Viêm ruột thừa: Nguyên nhân và những điều cần biết

Viêm ruột thừa có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, điển hình với những cơn đau xuất hiện xung quanh rốn và lan dần ra các vị trí lân cận. Đây là tình trạng khẩn cấp, cần được điều trị kịp thời để tránh nhiễm trùng lan rộng, gây đe dọa đến tính mạng. Trong những trường hợp cần thiết, can thiệp phẫu thuật sẽ được chỉ định để cắt bỏ vùng tổn thương.

Viêm ruột thừa là gì?

Viêm ruột thừa là tình trạng ruột thừa bị viêm do một số nguyên nhân điển hình, chẳng hạn như: sự xâm nhập của vi sinh vật, khối u, tắc nghẽn chất thải… Điều này dẫn đến xuất hiện những cơn đau xung quanh rốn và lan dần ra các vị trí lân cận.

Theo đó, ruột thừa là một ống mỏng nối với ruột già, nằm ở phần dưới bên phải bụng. Đối với trẻ nhỏ, cơ quan này là một phần trong hoạt động của hệ thống miễn dịch, giúp bảo vệ cơ thể chống lại bệnh tật. Đối với người trưởng thành, ruột thừa đã ngưng hẳn nhiệm vụ này, chức năng chính xác hiện vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu.

Viêm ruột thừa có thể xảy ra ở mọi đối tượng, trong đó phổ biến nhất là những người trong độ tuổi từ 10 – 30 tuổi. Tính đến thời điểm hiện tại, phương pháp điều trị tiêu chuẩn là phẫu thuật cắt bỏ vùng tổn thương. (1)

Nguyên nhân gây viêm ruột thừa?

Viêm ruột thừa có thể xảy ra do những nguyên nhân điển hình như sau:

• Sự xâm nhập của virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng trong đường tiêu hóa.
• Ống nối ruột già và ruột thừa bị tắc nghẽn do phân/
• Khối u.

Tất cả những yếu tố này đều có thể khiến ruột thừa bị viêm và sưng đau dữ dội. Quá trình vận chuyển máu đến cơ quan sẽ ngưng lại khi triệu chứng sưng tấy trở nên nghiêm trọng hơn. Khi lưu lượng máu không được cung cấp đủ, ruột thừa bắt đầu chết. Ngoài ra, cơ quan cũng có nguy cơ bị vỡ hoặc hình thành các lỗ, vết rách trên thành ruột. Điều này làm cho phân, chất nhầy, virus, vi khuẩn… rò rỉ vào bên trọng bụng, dẫn đến hàng loạt các vấn đề nguy hiểm khác như: viêm phúc mạc, nhiễm trùng lây lan…

Dấu hiệu viêm ruột thừa

Viêm ruột thừa có triệu chứng điển hình. Trường hợp viêm ruột thừa cấp, người bệnh có thể gặp các dấu hiệu như:

• Đau bụng âm ỉ quanh rốn.
• Khi tình trạng viêm nghiêm trọng hơn khiến thành bụng bị kích thích, người bệnh cảm nhận cơn đau ruột thừa ở vị trí hạ sườn phải. Triệu chứng này không xuất hiện ở trẻ dưới 3 tuổi.
• Buồn nôn.
• Sốt.

Trong một số trường hợp vị trí giải phẫu của ruột thừa có thể liên quan đến cơn đau khu trú khác nhau. Bác sĩ có thể tiến hành thăm khám trực tràng bằng kỹ thuật số để phát hiện tổn thương ở túi trực tràng:

• Nếu ruột thừa khu trú phía sau manh tràng, tác động sờ nắn ở góc phần tư phía dưới bên phải sẽ không gây ra cảm giác đau.
• Nếu ruột thừa nằm hoàn toàn trong khung chậu, người bệnh cũng hoàn toàn không nhận thấy hiện tượng căng cứng vùng bụng, chỉ cảm thấy đau tại điểm McBurney khi ho.

Xem thêm: Phân biệt viêm manh tràng và viêm ruột thừa qua triệu chứng

Các phương pháp chẩn đoán viêm ruột thừa

Để chẩn đoán viêm ruột thừa, ban đầu, bác sĩ sẽ xem xét tiền sử bệnh, triệu chứng điển hình và tiến hành một số kiểm tra vùng bụng như sau:

• Khám sức khỏe để đánh giá cơn đau: Bác sĩ có thể ấn nhẹ lên vùng bị đau. Khi tác động áp lực đột ngột, cơn đau ruột thừa có xu hướng trở nên tồi tệ hơn, đây là dấu hiệu cho thấy phúc mạc lân cận cũng đang bị viêm.
• Kiểm tra độ cứng của bụng: Trong trường hợp này, người bệnh có xu hướng gồng cơ bụng để phản ứng với áp lực tác động lên vùng ruột thừa bị viêm.
• Kiểm tra trực tràng dưới: Bác sĩ có thể sử dụng ngón tay đeo găng đã được bôi trơn để kiểm tra trực tràng dưới.
• Khám vùng chậu đối với phụ nữ trong độ tuổi sinh sản để kiểm tra các vấn đề phụ khoa gây đau (nếu có).

Ngoài ra, một số phương pháp xét nghiệm cũng có thể được thực hiện bao gồm:

• Xét nghiệm máu: Phương pháp này sẽ giúp bác sĩ kiểm tra số lượng bạch cầu để phát hiện nhiễm trùng (nếu có).
• Xét nghiệm nước tiểu: Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm nước tiểu để loại trừ nguyên nhân gây đau do nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc sỏi thận.
• Xét nghiệm hình ảnh: Bác sĩ cũng có thể đề nghị chụp X-quang vùng bụng, siêu âm bụng, chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) để xác định chính xác tình trạng viêm ruột thừa hoặc phát hiên các nguyên nhân gây đau khác.

Các thể viêm ruột thừa thường gặp

Các thể viêm ruột thừa được phân loại như sau:

1. Căn cứ vào nguyên nhân tắc nghẽn

• Viêm ruột thừa nhiễm trùng: Tắc nghẽn lòng ruột thừa do viêm nhiễm.
• Viêm ruột thừa xơ hóa: Mô sẹo từ cuộc phẫu thuật trước đó dẫn đến tắc nghẽn.
• Viêm ruột thừa do chất thải: Khối phân cứng chặn ngay lối ra của ruột thừa
• Viêm ruột thừa tân sinh: Carcinoid, ung thư biểu mô tuyến hoặc u nhầy là nguyên nhân làm tăng tiết dịch dẫn đến tắc nghẽn ruột thừa, gây viêm.
• Viêm ruột thừa do ký sinh trùng: Tắc nghẽn lòng ruột thừa do ký sinh trùng xâm nhập, gây viêm.
• Viêm ruột thừa có sỏi: Tắc nghẽn lòng ruột do tăng sản tế bào, dẫn đến viêm.

Xem thêm: Các giai đoạn viêm ruột thừa: Diễn tiến bệnh

2. Dựa trên mức độ thủng

• Viêm ruột thừa thủng: Thành ruột thừa đã bị tổn thương do áp lực và viêm, làm cho các chất bên trong lòng ruột bị rò rỉ vào khoang phúc mạc. Tỷ lệ mắc bệnh thường có xu hướng tăng theo tuổi và có liên quan đến sự thâm nhiễm của các vi khuẩn sau: Escherichia coli, liên cầu khuẩn, Bacteroides fragilis, Pseudomonas.
• Viêm ruột thừa không thủng: Tình trạng viêm chỉ xảy ra bên trong ruột thừa, không có hiện tượng rò rỉ ra ngoài.

3. Dựa trên thời gian tiến triển các triệu chứng

• Viêm ruột thừa cấp: Các triệu chứng viêm đã xảy ra và kéo dài ít hơn 48 giờ đồng hồ.
• Viêm ruột thừa mãn tính: Các triệu chứng đã tồn tại trong nhiều ngày, nhiều tuần, hoặc đã tái phát nhiều lần.

Biến chứng của bệnh viêm ruột thừa

Viêm ruột thừa nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như sau:

• Vỡ ruột thừa: Ruột thừa bị vỡ sẽ lây lan nhiễm trùng khắp bụng, dẫn đến hiện tượng viêm phúc mạc, gây đe dọa đến tính mạng. Tình trạng này cần phải phẫu thuật ngay lập tức để cắt bỏ vùng tổn thương và làm sạch khoang bụng.
• Áp xe: Đây là tình trạng túi mủ hình thành trong bụng. Trong hầu hết các trường hợp, bác sĩ sẽ thực hiện dẫn lưu áp xe bằng cách đặt một ống xuyên qua thành bụng vào vùng tổn thương. Ống được đặt tại chỗ trong khoảng hai tuần và người bệnh đồng thời dùng kết hợp kháng sinh để loại bỏ nhiễm trùng. Sau đó, phẫu thuật cắt bỏ sẽ được chỉ định.

Điều trị viêm ruột thừa

Nhiều người thường thắc mắc viêm ruột thừa có tự khỏi không? Tuy nhiên đây là tình trạng cấp cứu, cần can thiệp phẫu thuật cắt bỏ càng sớm càng tốt để tránh biến chứng nguy hiểm. Phương pháp này cũng thường được khuyến nghị khi tình trạng viêm không thể chẩn đoán rõ ràng.

Dựa trên mức độ nghiêm trọng của tình trạng viêm ruột thừa, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Một số phương pháp điều trị viêm ruột thừa như:

• Phẫu thuật cắt bỏ ruột thừa: Thường phẫu thuật nội soi cắt bỏ ruột thừa tổn thương. Phương pháp này được ưu tiên hơn bởi thời gian phục hồi nhanh, ít đau, sẹo mổ nhỏ, phù hợp với đối tượng người cao tuổi và béo phì. Trường hợp vỡ ruột thừa, xuất hiện nhiễm trùng, bác sĩ có thể chỉ định mổ mở để làm sạch khoang bụng. (2)
• Dẫn lưu áp xe trước khi mổ ruột thừa: Được chỉ định trong trường hợp ruột thừa bị vỡ, đã hình thành áp xe.
• Chăm sóc sau mổ: Sau khi cắt bỏ ruột thừa bị viêm, người bệnh cần tuân thủ chế độ chăm sóc sau phẫu thuật, tránh vận động quá sức, chế độ dinh dưỡng lành mạnh, hạn chế thực phẩm cay nóng, kích ứng.

Nếu có dấu hiệu bất thường như đau bụng hoặc đau vết mổ tăng dần, sốt, sưng đỏ hoặc chảy dịch tại vết mổ, nôn ói kéo dài, chướng bụng, bí trung đại tiện, người bệnh cần tái khám để được điều trị kịp thời.

Phòng ngừa viêm ruột thừa

Không có giải pháp phòng ngừa viêm ruột thừa tuyệt đối. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy một chế độ ăn giàu chất xơ có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh. Nhóm thực phẩm này bao gồm:

• Hoa quả.
• Rau.
• Các loại đậu (đậu lăng, đậu tách hạt…).
• Bột yến mạch.
• Gạo lứt.
• Lúa mì nguyên hạt và các loại ngũ cốc nguyên hạt khác.

>>>Tham khảo thêm: Nguyên nhân và dấu hiệu viêm ruột thừa ở trẻ em

Để đặt lịch thăm khám và điều trị các bệnh về gan với các chuyên gia bác sĩ về Tiêu hóa của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, xin vui lòng liên hệ:

Trên đây là tổng hợp tất cả các thông tin liên quan đến viêm ruột thừa, nguyên nhân, triệu chứng, cách chẩn đoán và phương pháp điều trị hiệu quả. Hy vọng thông qua những chia sẻ này, bạn đã có thêm nhiều cập nhật hữu ích để chủ động theo dõi, phát hiện bệnh từ sớm, nhằm hạn chế tối đa biến chứng nguy hiểm.