Tiểu đường ở phụ nữ và các điểm cần tìm hiểu

Nhiều người lầm tưởng đái tháo đường chỉ xuất hiện ở nam giới. Tuy nhiên, phụ nữ vẫn có nguy cơ mắc bệnh với những đặc thù riêng, gây rủi ro tim mạch cao hơn và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe sinh sản, thai kỳ. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ về tiểu đường ở phụ nữ​, bao gồm dấu hiệu, hệ lụy cùng giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

Dấu hiệu đặc trưng bệnh tiểu đường ở phụ nữ

Giai đoạn đầu, phụ nữ bị tiểu đường thường trải qua các triệu chứng kinh điển giống như nam giới: liên tục thấy khát nước, đi tiểu nhiều lần trong ngày (đặc biệt là ban đêm), mệt mỏi uể oải dai dẳng, nhìn mờ và sụt cân không rõ nguyên nhân dù ăn uống bình thường. Tuy nhiên, do cấu tạo sinh lý đặc thù, các dấu hiệu của bệnh tiểu đường ở nữ giới còn biểu hiện qua các triệu chứng ở vùng sinh dục như: (1)

1. Nhiễm nấm âm đạo tái phát

Nấm Candida tồn tại tự nhiên trong âm đạo, được hệ miễn dịch và lợi khuẩn kiểm soát. Khi đường huyết kiểm soát kém, lượng glucose trong máu và nước tiểu tăng cùng với những thay đổi trong đáp ứng miễn dịch có thể tạo điều kiện thuận lợi cho nấm Candida phát triển.

Người bệnh sẽ thấy ngứa ngáy dữ dội, tấy đỏ vùng kín và có khí hư lợn cợn màu trắng đục. Nếu tình trạng nhiễm nấm âm đạo tái phát nhiều lần, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra đường huyết, đặc biệt khi có thêm các yếu tố nguy cơ hoặc triệu chứng gợi ý đái tháo đường.

2. Nhiễm trùng đường tiết niệu

Cũng do lượng glucose trong nước tiểu cao, vi khuẩn dễ dàng xâm nhập và phát triển trong đường tiết niệu. Cấu tạo niệu đạo của nữ giới ngắn hơn nam giới nên vi khuẩn càng dễ bơi ngược lên bàng quang và thận. Triệu chứng bao gồm tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc có máu, kèm theo đau tức vùng bụng dưới. Đường huyết kiểm soát kém có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và khiến tình trạng nhiễm trùng dễ tái phát hơn.

3. Khô âm đạo

Tương tự như tiểu đường ở nam giới, lượng đường trong máu cao kéo dài làm hỏng các mạch máu nhỏ và dây thần kinh. Ở phụ nữ, điều này làm giảm lưu lượng máu đến vùng chậu và các mô âm đạo. Hậu quả là thành âm đạo mất đi khả năng tiết chất nhờn bôi trơn tự nhiên, dẫn đến tình trạng khô hạn, gây đau rát khi quan hệ.

Tiểu đường ở nữ giới ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe sinh sản?

Đái tháo đường và tình trạng rối loạn chuyển hóa đi kèm có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản ở một số phụ nữ. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào khả năng kiểm soát đường huyết và các bệnh lý đi kèm, đặc biệt là hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS). Việc tiểu đường ở phụ nữ​ từ sớm nếu không được kiểm soát sẽ đối mặt với nhiều rủi ro về sinh sản: (2)

1. Rối loạn kinh nguyệt

Một số phụ nữ bệnh đái tháo đường có thể gặp bất thường về chu kỳ kinh nguyệt, đặc biệt khi đường huyết kiểm soát chưa tốt hoặc có bệnh lý nội tiết đi kèm. Ở phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), tình trạng kháng insulin và tăng androgen có thể gây rối loạn phóng noãn, dẫn đến kinh thưa hoặc vô kinh.

2. Giảm khả năng thụ thai

Ở phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), tình trạng kháng insulin có liên quan đến tăng androgen và rối loạn phóng noãn, từ đó có thể làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên. Rối loạn phóng noãn kéo dài có thể gây khó khăn cho quá trình thụ thai.

3. Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản

Đái tháo đường không đồng nghĩa với vô sinh. Tuy nhiên, kiểm soát đường huyết chưa tốt cùng với các yếu tố đi kèm như béo phì hoặc PCOS có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và gây khó khăn cho quá trình thụ thai. Ở phụ nữ đã mang thai, đường huyết cao quanh thời điểm thụ thai và trong thai kỳ còn làm tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng cho mẹ và thai nhi.

4. Ảnh hưởng đến đời sống tình dục

Như đã đề cập ở trên, tổn thương thần kinh tự chủ do đường huyết cao gây ra khô âm đạo và làm giảm sự nhạy cảm của các đầu mút thần kinh ở vùng kín. Điều này khiến phụ nữ suy giảm ham muốn, khó đạt khoái cảm và thường xuyên cảm thấy đau đớn khi gần gũi bạn tình, gây rạn nứt tâm lý trầm trọng, từ đó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tình dục, tâm lý và chất lượng cuộc sống.

Tiểu đường ở phụ nữ có thể gặp biến chứng gì?

Bệnh tiểu đường ở phụ nữ​ nguy hiểm ở chỗ, nó tàn phá cơ thể một cách âm thầm và thường dẫn đến những biến chứng nặng nề hơn nam giới ở cùng một số hệ cơ quan:

• Bệnh tim mạch: Theo Hiệp hội Đái tháo đường Quốc tế (IDF), phụ nữ mắc tiểu đường có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao gấp 4 lần so với phụ nữ không mắc bệnh. Nguy hiểm hơn, họ có tỷ lệ tử vong do nhồi máu cơ tim cao hơn so với nam giới mắc tiểu đường. Lý do là đái tháo đường làm triệt tiêu tác dụng bảo vệ tim mạch tự nhiên của hormone estrogen ở nữ giới, kể cả trước tuổi mãn kinh.
• Bệnh lý thần kinh đái tháo đường: Gây tê bì, mất cảm giác ở bàn tay, bàn chân. Những vết xước nhỏ ở gót chân do đi giày cao gót có thể biến thành ổ loét hoại tử do mất cảm giác đau và tuần hoàn máu kém.
• Bệnh võng mạc: Đường huyết cao phá hủy các vi mạch máu ở đáy mắt, gây xuất huyết võng mạc, phù hoàng điểm, dẫn đến suy giảm thị lực và mù lòa.
• Bệnh thận do đái tháo đường: Đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ và hệ thống lọc của thận, từ đó làm suy giảm chức năng thận và tăng nguy cơ bệnh thận mạn.

Tiểu đường ở phụ nữ tăng nguy cơ do đâu?

Các yếu tố làm tăng nguy cơ bị tiểu đường ở phụ nữ​ bao gồm:

• Thừa cân, béo phì: Đặc biệt là béo phì vùng bụng. Mô mỡ dư thừa sản sinh ra các cytokine gây viêm, trực tiếp cản trở hoạt động của insulin.
• Lối sống ít vận động: Việc ngồi nhiều, thiếu tập thể dục khiến cơ bắp không tiêu thụ được lượng đường trong máu, dẫn đến ứ đọng.
• Tiền sử gia đình: Nguy cơ mắc bệnh tăng cao nếu có cha mẹ hoặc anh chị em ruột bị tiểu đường type 2.
• Tiền sử đái tháo đường thai kỳ: Phụ nữ từng bị tiểu đường thai kỳ có nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường type 2 trong tương lai cao hơn.
• Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): PCOS có mối liên hệ mật thiết với tình trạng kháng insulin, là tiền đề rất gần của bệnh đái tháo đường.

Chẩn đoán tiểu đường ở phụ nữ

Để chẩn đoán tiểu đường ở phụ nữ bác sĩ cần xem xét các chỉ số xét nghiệm huyết học sau:

• Xét nghiệm đường huyết lúc đói (FPG): Người bệnh cần nhịn ăn ít nhất 8 tiếng trước khi lấy máu. Nếu kết quả ≥ 126 mg/dL (7.0 mmol/L) ở 2 lần đo khác nhau, người bệnh được chẩn đoán đái tháo đường.
• Chỉ số HbA1c: HbA1c ≥6,5% đạt ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường. Ở người không có triệu chứng tăng đường huyết rõ ràng, kết quả bất thường cần được xác nhận bằng xét nghiệm lặp lại hoặc một xét nghiệm chẩn đoán khác theo hướng dẫn chuyên môn.
• Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT): Glucose huyết tương 2 giờ ≥200 mg/dL (11,1 mmol/L) sau nghiệm pháp dung nạp 75g glucose đạt ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường.
• Đánh giá biến chứng: Tùy tình trạng người bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm đánh giá chức năng thận, albumin niệu, khám mắt và các thăm dò tim mạch phù hợp để phát hiện biến chứng.

Kiểm soát tiểu đường ở phụ nữ như thế nào?

Bệnh đái tháo đường hiện chưa có cách chữa khỏi hoàn toàn, nhưng nếu được quản can thiệp đúng cách, tiểu đường ở phụ nữ​ hoàn toàn có thể chung sống hòa bình và ngăn chặn các biến chứng của bệnh bằng cách:

• Xây dựng lối sống khoa học:
  • Ăn uống: Chuyển sang sử dụng tinh bột phức hợp (gạo lứt, yến mạch, khoai lang), tăng cường chất xơ từ rau xanh, và sử dụng chất béo lành mạnh (dầu oliu, bơ, các loại hạt). Tránh xa nước ngọt và bánh kẹo công nghiệp.
  • Vận động: Dành ít nhất 150 phút/tuần cho các bài tập cường độ vừa (đi bộ nhanh, yoga, đạp xe, bơi lội). Hoạt động thể lực giúp tăng sử dụng glucose ở cơ và cải thiện độ nhạy insulin, qua đó hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
  • Quản lý căng thẳng: Phụ nữ thường nhạy cảm với stress. Căng thẳng mạn tính khiến cơ thể tiết ra cortisol làm tăng đường huyết. Hãy duy trì giấc ngủ 7 – 8 tiếng mỗi đêm và tìm cách giải tỏa áp lực.
• Khám sức khỏe và theo dõi định kỳ: Trang bị máy đo đường huyết cá nhân để tự theo dõi tại nhà. Đồng thời, tái khám định kỳ mỗi 1 – 3 tháng để bác sĩ điều chỉnh phác đồ kịp thời. Đừng quên lịch khám phụ khoa hằng năm để tầm soát và xử lý sớm các tình trạng viêm nhiễm âm đạo do nấm.Phụ nữ nên khám phụ khoa theo khuyến cáo phù hợp. Khi xuất hiện ngứa, đau rát, khí hư bất thường hoặc viêm nhiễm tái phát, cần đi khám để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.
• Tuân thủ thuốc điều trị và insulin: Sử dụng đúng liều lượng các loại thuốc hạ đường huyết dạng uống hoặc tiêm insulin theo chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc khi thấy đường huyết vừa giảm xuống mức bình thường.

Để đặt lịch thăm khám tại Hệ thống BVĐK Tâm Anh TP.HCM, quý khách hàng vui lòng liên hệ:

Nhìn chung, tiểu đường ở phụ nữ mang lại nhiều xáo trộn không chỉ về thể chất mà còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục và chất lượng cuộc sống. Dù bạn là ai, ở bất kỳ độ tuổi nào, việc chủ động lắng nghe cơ thể, nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo và duy trì một lối sống lành mạnh chính là vẫn là tốt nhất. Khi kiểm soát tốt đường huyết, mỗi người bệnh hoàn toàn có thể tự tin tận hưởng một cuộc sống trọn vẹn, khỏe mạnh và hạnh phúc.