• Người tiếp xúc với hóa chất độc hại như silica, amiăng…
• Người có hệ miễn dịch suy yếu hoặc rối loạn hệ miễn dịch.

Các triệu chứng thấp khớp thường gặp

Triệu chứng thấp khớp biểu hiện ở khớp và ngoài khớp, ảnh hưởng đến vận động và sinh hoạt của người bệnh. Một số biểu hiện bệnh như:

1. Biểu hiện ở khớp

Một số biểu hiện ở khớp khi bị bệnh như:

• Đau khớp, nhức mỏi khớp.
• Khớp bị viêm gây sưng, đỏ nóng ở khớp.
• Cứng khớp, hạn chế vận động ở một hoặc nhiều khớp, đặc biệt gây cứng khớp vào buổi sáng sau khi thức dậy.
• Khớp cảm thấy trơn tru hơn sau khi vận động nhẹ nhàng và có thể tăng lên khi tập luyện, làm việc gắng sức.
• Đau khớp tăng lên khi thay đổi thời tiết.

2. Các biểu hiện toàn thân và ngoài khớp

Một số triệu chứng bệnh thấp khớp toàn thân và ảnh hưởng ngoài khớp như:

• Mệt mỏi kéo dài.
• Sốt nhẹ.
• Sụt cân.
• Giảm khả năng lao động và sinh hoạt.

Tùy theo từng bệnh lý, các biểu hiện cụ thể có thể khác nhau như:

• Có cục cứng dưới da.
• Khô mắt, viêm màng bồ đào, viêm củng mạc.
• Viêm màng ngoài tim, tăng nguy cơ xơ vữa động mạch.
• Viêm màng phổi, xơ phổi, nốt phổi.
• Viêm mạch máu, tím đầu chi.
• Chèn ép dây thần kinh ngoại biên do viêm khớp, biến dạng khớp.

3. Các triệu chứng khác

Các triệu chứng kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của người bệnh như:

• Thiếu máu.
• Rối loạn giấc ngủ.
• Tăng nguy cơ lo âu, trầm cảm nếu bệnh kéo dài.
• Tự ti nếu gặp khó khăn khi vận động.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán

Để chẩn đoán bệnh thấp khớp, bác sĩ kết hợp thăm khám lâm sàng và chỉ định các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh như:

• Thăm khám nhằm đánh giá số lượng khớp bị viêm, mức độ sưng đau, tính đối xứng của khớp bị ảnh hưởng, phát hiện các dấu hiệu biến dạng khớp… Dựa trên tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh viêm khớp dạng thấp, bác sĩ sẽ đưa ra chẩn đoán ban đầu.
• Xét nghiệm máu để phát hiện các dấu hiệu liên quan đến viêm khớp dạng thấp như yếu tố dạng thấp, kháng thể CCP, tốc độ lắng hồng cầu, công thức máu, kháng thể kháng nhân.
• Chọc hút khớp để phân biệt với các bệnh lý khớp khác.
• Chẩn đoán hình ảnh như X-quang, siêu âm khớp, MRI…

Thông qua xét nghiệm máu, mức độ viêm khớp, thời gian triệu chứng, loại trừ các bệnh gây viêm khớp khác, bác sĩ sẽ đưa ra kết luận chẩn đoán và phác đồ điều trị.

Cách điều trị bệnh thấp khớp

Mục tiêu điều trị bệnh thấp khớp là giảm triệu chứng, giảm đau nhức, sưng khớp, cứng khớp buổi sáng, kiểm soát phản ứng viêm, ngăn ngừa tổn thương và biến dạng khớp, hỗ trợ cải thiện khả năng vận động hàng ngày. Dựa trên tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ đưa ra chỉ định điều trị phù hợp. (2)

• Thuốc chống thấp khớp DMARD: Hoạt động bằng cách ngăn chặn tác động của các chất hóa học được cơ thể giải phóng khi hệ miễn dịch tấn công khớp. Một số thuốc DMARD như methotrexate, leflunomide, hydroxychloroquine, sulfasalazine.
• Thuốc sinh học: Các thuốc sinh học như adalimumab, etanercept, infliximab thường được dùng kết hợp với methotrexate hoặc loại thuốc DMARD khác để ngăn chặn các hợp chất trong máu kích hoạt hệ miễn dịch tấn công khớp.
• Thuốc giảm đau: Paracetamol hoặc kết hợp paracetamol và codein để giảm đau. Những loại thuốc này không điều trị triệt để bệnh nhưng có thể giúp giảm đau.
• Thuốc chống viêm không steroid: Ngoài thuốc giảm đau paracetamol, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen, naproxen để giảm đau, giảm viêm ở khớp.
• Thuốc tiêm steroid: Giúp giảm đau mạnh, giảm cứng khớp và giảm viêm nhưng nên dùng trong thời gian ngắn để tránh tác dụng phụ nguy hiểm.
• Điều trị hỗ trợ: Bác sĩ có thể chỉ định điều trị vật lý trị liệu và phục hồi chức năng để cải thiện sức mạnh cơ bắp, giúp các khớp linh hoạt hơn.
• Phẫu thuật: Nếu các biện pháp điều trị bảo tồn không hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật để giảm đau, ngăn ngừa tiến triển nặng như giải phóng ống cổ tay, giải phóng gân, loại bỏ mô viêm, nội soi khớp, thay khớp…

Biện pháp phòng ngừa

Để phòng ngừa bệnh thấp khớp, bạn nên kiểm soát các yếu tố gây viêm, thay đổi lối sống, chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt như:

• Duy trì các thói quen lành mạnh như hạn chế hút thuốc lá, rượu bia, ngủ đủ giấc.
• Duy trì cân nặng hợp lý, tránh thừa cân, béo phì.
• Tăng cường chế độ ăn giàu rau xanh, cá béo, ngũ cốc nguyên hạt có tác dụng chống viêm.
• Hạn chế các thực phẩm tăng phản ứng viêm trong cơ thể như đồ ăn nhanh, đồ ăn nhiều dầu mỡ, nhiều đường, nội tạng động vật, chất béo bão hòa…
• Tập thể dục đều đặn, tránh ngồi lâu. Nên tập thể dục tối thiểu 30 phút/ngày.
• Tránh mang vác vật nặng gây tổn thương khớp, có thể sử dụng các dụng cụ hỗ trợ để tránh chấn thương cho khớp.
• Giữ tinh thần ổn định, hạn chế căng thẳng kéo dài.
• Kiểm soát các yếu tố như nhiễm trùng, viêm trong cơ thể. (3)

Bệnh thấp khớp còn được gọi là viêm khớp dạng thấp, gây đau nhức, sưng khớp, thậm chí biến dạng khớp nếu không được điều trị. Người bệnh cần thăm khám và điều trị nếu có các dấu hiệu nghi ngờ, để tránh các biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến chức năng vận động của khớp và sinh hoạt hàng ngày.