Rối loạn đường huyết sau ăn no có các biểu hiện nào?

Rối loạn đường huyết là dấu hiệu tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe nhưng rất dễ bị bỏ qua. Vậy người bị rối loạn đường huyết sau ăn có biểu hiện gì và làm thế nào để kiểm soát hiệu quả?

Rối loạn đường huyết sau ăn là bệnh gì?

Nếu kết quả đo đường huyết 2 giờ sau bữa ăn có sự tăng/giảm bất thường, thì đây chính là tình trạng rối loạn đường huyết sau ăn, nguyên nhân do cơ thể không kiểm soát tốt lượng glucose nạp vào. Đây có thể là dấu hiệu của kháng insulin, tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường.

Ở người khỏe mạnh, sau khi ăn, đường huyết sẽ tăng nhẹ sau đó trở về mức bình thường. Tuy nhiên, khi bị rối loạn, đường huyết có thể tăng cao quá mức hoặc giảm nhanh bất thường.

Biểu hiện của chứng rối loạn đường huyết sau khi ăn

Tùy vào tình trạng tăng/giảm đường huyết sau ăn, người bệnh có thể có các triệu chứng:

• Tăng đường huyết sau ăn:
  • Khát nhiều.
  • Mệt mỏi.
  • Buồn ngủ.
  • Tiểu nhiều.
  • Nhìn mờ.
• Hạ đường huyết sau ăn:
  • Run tay, đổ mồ hôi.
  • Hồi hộp.
  • Chóng mặt.
  • Đói cồn cào.
  • Bồn chồn.

Rối loạn đường huyết sau ăn có nguy hiểm không?

Rối loạn đường huyết sau ăn có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe nếu xảy ra thường xuyên. Mức độ nguy hiểm sẽ khác nhau tùy theo tình trạng tăng hay hạ đường huyết:

• Tăng đường huyết sau ăn do đái tháo đường: Có thể gây biến chứng nguy hiểm, tổn thương nhiều cơ quan:
  • Biến chứng tim mạch: Thúc đẩy xơ vữa động mạch, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim.
  • Biến chứng thận: Thận bị giảm chức năng lọc máu, gây suy thận mạn.
  • Biến chứng mắt: Phù hoàng điểm, lâu dài dẫn đến giảm thị lực hoặc mù lòa nếu không điều trị kịp thời.
  • Biến chứng thần kinh: Người bệnh có thể bị tê bì, đau rát, mất cảm giác ở tay chân, đặc biệt là bàn chân, góp phần dẫn đến biến chứng bàn chân.
  • Biến chứng bàn chân đái tháo đường: Là sự kết hợp giữa tổn thương thần kinh và mạch máu, các vết thương nhỏ ở chân dễ bị nhiễm trùng, khó lành. Trường hợp nặng có thể dẫn đến loét sâu, hoại tử và phải cắt cụt chi.
  • Biến chứng nhiễm trùng: Tăng đường huyết làm suy giảm miễn dịch, khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng hơn, đặc biệt là nhiễm trùng da, tiết niệu và hô hấp.
• Hạ đường huyết sau ăn: Có thể nguy hiểm ngay lập tức nếu mức đường giảm quá nhanh:
  • Gây chóng mặt, ngất xỉu, tăng nguy cơ té ngã.
  • Hôn mê (nghiêm trọng).
  • Tái diễn nhiều lần có thể làm giảm khả năng nhận biết hạ đường huyết.

Chỉ số đường huyết sau ăn là bao nhiêu?

Mức đường huyết sau ăn là chỉ số quan trọng để đánh giá khả năng chuyển hóa glucose của cơ thể, đặc biệt trong phát hiện sớm đái tháo đường. Ở người khỏe mạnh, đường huyết sau ăn 2 giờ thường <145mg/dL. Nếu chỉ số này dao động từ 145mg/dL trở lên, người bệnh có thể được chỉ định thực hiện thêm các xét nghiệm khác.

Đường huyết sau ăn có thể được đo bằng các phương pháp:

• Xét nghiệm máu tĩnh mạch tại cơ sở y tế: Là phương pháp tiêu chuẩn, có độ chính xác cao.
• Máy đo đường huyết cá nhân tại nhà: Sử dụng máu mao mạch ở đầu ngón tay, tiện lợi để theo dõi hằng ngày, đặc biệt với người bệnh.
• Thiết bị theo dõi đường huyết liên tục (CGM): Cảm biến dưới da giúp theo dõi đường huyết theo thời gian thực, cho biết xu hướng tăng – giảm sau ăn.

Chẩn đoán xác định rối loạn đường huyết sau ăn

Ở người chưa được chẩn đoán đái tháo đường, rối loạn dung nạp đường (tiền đái tháo đường) thường được phát hiện bằng cách thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT). Người bệnh được đo đường huyết lúc đói, sau đó uống 75g glucose và đo lại sau 2 giờ. Tiêu chuẩn chẩn đoán tiền đái tháo đường như sau:

• Đường huyết lúc đói: < 7,0mmol/L.
• Đường huyết sau 2 giờ thực hiện nghiệm pháp OGTT: từ 7,8mmol/L – 11,0mmol/L.

Với người đã được chẩn đoán đái tháo đường, theo dõi đường huyết sau ăn giúp đánh giá hiệu quả kiểm soát bệnh. Đường huyết được đo 1 – 2 giờ sau ăn, với mục tiêu kiểm soát thường dưới 10mmol/L theo khuyến cáo của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Nếu đường huyết sau ăn thường xuyên vượt ngưỡng này, người bệnh được xem là tăng đường huyết sau ăn, cho thấy chế độ ăn, thuốc hoặc insulin chưa được kiểm soát tốt. (1)

Làm sao để kiểm soát rối loạn đường huyết sau ăn?

Để kiểm soát rối loạn đường huyết sau ăn, cần kết hợp giữa điều trị y khoa theo chỉ định của bác sĩ Nội tiết – Đái tháo đường và thay đổi lối sống nhằm ổn định mức glucose, phòng ngừa tiến triển hoặc biến chứng của đái tháo đường:

• Điều trị y khoa: Người có đường huyết sau ăn tăng cao rõ rệt hoặc đã được chẩn đoán đái tháo đường, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc hoặc insulin tùy tình trạng cụ thể.
• Chế độ ăn khoa học, tăng cường chất xơ, protein chất lượng và chất béo tốt. Hạn chế thực phẩm có chỉ số đường huyết cao (đường, bánh kẹo, nước ngọt, tinh bột tinh chế). Không ăn quá no, chia bữa chính thành nhiều bữa phụ.
• Vận động thể chất thường xuyên, đều đặn tối thiểu 150 phút/tuần. Nên đi bộ nhẹ nhàng sau bữa ăn để giảm đỉnh đường huyết.
• Kiểm soát stress, ngủ đủ giấc để ổn định nồng độ hormone trong cơ thể.

Khách hàng có nhu cầu tầm soát, điều trị, theo dõi tình trạng rối loạn đường huyết (tiền đái tháo đường) và đái tháo đường có thể đến khám với các chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm tại Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Khoa được trang bị hệ thống máy móc hiện đại, nhập khẩu chính hãng từ châu Âu và Mỹ, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các trung tâm và chuyên khoa khác, nhằm đưa ra chẩn đoán chính xác, nhanh chóng và xây dựng phác đồ điều trị, theo dõi bệnh chặt chẽ, toàn diện, hiệu quả.

Rối loạn đường huyết sau ăn là dấu hiệu cảnh báo sớm những bất thường trong chuyển hóa glucose, có thể liên quan đến nguy cơ đái tháo đường nếu không được kiểm soát kịp thời. Việc nhận biết đúng các biểu hiện, theo dõi đường huyết và áp dụng chế độ ăn uống, vận động hợp lý sẽ giúp ổn định chỉ số này hiệu quả.