Viêm khớp dạng thấp ở trẻ em có thể được kiểm soát tốt nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Viêm khớp dạng thấp trẻ em là gì? Dấu hiệu và cách điều trị thế nào? Cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé.
Viêm khớp dạng thấp ở trẻ em thường bắt đầu với các dấu hiệu như đau, sưng hoặc cứng khớp. Những triệu chứng này khiến trẻ khó vận động và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Nhiều trường hợp không rõ nguyên nhân nhưng nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây tổn thương vĩnh viễn cho khớp và cản trở sự phát triển của trẻ. (1)
Không chỉ ảnh hưởng đến khớp, bệnh viêm khớp dạng thấp còn có thể gây ra nhiều biến chứng nếu để lâu. Trẻ có thể gặp vấn đề ở các cơ quan khác như da, mắt, tim hoặc thận. Một trong những dạng viêm khớp phổ biến nhất ở trẻ là viêm khớp tự phát thiếu niên xuất hiện từ 7 – 16 tuổi. Đây là giai đoạn cơ thể trẻ đang phát triển mạnh nên khi hệ miễn dịch rối loạn, các tế bào viêm tăng sinh bất thường trong khớp gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng.
Dưới đây là những loại viêm khớp dạng thấp trẻ thường mắc phải: (2) (3)
Thể viêm ít khớp là dạng viêm khớp ảnh hưởng đến dưới 5 khớp trong giai đoạn đầu. Đây là thể bệnh thường gặp nhất ở trẻ em bị viêm khớp dạng thấp chiếm khoảng một nửa số ca. Các bé gái có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với bé trai.
Ở nhóm trẻ trong độ tuổi trưởng thành thì bệnh có thể tiến triển nặng hơn khiến nhiều khớp bị tổn thương và các triệu chứng kéo dài. Tuy nhiên, nếu trẻ mắc bệnh trước 7 tuổi thì khả năng hồi phục sẽ tốt hơn, nhiều trường hợp bệnh có thể thuyên giảm theo thời gian.
Dù vậy, nhóm trẻ này lại có nguy cơ cao bị viêm màng bồ đào. Điều đáng lo là viêm mắt thường sẽ không có dấu hiệu rõ ràng nên rất dễ bị bỏ qua. Vì vậy, trẻ cần được khám mắt định kỳ bởi bác sĩ chuyên khoa để phát hiện sớm và điều trị kịp thời, giúp ngăn ngừa nguy cơ mất thị lực.
Viêm đa khớp dạng thấp ở trẻ em là dạng bệnh ảnh hưởng đến từ 5 khớp trở lên. Bệnh có thể bắt đầu ở bất kỳ độ tuổi nào và chiếm khoảng số ít ca viêm khớp ở trẻ em.
Bệnh thường gây viêm đối xứng hai bên cơ thể ở cả hai đầu gối hoặc hai cổ tay cùng sưng đau. Nhiều trẻ mắc bệnh còn có yếu tố thấp trong máu, một dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch đang bị bất thường.
Trẻ được chẩn đoán viêm đa khớp khi đang ở độ tuổi thanh thiếu niên có nguy cơ tiến triển thành viêm khớp dạng thấp ở người lớn sớm hơn so với thông thường. Vì vậy, việc theo dõi và điều trị đều đặn là rất quan trọng để giúp kiểm soát bệnh và hạn chế biến chứng lâu dài.
Viêm khớp dạng thấp thể hệ thống là dạng ít gặp hơn, đặc biệt ở trẻ em. Bệnh thường bắt đầu với những cơn sốt cao lặp đi lặp lại kèm theo nổi phát ban trên da.
Khác với các thể khác, thể hệ thống không chỉ ảnh hưởng đến khớp mà còn có thể gây viêm ở các cơ quan bên trong như tim, gan hoặc phổi. Trong nhiều trường hợp, khớp có thể chưa bị sưng ngay mà chỉ bắt đầu đau hoặc sưng sau vài tháng thậm chí vài năm khi trẻ bị sốt.
Ngoài ra, khi làm xét nghiệm máu, bác sĩ có thể phát hiện số lượng hồng cầu giảm và bạch cầu tăng cao, đây là những dấu hiệu cho thấy cơ thể đang bị viêm. Dù các triệu chứng như sốt hoặc phát ban giảm, tình trạng viêm khớp vẫn có thể kéo dài và ảnh hưởng đến khả năng vận động của trẻ.
Xem thêm: Viêm khớp dạng thấp khởi phát muộn ở người cao tuổi
Viêm khớp dạng thấp ở trẻ em có thể biểu hiện rất khác nhau ở từng bé. Có bé chỉ bị trong thời gian ngắn rồi tự khỏi nhưng cũng có bé bị dai dẳng hoặc kéo dài trong nhiều tháng. Tình trạng bệnh nặng hay nhẹ còn phụ thuộc vào sức đề kháng và mức độ viêm của mỗi trẻ.
Sau đây là một số dấu hiệu thường gặp mà bậc cha mẹ nên chú ý:
Viêm khớp dạng thấp ở trẻ em có thể gây ra nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Khi bệnh tiến triển, các khớp bị biến dạng làm trẻ gặp khó khăn trong việc đi lại và vận động. Sức khỏe của trẻ từ đó cũng bị ảnh hưởng, dễ bị mệt mỏi, chậm lớn và kém phát triển so với bạn bè đồng trang lứa. Ngoài ra, việc khó vận động sẽ khiến trẻ bị tự ti, lo lắng làm ảnh hưởng đến việc học tập và vui chơi mỗi ngày.
Nếu được điều trị sớm và chăm sóc đúng cách phần lớn trẻ vẫn có thể duy trì hoạt động vui chơi và phát triển khỏe mạnh như bình thường. Vì vậy, sự theo dõi và quan tâm của cha mẹ chính là kim chỉ nam giúp trẻ phát triển tốt hơn.
Khi không được kiểm soát tốt và tình trạng viêm có thể khiến khớp bị tổn thương nặng nề. Lớp sụn trong khớp vốn giúp các đầu xương di chuyển trơn tru dần bị mòn đi do tình trạng viêm kéo dài. Sau đó, phần xương dưới sụn và các mô quanh khớp cũng bị ảnh hưởng. làm khớp dễ bị cong lệch và biến dạng. Trẻ sẽ gặp khó khăn khi vận động hằng ngày như đi tới lui, chạy nhảy, cầm nắm đồ vật hay leo cầu thang.
Nếu khớp cứ vẫn mãi trong tình trạng bị cứng lâu ngày, trẻ sẽ mất dần sự linh hoạt vốn có, ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt, học tập và thậm chí cả hoạt động vui chơi giải trí của trẻ. Chính vì vậy, việc phát hiện sớm và điều trị ngay từ giai đoạn đầu rất quan trọng trong việc bảo vệ khớp của trẻ.
Viêm khớp dạng thấp không chỉ khiến trẻ bị đau khớp mà còn có thể làm chậm quá trình phát triển thể chất. Tình trạng viêm kéo dài khiến cơ thể trẻ khó hấp thu đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển chiều cao và cân nặng. Bé dễ bị chậm lớn, thấp bé hơn bạn bè đồng trang lứa.
Ngoài ra, một số loại thuốc điều trị nhất nếu lạm dụng trong thời gian dài cũng có thể ảnh hưởng đến chiều cao của trẻ. Điều này có thể làm bé cảm thấy mặc cảm tự ti hơn với ngoại hình của mình so với bạn bè.
Việc chẩn đoán viêm khớp dạng thấp ở trẻ em không phải lúc nào cũng đơn giản nhất là trong giai đoạn đầu. Nhiều trẻ có dấu hiệu đau khớp, sưng nhẹ nên dễ nhầm lẫn với các nguyên nhân khác như chấn thương, nhiễm trùng hay những bệnh lý lành tính khác.
Hiện nay, không có xét nghiệm máu nào có thể khẳng định chính xác được trẻ bị viêm khớp dạng thấp. Vì vậy, bác sĩ thường dựa vào những triệu chứng trẻ đang gặp phải, tiền sử bệnh hay các bệnh lý khác có dấu hiệu tương tự. Dù không xác định trực tiếp bệnh, nhưng xét nghiệm máu có thể giúp đánh giá tình trạng viêm và hỗ trợ bác sĩ loại trừ các nguyên nhân khác như tốc độ lắng máu (ESR), CRP, yếu tố dạng thấp (RF) hay kháng CCP.
Ở những trường hợp mà trẻ bị viêm khớp dạng thấp nhưng các xét nghiệm máu vẫn không thể đánh giá được thì ngoài xét nghiệm máu bác sĩ có thể sẽ tiến hành cho bé chụp X-quang hoặc chụp cộng hưởng từ MRI để chẩn đoán chính xác cũng như theo dõi tiến trình của bệnh từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.
Mỗi trẻ bị viêm khớp dạng thấp sẽ có cách điều trị khác nhau tùy vào mức độ nặng nhẹ của bệnh. Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, trẻ hoàn toàn có thể học tập, vui chơi và phát triển khỏe mạnh như các bạn đồng trang lứa.
Ở giai đoạn sớm, bác sĩ có thể kê đơn thuốc giúp trẻ giảm sưng đau ở các khớp, tình trạng viêm và hạ sốt khi cần. Bên cạnh việc dùng thuốc thì bác sĩ sẽ hướng dẫn trẻ tập các bài vận động nhẹ nhàng có tác dụng giúp khớp không bị cứng khi trẻ ngủ dậy hay ngồi lâu. Ngoài ra, những bài tập này còn giúp cho các khớp mềm dẻo, linh hoạt và hỗ trợ cơ bắp cho trẻ tốt hơn.
Trong trường hợp bệnh kéo dài và khớp bị tổn thương nặng, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật để giúp trẻ bớt đau và dễ vận động hơn. Tùy vào từng trường hợp cụ thể mà bác sẽ chọn phương pháp như nội soi khớp, chỉnh trục khớp hay sửa gân, thay khớp nếu bị tổn thương nghiêm trọng.
Ngoài việc điều trị ở bệnh viện, việc chăm sóc tại nhà cũng rất quan trọng. Cha mẹ nên giữ ấm cho trẻ khi trời lạnh hay mặc đồ mát mẻ khi thời tiết nóng bức. Đảm bảo trẻ ăn uống đầy đủ chất, cân đối và tránh trẻ nạp quá nhiều dẫn tới béo phì. Song song đó, hãy khuyến khích bé luyện tập vận động nhẹ nhàng mỗi ngày để cơ khớp linh hoạt hơn và bổ sung thêm những loại thực phẩm giàu canxi và vitamin cho cơ thể để giúp xương chắc khỏe.
Viêm khớp dạng thấp ở trẻ em nghe tuy có vẻ nghiêm trọng nhưng nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách thì trẻ vẫn sẽ có thể học tập, vui chơi và phát triển khỏe mạnh như bình thường. Bệnh sẽ không còn là rào cản nếu trẻ được chăm sóc kịp thời.
Thực tế, viêm khớp ở trẻ là tình trạng viêm kéo dài ở khớp mà không rõ nguyên nhân. Nếu để bệnh tiến triển mà không can thiệp, các khớp có thể bị tổn thương nặng dẫn đến biến dạng và giảm khả năng vận động, thậm chí ảnh hưởng đến các cơ quan khác trong cơ thể. Trong những trường hợp nặng, biến chứng có thể rất nguy hiểm cho trẻ.
Vì vậy, khi thấy trẻ có dấu hiệu đau, sưng khớp kéo dài nhất là vào buổi sáng thì cha mẹ nên đưa trẻ đi khám càng sớm càng tốt. Việc điều trị sớm, kết hợp giữa dùng thuốc và luyện tập thể dục thể thao, tinh thần thoải mái sẽ giúp hạn chế tối đa biến chứng góp phần giúp bé phát triển cả về thể chất lẫn tinh thần.
Hiện vẫn chưa có thuốc hay phương thức công nghệ nào có thể trị dứt điểm bệnh nhưng nhiều trẻ có thể kiểm soát tốt bệnh lý nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách.
Trẻ vẫn có thể chơi thể thao được nhưng cần cân nhắc lựa chọn các môn phù hợp như bơi lội, đi bộ, yoga và nên luyện tập dưới sự hướng dẫn của bác sĩ hay chuyên viên y tế để tránh gây chấn thương khớp.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Viêm khớp dạng thấp ở trẻ em là bệnh lý mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được nếu cha mẹ phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Với sự chăm sóc đúng cách từ phía gia đình và bác sĩ, trẻ có thể hạn chế biến chứng, vận động mỗi ngày và phát triển cơ thể như bình thường. Dù viêm khớp dạng thấp trẻ em có thể gây nhiều trở ngại trong sinh hoạt hằng ngày nhưng nếu kiên trì điều trị, trẻ vẫn có thể tiếp tục sống khỏe mạnh và tự tin bước tiếp hành trình trưởng thành của mình.
