Đường huyết là gì? Chỉ số đường huyết bình thường là bao nhiêu?

Đường huyết là một trong những chỉ số sức khỏe quan trọng nhất với cơ thể người. Việc nắm vững các nguyên tắc cơ bản về đường huyết sẽ giúp bạn chủ động phòng ngừa các bệnh nguy hiểm, đặc biệt là bệnh tiểu đường. Vậy đường huyết là gì? Chỉ số bình thường là bao nhiêu? Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau.

Chỉ số đường huyết là gì?

Đường huyết (blood glucose hay glucose máu) là loại đường chính được tìm thấy trong máu, đường huyết đóng vai trò cung cấp năng lượng cho cơ thể hoạt động và phần lớn lượng đường này đến từ thức ăn, đồ uống tiêu thụ hàng ngày. Sau khi ăn, carbohydrate được hệ tiêu hóa phân giải thành glucose và hấp thu vào máu. Khi lượng glucose trong máu tăng lên, cơ thể sẽ phát tín hiệu kích thích tuyến tụy giải phóng hormone insulin, giúp glucose di chuyển từ máu vào bên trong các tế bào cơ, mỡ và các tế bào khác. Tại đây, glucose được sử dụng để tạo năng lượng hoặc được dự trữ dưới dạng glycogen ở gan và cơ hoặc chuyển hóa thành chất béo khi dư thừa. (1)

Chỉ số đường huyết là nồng độ glucose trong máu, được đo tại một thời điểm nhất định. Các chỉ số đường huyết phản ánh khả năng cơ thể kiểm soát lượng đường trong máu thông qua hoạt động của insulin và các cơ chế chuyển hóa khác. Nếu cơ thể không có đủ insulin (hoặc kháng insulin), glucose sẽ khó đi vào tế bào và tích tụ lại trong máu. Theo thời gian, chỉ số đường huyết cao có thể làm tổn thương các mạch máu và dây thần kinh, làm tăng nguy cơ mắc các biến chứng như bệnh tim mạch, bệnh thận, biến chứng thần kinh, tổn thương mắt và nhiều vấn đề sức khỏe khác liên quan đến đái tháo đường. (2)

Các chỉ số đường huyết quan trọng cần biết

Các chỉ số đường huyết trong cơ thể mà mỗi người, từ người bình thường không mắc bệnh và người bệnh tiểu đường cần nắm rõ: (3)

1. Chỉ số đường huyết lúc đói: Đây là mức đường huyết được đo trong trạng thái bụng đói, cụ thể là 8 giờ sau bữa ăn gần nhất. Chỉ số đường huyết này giúp tầm soát sớm bệnh tiểu đường, tiền tiểu đường và đánh giá khả năng cơ thể điều hòa glucose máu ở trạng thái cơ bản.
2. Chỉ số đường huyết sau ăn: Chỉ số này thường được đo vào thời điểm 2 giờ sau khi bắt đầu bữa ăn nhằm giúp bác sĩ đánh giá khả năng xử lý đường của cơ thể sau khi dung nạp thức ăn.
3. Chỉ số HbA1c: Xét nghiệm HbA1c là xét nghiệm máu đặc biệt giúp kiểm tra mức đường huyết trung bình trong vòng 2-3 tháng gần nhất. Chỉ số này được hình thành khi glucose trong máu bám vào các tế bào hồng cầu. Do hồng cầu sống được khoảng 3 tháng nên xét nghiệm này giúp đánh giá mức kiểm soát đường huyết trong thời gian dài.

Chỉ số đường huyết của người bình thường là bao nhiêu?

Ở người bình thường, chỉ số đường huyết thay đổi tùy thời điểm đo. Đường huyết lúc đói thường thấp hơn so với sau ăn, trong khi HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong một khoảng thời gian dài hơn. Các ngưỡng cụ thể gồm:

• Chỉ số đường huyết khi đói của người bình thường nằm trong khoảng từ 4,0 đến 5,4 mmol/L (tương đương với mức 99 mg/dL trở xuống).
• Chỉ số đường huyết bình thường trong khoảng 1-2 giờ sau khi ăn có mức cao nhất là 7,8 mmol/L (tương đương mức 139 mg/dL trở xuống).
• Chỉ số HbA1c ở người bình thường là dưới 5,7%.

>> Tìm hiểu thêm: Cách tính chỉ số đường huyết chính xác theo hướng dẫn

Cách duy trì các chỉ số đường huyết bình thường

Dưới đây là một số cách để duy trì chỉ số đường huyết bình thường:

1. Chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng

Để duy trì đường huyết của cơ thể, mỗi người cần hạn chế tối đa các loại đường bổ sung, tinh bột tinh chế hoặc thực phẩm chế biến sẵn. Thay vào đó, ưu tiên sử dụng trái cây, rau quả, các loại đậu, protein nạc và chất béo không bão hòa. Việc lựa chọn thực phẩm chứa carbohydrate phức tạp (như ngũ cốc nguyên hạt) sẽ tạo nguồn năng lượng ổn định hơn và ít gây tăng đường trong máu đột biến.

2. Tập thể dục thường xuyên

Dù không làm đường huyết ngay lập tức giảm, nhưng việc kết hợp tập thể dục đều đặn cùng chế độ ăn lành mạnh sẽ giúp ổn định đường huyết ở mức bình thường.

3. Theo dõi đường huyết định kỳ

Với những người có yếu tố nguy cơ như: thừa cân, tiền đái tháo đường, tiền sử gia đình mắc đái tháo đường hoặc người đã được chẩn đoán bệnh, việc theo dõi chỉ số glucose máu định kỳ có vai trò rất quan trọng. Người khỏe mạnh nên kiểm tra hàm lượng đường trong máu trong các lần khám sức khỏe tổng quát hằng năm. Trong khi đó, người mắc đái tháo đường cần tái khám và làm xét nghiệm đường huyết theo lịch hẹn của bác sĩ để đánh giá mức kiểm soát đường huyết và điều chỉnh chế độ ăn, thuốc hoặc lối sống khi cần thiết.

Phòng khám Kiểm soát cân nặng và Điều trị béo phì, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM mang đến giải pháp chăm sóc sức khỏe đa mô thức chuẩn quốc tế. Thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên gia nội tiết, bác sĩ dinh dưỡng và huấn luyện viên vận động, bệnh viện thiết kế phác đồ cá thể hóa giúp người bệnh không chỉ giảm mỡ an toàn, bền vững mà còn cải thiện độ nhạy cảm với insulin. Từ đó, cơ thể sẽ tự thiết lập lại cơ chế cân bằng chỉ số đường huyết bình thường, nhằm bảo vệ cơ thể khỏi các biến chứng nguy hiểm trong tương lai.

Nắm rõ chỉ số đường huyết theo từng thời điểm đo như: lúc đói, sau ăn hoặc qua HbA1c, giúp mỗi người hiểu đúng ý nghĩa của kết quả và theo dõi sức khỏe chuyển hóa hiệu quả hơn. Do đường huyết có thể thay đổi trong ngày, việc đánh giá cần dựa trên đúng thời điểm và điều kiện đo. Để duy trì đường huyết, bạn nên xây dựng chế độ ăn cân bằng, vận động đều đặn, duy trì cân nặng hợp lý và kiểm tra đường huyết định kỳ khi cần.