Chỉ số đường huyết bao nhiêu thì phải uống thuốc?

Chỉ số đường huyết bao nhiêu thì phải uống thuốc là băn khoăn thường gặp khi kết quả đo cho thấy đường trong máu cao hơn bình thường, đặc biệt ở người tiền tiểu đường hoặc tiểu đường. Việc có cần dùng thuốc hay chưa không chỉ dựa vào một con số đơn lẻ mà còn phụ thuộc mức đường huyết, tiêu chuẩn chẩn đoán, triệu chứng, bệnh nền và nguy cơ biến chứng của từng người.

Vai trò của thuốc trong điều trị bệnh tiểu đường

Thuốc điều trị tiểu đường đóng vai trò quan trọng giúp kiểm soát glucose máu, ngăn ngừa biến chứng cho người bệnh. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp tăng đường trong máu đều cần dùng thuốc ngay. Ở giai đoạn sớm như tiền tiểu đường hoặc tăng đường huyết nhẹ, nhiều người có thể kiểm soát hiệu quả bằng cách thay đổi lối sống, điều chỉnh chế độ ăn, tăng cường vận động và giảm cân.

Bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường sẽ quyết định người bệnh có cần dùng thuốc hay không sau khi xem xét nhiều yếu tố như: loại bệnh (tiền tiểu đường, tiểu đường type 1, type 2 hay tiểu đường thai kỳ), các chỉ số quan trọng như HbA1C, đường huyết lúc đói, sau ăn, tuổi, tình trạng sức khỏe tổng thể và các bệnh lý nền đi kèm của người bệnh. Do đó, người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc điều trị tiểu đường mà cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị lâu dài.

Chỉ số đường huyết bao nhiêu thì phải uống thuốc?

Việc quyết định khi nào cần dùng thuốc để kiểm soát đường huyết không dựa vào con số duy nhất, mà phụ thuộc vào tình trạng bệnh cụ thể, mức độ tăng đường huyết và nguy cơ biến chứng. Trong điều trị tiểu đường, bác sĩ sẽ cân nhắc nhiều yếu tố để đưa ra chỉ định phù hợp.

1. Chỉ định dùng thuốc của tiền tiểu đường

Đa số người bệnh tiền tiểu đường chưa cần dùng thuốc ngay. Bác sĩ có thể hướng dẫn người bệnh kiểm soát đường huyết bằng cách điều chỉnh chế độ ăn, vận động phù hợp và giảm cân. Tuy nhiên, người bệnh có thể được chỉ định dùng thuốc nếu có các nguy cơ cao tiến triển thành tiểu đường, như:

• HbA1C tăng gần ngưỡng chẩn đoán (6,0% – 6,4%).
• Thừa cân, béo phì (BMI ≥ 25).
• Người thân gần gũi trong gia đình mắc bệnh tiểu đường.
• Từng được chẩn đoán tiểu đường thai kỳ.
• Đã thực hiện lối sống lành mạnh theo hướng dẫn của bác sĩ từ 3 tháng trở lên nhưng không cải thiện chỉ số đường huyết và HbA1C.
• Có các bệnh lý kèm theo như cao huyết áp, rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ…

2. Chỉ số HbA1C bao nhiêu thì phải uống thuốc?

Chỉ số HbA1C phản ánh mức glucose máu trung bình trong khoảng 2 – 3 tháng của người bệnh. Thông thường, người bệnh có HbA1C ≥ 6,5% có thể được chẩn đoán tiểu đường và cần xem xét điều trị. Trong nhiều trường hợp, nếu HbA1C tăng cao (≥ 7%), bác sĩ sẽ chỉ định dùng thuốc.

3. Chỉ định dùng thuốc của đái tháo đường type 1

Ở người bệnh tiểu đường type 1, cơ thể gần như không còn khả năng sản xuất insulin. Vì vậy, người bệnh bắt buộc phải dùng insulin suốt đời.

4. Thuốc cho người bệnh đái tháo đường type 2

Người bệnh tiểu đường type 2 ở giai đoạn sớm có thể ưu tiên thay đổi lối sống (ăn uống, vận động, giảm cân), theo dõi và tái khám định kỳ theo lịch hẹn với bác sĩ. Nếu không thể kiểm soát tốt, người bệnh bắt buộc phải dùng thuốc. Chỉ định này sẽ được bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường cân nhắc dựa vào thể trạng, mức đường huyết và các bệnh lý đi kèm của người bệnh mà ưu tiên chọn lựa thuốc, đơn trị liệu hay phối hợp. Sự tiến bộ khoa học đã chứng minh các thuốc nhóm mới có thể sử dụng sớm cho người bệnh có nguy cơ cao về tim mạch, tổn thương cơ quan đích do tiểu đường (như suy thận…) bên cạnh có/không sử dụng Metformin.

Các nhóm thuốc phổ biến cho người bệnh tiểu đường type 2 gồm:

• Một số thuốc ức chế DPP-4 (ít nguy cơ hạ đường huyết, dùng kiểm soát đường huyết cho người có nguy cơ đường huyết cao), thuốc ức chế SGLT2 (bảo vệ tim mạch và chức năng thận), thuốc chủ vận dopamin (giảm đề kháng insulin và hỗ trợ hạ đường huyết)…
• Metformin: là thuốc giúp giảm sản xuất glucose tại gan và cải thiện độ nhạy của cơ thể với insulin.
• Sulfonylurea: kích thích tuyến tụy tăng tiết insulin, thường được dùng khi cơ thể vẫn còn khả năng sản xuất insulin.
• Insulin: được chỉ định cho người bệnh có chỉ số đường huyết tăng cao, thất bại với thuốc uống hoặc trong các tình huống đặc biệt (nhiễm trùng, phẫu thuật…).
• Acarbose: làm chậm hấp thu carbohydrate tại ruột, giúp kiểm soát đường huyết sau ăn.

Trong quá trình sử dụng thuốc cần lưu ý điều gì?

Trong quá trình sử dụng thuốc điều trị tiểu đường, người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc sau để đảm bảo hiệu quả và hạn chế biến chứng:

• Tuân thủ chỉ định điều trị của bác sĩ.
• Theo dõi đường huyết thường xuyên: kiểm tra đường huyết lúc đói, sau ăn và định kỳ đo HbA1C để đánh giá hiệu quả điều trị và điều chỉnh thuốc khi cần.
• Lựa chọn thực phẩm lành mạnh, xây dựng thực đơn khoa học. Tăng cường vận động. Kiểm soát tốt cân nặng.
• Theo dõi tác dụng phụ của thuốc và tái khám ngay khi có dấu hiệu bất thường.

Lưu ý, trong quá trình dùng thuốc, người bệnh cần nhận biết các dấu hiệu hạ đường huyết như run tay, vã mồ hôi, chóng mặt… và có hướng xử trí kịp thời.

Trường hợp nào dừng điều trị tiểu đường bằng thuốc?

Người bệnh tiểu đường chỉ được ngừng thuốc khi có chỉ định của bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường. Một số trường hợp có thể cân nhắc ngừng thuốc như:

• Người bệnh tiểu đường type 2 giai đoạn sớm đã thay đổi lối sống (giảm cân, ăn uống hợp lý, tập luyện đều đặn) và duy trì được đường huyết ổn định trong thời gian dài. Các nghiên cứu đã chứng minh: người bệnh tiểu đường type 2 kèm béo phì khi giảm 10% – 15% trọng lượng cơ thể thì tình trạng bệnh có thể thoái lui (HbA1C < 6,5% trên 6 tháng).
• Một số trường hợp tăng đường huyết tạm thời (do stress, dùng thuốc như corticoid…) có thể ngừng thuốc khi nguyên nhân được kiểm soát.

Sau khi giảm hoặc ngừng thuốc, người bệnh cần kiểm tra glucose máu thường xuyên để phát hiện sớm bất thường, đồng thời duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát đường trong máu tốt và tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ.

Khách hàng có nhu cầu khám, tư vấn điều trị, theo dõi, tầm soát biến chứng của tiểu đường có thể đến tại khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Khoa có đội ngũ chuyên gia đầu ngành và bác sĩ giàu kinh nghiệm, nhiệt huyết trong từng ca bệnh, đồng thời được trang bị hệ thống máy móc hiện đại, nhập khẩu chính hãng từ châu Âu và Mỹ, hỗ trợ quá trình chẩn đoán, điều trị chính xác, hiệu quả và an toàn. Đặc biệt, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là một trong những cơ sở y tế có riêng Phòng khám Bàn chân đái tháo đường, chuyên khám, tầm soát sớm, điều trị chuyên sâu, toàn diện cho các trường hợp người bệnh tiểu đường bị biến chứng bàn chân, nhằm kiểm soát biến chứng này và phòng ngừa nguy cơ cắt cụt chi.

Để xác định chỉ số đường huyết bao nhiêu phải uống thuốc cần dựa vào đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe, loại tiểu đường, mức độ bệnh của từng trường hợp. Quan trọng hơn, thuốc chỉ là một phần của chiến lược kiểm soát đường trong máu, bên cạnh đó người bệnh cần điều chỉnh chế độ ăn uống khoa học, có lối sống lành mạnh và giảm cân (nếu cần). Người bệnh tiểu đường cần tuân thủ chỉ định điều trị của bác sĩ, không tự ý dùng hoặc ngưng thuốc và tái khám định kỳ để hạn chế biến chứng của bệnh.