Viêm đại tràng sigma: Hiểu đúng để điều trị hiệu quả

Viêm đại tràng sigma có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng nào nhưng phổ biến hơn ở người lớn tuổi. Bệnh lý này ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng sống của người bệnh. Vậy bệnh được điều trị như thế nào?

Viêm đại tràng sigma là gì?

Viêm đại tràng sigma là tình trạng những tổn thương, vết loét xảy ra tại niêm mạc đại tràng sigma. Vậy đại tràng sigma nằm ở đâu? Đại tràng sigma có hình chữ S, nằm tại vị trí thấp nhất trong đại tràng, nối liền trực tràng. Đây là nơi chứa chất thải cơ thể, nên dễ bị viêm nhiễm.

Viêm đại tràng sigma có 2 dạng chính, gồm:

• Cấp tính: Tác nhân gây bệnh chính là do đường ruột bị nhiễm độc. Bệnh khởi phát nhanh, đột ngột. Người bệnh thường bị đau quặn bụng, tiêu chảy khiến cơ thể mất nước.
• Mạn tính: Bệnh cấp tính không được điều trị dứt điểm có thể chuyển sang dạng mạn tính kéo dài dai dẳng, tái phát nhiều lần tác động nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Nguyên nhân phổ biến gây viêm đại tràng sigma

Viêm đại tràng sigma có thể xảy ra do các nguyên nhân dưới đây: (1)

1. Viêm loét đại tràng

Đặc trưng bởi tình trạng viêm niêm mạc lan tỏa, bắt đầu từ trực tràng, lan rộng dần lên phía trên theo mô hình liên tục. Những đặc điểm mô học bao gồm: tăng sinh tế bào plasma cơ bản, teo và biến dạng tuyến nhầy lan tỏa, bề mặt lông mao không đều, có sự suy giảm chất nhầy. Quá trình viêm diễn ra liên tục, không gián đoạn. Mức độ viêm thường gia tăng dần về phía trực tràng.

2. Bệnh Crohn

Đặc trưng bởi tình trạng viêm lan tỏa, xuyên thành, có thể tác động đến bất kỳ phần nào của đường tiêu hóa. Phân biệt về mặt mô học bởi: tình trạng viêm khu trú (không liên tục), sự hiện diện của u hạt không liên quan đến tổn thương tuyến bã nhờn, những ổ áp xe ở hốc mắt ít phổ biến hơn so với viêm loét đại tràng…

3. Nhiễm trùng do vi khuẩn

Những tác nhân gây bệnh phổ biến bao gồm Salmonella, Clostridium difficile, E. coli và Shigella. Luôn thực hiện cấy phân và làm xét nghiệm độc tố C. difficile trong trường hợp nghi ngờ viêm đại tràng. Viêm đại tràng nhiễm trùng có thể được phân biệt với viêm ruột (IBD) bằng những đặc điểm sau: không có hiện tượng tăng sinh tế bào plasma ở đáy (chỉ xuất hiện ở 6% so với 63% ở bệnh viêm loét đại tràng), diễn tiến cấp tính tự giới hạn, kết quả cấy phân hoặc xét nghiệm độc tố dương tính.

4. Viêm đại tràng do Cytomegalovirus (CMV)

Có thể dẫn đến viêm đại tràng nguyên phát hoặc làm trầm trọng hơn bệnh viêm ruột mạn tính (IBD) hiện có. Được chẩn đoán dựa trên các thể vùi CMV điển hình trong sinh thiết. Có thể xuất hiện những nốt đen dưới niêm mạc ở đại tràng sigma. Có thể dẫn đến những đợt bùng phát nghiêm trọng ở người mắc bệnh viêm loét đại tràng mạn tính.

5. Viêm đại tràng thiếu máu cục bộ

Thường ảnh hưởng đến vùng ‘phân thủy’ từ đại tràng sigma đến góc lách. Những phát hiện nội soi gồm: trực tràng bình thường (không tác động đến trực tràng), xuất huyết dạng chấm, loét dọc… Thường gặp hơn ở người bệnh lớn tuổi có những yếu tố nguy cơ về mạch máu.

6. Viêm đại tràng từng phần liên quan đến bệnh túi thừa (SCAD)

Viêm khu trú ở đại tràng sigma có chứa túi thừa. Đặc điểm nổi bật có thể bao gồm: hiện tượng sần sùi, dễ vỡ không đồng đều hoặc liên tục xung quanh lỗ thoát của túi thừa, niêm mạc đại tràng bình thường ở đoạn gần và xa đại tràng sigma, bảo tồn trực tràng (niêm mạc trực tràng bình thường), đặc điểm mô học tương tự như bệnh viêm ruột (IBD). Chủ yếu xảy ra ở người lớn tuổi (đặc biệt là nam giới). Bệnh thường tự khỏi hoặc đáp ứng tốt với 5-aminosalicylat.

7. Viêm đại tràng do thuốc

Nhiều loại thuốc có thể gây viêm đại tràng. Những tác nhân dẫn đến tình trạng này thường bao gồm thuốc chống viêm không steroid (NSAID), các thuốc hóa trị liệu, thuốc kháng sinh. Việc chẩn đoán dựa trên mối quan hệ về thời gian giữa việc bắt đầu sử dụng thuốc và sự xuất hiện triệu chứng. Viêm đại tràng do thuốc thường được giải quyết bằng cách ngừng dùng loại thuốc là tác nhân gây viêm.

Dấu hiệu nhận biết viêm đại tràng sigma

Triệu chứng viêm đại tràng sigma ở mỗi người bệnh là khác nhau, tùy vào mức độ bệnh và cơ địa. Những dấu hiệu gợi ý có thể bao gồm:

• Đau vùng bụng dưới (thường ở vùng hố chậu trái): Người bệnh có thể bị đau âm ỉ hoặc đau quặn thắt, mang đến cảm giác như chuột rút ở bụng, cơn đau có thể kéo dài.
• Rối loạn đại tiện: Người bệnh đi ngoài nhiều lần, tiêu chảy; phân nát sống, khuôn phân nhỏ, có thể lẫn chất nhầy và máu trong phân; có thể bị táo bón, mót rặn. Sau khi dùng đồ uống có cồn, ăn món cay nóng hoặc thức ăn tanh như da gà, cá…, người bệnh có thể đi đại tiện liên tục, khoảng 5-6 lần/ngày.
• Bụng đầy hơi, ì ạch, sưng chướng, reo ọc ạch cả ngày.

Phương pháp chẩn đoán

Để chẩn đoán chứng viêm loét đại tràng sigma, bác sĩ tiến hành khám lâm sàng và cần được người bệnh cung cấp một số thông tin như: tần suất cơn đau bụng, mức độ đau, tính chất phân (nát hay lỏng), mô tả cảm giác chướng bụng (chướng bụng trước bữa ăn, sau bữa ăn hay ở thời điểm nào)…

Tiếp đó, để chẩn đoán xác định, bác sĩ chỉ định người bệnh thực hiện một số xét nghiệm, kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như:

• Nội soi đại tràng: Được áp dụng phổ biến, cho ra kết quả chuẩn xác để hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán xác định. Bác sĩ tiến hành đưa ống nội soi có gắn camera và đèn chiếu sáng trên đầu ống vào đại tràng người bệnh. Hình ảnh trong đại tràng được chiếu trên màn hình. Bác sĩ quan sát và tiến hành chẩn đoán bệnh lý.
• Chụp X-quang đại tràng: Thường được chỉ định áp dụng cho người già, trẻ nhỏ có nền tảng sức khỏe yếu…, không thể tiến hành nội soi.
• Xét nghiệm phân: Giúp xác định nguyên nhân gây bệnh là do vi sinh vật nào. Bác sĩ có thể căn cứ vào nguyên nhân để lập phác đồ điều trị đặc hiệu.
• Áp dụng những kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh khác như chụp CT hoặc MRI.

Viêm đại tràng sigma có nguy hiểm không?

Nếu không có phác đồ chữa trị kịp thời, hiệu quả, chăm sóc sức khỏe đúng cách, bệnh viêm đại tràng sigma có thể tiến triển sang những bệnh lý phức tạp, nguy hiểm hơn, ví dụ như:

• Xuất huyết đại tràng: Tình trạng tổn thương ở niêm mạc đại tràng dẫn đến chảy máu bên trong đại tràng. Lúc này, người bệnh cần được cầm máu ngay lập tức để tránh tình trạng mất máu tiềm ẩn nguy cơ gây tử vong.
• Thủng đại tràng: Khi ổ viêm loét ngày càng sâu, ăn mòn niêm mạc đại tràng có thể dẫn đến biến chứng thủng đại tràng.
• Ung thư đại tràng sigma: Vết loét lâu năm ở đại tràng có thể khiến những tế bào loạn sản dị sản tiến triển thành ung thư, đe dọa tính mạng của người bệnh.

Cách điều trị viêm đại tràng sigma

Việc chữa trị viêm đại tràng sigma cần được thực hiện càng sớm càng tốt, tùy vào tác nhân gây bệnh, bác sĩ có thể lập phác đồ chữa trị phù hợp với từng người bệnh. Nhìn chung, phác đồ điều trị do bác sĩ chỉ định có thể bao gồm (thông tin mang tính tham khảo):

1. Điều trị nội khoa

Ở chứng viêm đại tràng sigma giai đoạn đầu, người bệnh thường được chỉ định sử dụng thuốc để chữa trị triệu chứng và nguyên nhân gây bệnh:

• Tùy vào nguyên nhân gây viêm, bác sĩ có thể chỉ định cho người bệnh dùng thuốc chống nấm, thuốc kháng sinh, thuốc chống ký sinh trùng, thuốc kháng lao…
• Thuốc giảm đau, thuốc tiêu chảy, thuốc chống co thắt, thuốc chống loạn khuẩn.
• Để ngăn ngừa tình trạng trụy tim mạch, người bệnh cần được bổ sung nước và điện giải trong quá trình chữa trị.

2. Điều trị ngoại khoa

Với những trường hợp mắc viêm đại tràng sigma mức độ nặng, phẫu thuật cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ đại tràng có thể được bác sĩ cân nhắc chỉ định thực hiện. Chức năng tiêu hóa sẽ bị suy giảm sau phẫu thuật nên người bệnh cần chuẩn bị tâm lý trước khi thực hiện. Ở trường hợp tình trạng viêm đã tiến triển thành polyp, ung thư đại tràng… thì cũng có thể cần can thiệp ngoại khoa để điều trị.

3. Chế độ ăn và sinh hoạt hỗ trợ phục hồi

Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ chữa trị do bác sĩ chỉ định, người bệnh cần thiết lập và duy trì lối sống khoa học, áp dụng khẩu phần dinh dưỡng phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ để góp phần thúc đẩy quá trình hồi phục sức khỏe, có thể bao gồm:

• Tái khám đúng lịch hẹn của bác sĩ. Chỉ dùng thuốc khi cần, theo đúng chỉ định của bác sĩ.
• Không dùng những loại thuốc giảm đau, chống viêm như voltaren, aspirin, naproxen, ibuprofen…, do có thể làm gia tăng nguy cơ gây xuất huyết đại tràng.
• Điều chỉnh thời gian nghỉ ngơi, làm việc phù hợp; tránh thức quá khuya, thiếu ngủ gây căng thẳng cho đường ruột.
• Vận động thể chất thường xuyên để góp phần nâng cao sức đề kháng.
• Hạn chế dùng chất kích thích như trà, cà phê, bia rượu…
• Cần ăn thực phẩm chứa nhiều chất xơ nếu bị táo bón, chia thành nhiều bữa ăn nhỏ trong ngày để việc tiêu hóa diễn ra dễ dàng hơn.
• Khi bị tiêu chảy, nên hạn chế ăn thực phẩm chứa nhiều chất xơ, rau sống, trái cây khô, thực phẩm đóng hộp.
• Cần hạn chế ăn thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ (đặc biệt là mỡ động vật).

Tóm lại, người bệnh viêm đại tràng sigma cần được điều trị đúng phác đồ do bác sĩ chỉ định. Ngay khi gặp dấu hiệu gợi ý viêm đại tràng sigma, người bệnh nên sớm đến cơ sở y tế uy tín thăm khám để được chẩn đoán, chữa trị hiệu quả, đơn cử như tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.