Rối loạn đường huyết lúc đói và các tiêu chuẩn chẩn đoán

Rối loạn đường huyết lúc đói là tình trạng nồng độ đường trong máu lúc đói  tăng cao hơn mức bình thường nhưng chưa đạt ngưỡng để chẩn đoán mắc đái tháo đường. Đây là giai đoạn cảnh báo quan trọng thuộc nhóm tiền đái tháo đường, phản ánh cơ thể đang gặp vấn đề về chuyển hóa và đề kháng insulin. Việc phát hiện sớm giúp người bệnh kịp thời điều chỉnh lối sống, ngăn ngừa tiến triển thành các bệnh mạn tính nguy hiểm.

Rối loạn đường huyết lúc đói là gì?

Rối loạn đường huyết lúc đói (Impaired Fasting Glucose – IFG) là một tình trạng sức khỏe mà chỉ số đường huyết của người bệnh cao hơn ngưỡng an toàn sau khi đã nhịn ăn ít nhất 8 tiếng. Đây được xem là “vạch kẻ đường” báo hiệu nguy cơ cao mắc bệnh đái tháo đường type 2 trong tương lai gần. (1)

Về bản chất, tình trạng rối loạn đường huyết thường đi kèm với hội chứng chuyển hóa và hiện tượng đề kháng insulin, khi các tế bào không còn phản ứng hiệu quả với insulin, khiến đường tích tụ trong máu thay vì đi vào tế bào để tạo năng lượng.

Vì sao cần phát hiện sớm rối loạn đường huyết lúc đói?

Việc phát hiện sớm tình trạng rối loạn đường huyết khi đói đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ sức khỏe lâu dài, vì đây là “ thời điểm vàng” duy nhất để đảo ngược quá trình bệnh. Khi chỉ số này bắt đầu vượt ngưỡng, cơ thể vẫn còn khả năng phục hồi nếu có sự can thiệp đúng cách.

• Ngăn ngừa tiến triển thành đái tháo đường type 2: Nếu không được kiểm soát, phần lớn những người có rối loạn dung nạp đường huyết lúc đói sẽ tiến triển thành bệnh đái tháo đường trong vòng vài năm.
• Giảm nguy cơ biến chứng: Rối loạn đường huyết khi đói bắt đầu gây ra tổn thương vi mạch và xơ vữa động mạch. Việc phát hiện sớm, điều trị sớm giúp bảo vệ các mạch máu nhỏ và ngăn chặn các rối loạn chuyển hóa phức tạp.
• Tăng hiệu quả can thiệp: Ở giai đoạn này, người bệnh thường chỉ cần thay đổi chế độ dinh dưỡng và vận động mà chưa cần dùng đến thuốc điều trị chuyên sâu.

Nhóm có nguy cơ mắc bệnh rối loạn đường huyết đói

Nhóm người sau đây cần thực hiện xét nghiệm tầm soát định kỳ vì có nguy cơ cao mắc rối loạn đường huyết lúc đói gồm:

• Người từ 35 tuổi trở lên: Quá trình lão hóa và giảm sút khả năng chuyển hóa làm tăng nguy cơ gặp các rối loạn về đường.
• Người thừa cân, béo phì: Đặc biệt là những người có mỡ bụng nhiều, do mỡ thừa gây ra tình trạng kháng insulin mạnh mẽ.
• Ít vận động: Những người làm việc văn phòng, ít tham gia hoạt động thể chất làm giảm độ nhạy của receptor insulin tại cơ bắp.
• Chế độ ăn không lành mạnh: Tiêu thụ nhiều carbohydrate tinh chế, đồ uống có đường và thiếu hụt chất xơ từ rau xanh.
• Tiền sử gia đình: Có người thân trực hệ (cha mẹ, anh chị em) mắc bệnh đái tháo đường.
• Các bệnh đồng mắc: Người có tiền sử tăng huyết áp hoặc các bệnh về tim mạch, rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ không do rượu.
• Phụ nữ từng bị đái tháo đường thai kỳ: Đây là nhóm có nguy cơ cao gặp lại các vấn đề về đường huyết sau sinh.

Biểu hiện của rối loạn đường huyết lúc đói

Thực tế, rối loạn đường huyết đói thường không có triệu chứng điển hình, mà diễn ra âm thầm. Đa số người bệnh không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về sức khỏe. Tuy nhiên, ở một số ít trường hợp hoặc khi đường huyết bắt đầu tiệm cận ngưỡng đái tháo đường, người bệnh có thể gặp:

• Cơ thể mệt mỏi: Dù nghỉ ngơi đầy đủ nhưng người bệnh vẫn cảm thấy uể oải, thiếu sức sống do tế bào thiếu năng lượng.
• Vết thương lâu lành: Các vết trầy xước hoặc bầm tím mất nhiều thời gian hơn bình thường để phục hồi.
• Tê bì chân tay: Cảm giác châm chích hoặc tê ở các đầu ngón tay, ngón chân.
• Nhiễm trùng tái phát: Thường xuyên mắc các bệnh nhiễm trùng da hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu.
• Các dấu hiệu đề kháng Insulin: Điển hình là tình trạng gai đen (Acanthosis nigricans) – các mảng da sẫm màu, dày và mịn như nhung ở vùng nếp gấp như cổ, nách.

Rối loạn đường huyết được chẩn đoán như thế nào?

Để xác định chính xác một người có bị rối loạn dung nạp đường huyết lúc đói hay không, bác sĩ sẽ dựa trên các tiêu chuẩn định lượng cụ thể.

1. Tiêu chuẩn chẩn đoán rối loạn đường huyết lúc đói

Tiêu chuẩn chẩn đoán của Bộ Y tế Việt Nam và theo ADA (Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ), ngưỡng chẩn đoán rối loạn đường huyết đói từ 5,6 mmol/L (100 mg/dL) đến 6,9 mmol/L (125 mg/dL).

2. Xét nghiệm chẩn đoán rối loạn đường huyết lúc đói

Xét nghiệm glucose huyết tương lúc đói (FPG) là phương pháp chính và đơn giản nhất. Người bệnh cần nhịn đói ít nhất 8 tiếng (thường là qua đêm) trước khi lấy máu.

Bảng kết quả xét nghiệm Glucose lúc đói

Cách kiểm soát rối loạn đường huyết lúc đói

Rối loạn đường huyết lúc đói hoàn toàn có thể phục hồi hoặc kiểm soát tốt nếu người bệnh chủ động thực hiện các biện pháp sau:

• Xây dựng chế độ ăn lành mạnh: Cắt giảm tinh bột tinh chế, đường và đồ ngọt. Thay vào đó, hãy tăng cường chất xơ từ rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu.
• Tăng cường hoạt động thể lực: Duy trì ít nhất 30 phút vận động mỗi ngày như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội để giúp cơ thể sử dụng insulin tốt hơn.
• Kiểm soát cân nặng: Chỉ cần giảm 5 – 7% trọng lượng cơ thể hiện tại đã có thể cải thiện đáng kể chỉ số đường huyết.
• Theo dõi định kỳ: Người bệnh nên kiểm tra đường huyết tại các cơ sở y tế uy tín để nắm bắt kịp thời các biến động sức khỏe.

Rối loạn đường huyết lúc đói là tín hiệu quan trọng mà cơ thể gửi đến để nhắc nhở chúng ta về những bất ổn trong chuyển hóa. Việc hiểu rõ tình trạng này không chỉ giúp bạn ngăn ngừa các bệnh hiểm nghèo mà còn giúp duy trì cuộc sống khỏe mạnh. Hãy chủ động tầm soát và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để bảo vệ chính mình.

Để được tư vấn và thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán phù hợp với tình trạng sức khỏe, người bệnh có thể đến thăm khám tại Hệ thống BVĐK Tâm Anh TP.HCM. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và trang thiết bị hiện đại, bệnh viện sẽ đồng hành cùng bạn trong hành trình kiểm soát đường huyết và chăm sóc sức khỏe toàn diện.