Đái tháo đường không chỉ ảnh hưởng đến tim, thận, mắt mà còn gây ra nhiều tổn thương trên da. Tình trạng đường huyết cao kéo dài làm suy yếu hệ miễn dịch và giảm tưới máu, khiến da dễ bị khô, ngứa và nhiễm trùng. Hãy cùng tìm hiểu các bệnh da thường gặp ở bệnh nhân đái tháo đường và cách chăm sóc, bảo vệ da.
Bệnh da thường gặp ở bệnh nhân đái tháo đường là tập hợp các tổn thương trên bề mặt da do lượng đường trong máu tăng cao kéo dài gây ra. Các bệnh này bao gồm tình trạng nhiễm trùng, nhiễm nấm, rối loạn sắc tố, suy giảm tưới máu mô và tổn thương thần kinh, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến thẩm mỹ cũng như chất lượng cuộc sống của người bệnh. (1)
Theo thống kê, có đến 30% người bệnh đái tháo đường sẽ gặp phải một hoặc nhiều vấn đề về da tại một thời điểm nào đó (2). Dưới đây là các tình trạng phổ biến:
Lượng đường trong máu và trong mồ hôi cao tạo ra môi trường dinh dưỡng lý tưởng cho các loại vi khuẩn, đặc biệt là tụ cầu khuẩn (Staphylococcus) sinh sôi. Người bệnh rất dễ bị viêm nang lông, nổi nhọt, lẹo mắt hoặc các tình trạng nặng hơn như viêm mô dưới da đái tháo đường. Các vùng da bị nhiễm khuẩn thường có biểu hiện sưng tấy, nóng rát, đỏ, đau và có thể nhanh chóng mưng mủ, tiến triển thành áp xe nếu không được can thiệp y tế kịp thời.
Bên cạnh vi khuẩn, nấm (thường là nấm Candida albicans) là thủ phạm gây ra các bệnh về da ở bệnh nhân tiểu đường. Nấm men sinh trưởng vô cùng mạnh mẽ ở những vùng da có nếp gấp, ẩm ướt và thiếu ánh sáng như kẽ ngón chân, nách, bẹn, vùng rốn hoặc dưới nếp ngực. Vùng da nhiễm nấm thường nổi các mảng ban đỏ tươi, ngứa ngáy dữ dội và có thể xuất hiện các vảy nhỏ hoặc mụn nước viền xung quanh.
Gai đen là biểu hiện da liễu điển hình cảnh báo tình trạng cơ thể kháng insulin. Lượng insulin dư thừa trong máu sẽ kích thích các tế bào biểu bì da tăng sinh nhanh chóng. Da ở các nếp gấp như cổ, nách, bẹn trở nên dày sừng, sậm màu (nâu hoặc đen) và có bề mặt ráp như nhung. Một số trường hợp còn ghi nhận tình trạng sạm da các đốt ngón tay bệnh tiểu đường. Biểu hiện này thường xuất hiện từ rất sớm, ngay cả trước khi người bệnh được chẩn đoán mắc đái tháo đường.
Đường huyết cao kéo dài làm tổn thương hệ thống các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng da, dẫn đến tình trạng sạm da mạch máu tiểu đường. Giai đoạn đầu, trên da sẽ xuất hiện các vết nổi đỏ do tiểu đường hoặc các nốt mụn nước nhỏ, không đau, không ngứa, tập trung chủ yếu ở vùng cẳng chân, đầu gối. Qua thời gian, các vết đỏ này sẽ xẹp xuống, teo lại và để lại các đốm da sẫm màu hình tròn hoặc bầu dục, bong vảy nhẹ.
Tương tự như bệnh da ở cẳng chân, hoại tử mỡ cũng xuất phát từ những thay đổi ở mạch máu nhưng hiếm gặp và nghiêm trọng hơn. Khởi đầu là những nốt sần nhỏ màu đỏ, sau đó lan rộng thành các mảng lớn có trung tâm màu vàng, lớp da mỏng teo lại và nổi rõ các mạch máu ngoằn ngoèo bên dưới. Tại các mảng hoại tử này, đôi khi có thể xảy ra xuất huyết đái tháo đường dưới da hoặc lở loét nếu bề mặt da bị cọ xát, va đập nhẹ.
Nhiều người thường hốt hoảng không biết tiểu đường da bị sao khi thấy các bóng nước lớn nổi lên đột ngột qua một đêm. Đây là triệu chứng tiểu đường nổi mụn nước (Bullosis Diabeticorum), thường xuất hiện ở ngón tay, bàn tay, ngón chân và cẳng chân. Bóng nước căng phồng, bên trong chứa dịch trong suốt, không có mủ, không có quầng đỏ xung quanh và đặc biệt là không gây đau. Chúng nhìn giống như vết bỏng và thường tự khô, lành lại sau 2 – 3 tuần mà không để lại sẹo.
Khi tiểu đường không được kiểm soát đi kèm với mức Triglyceride (một loại mỡ máu) tăng quá cao, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách nổi các nốt sẩn nhỏ màu vàng sáp, có vòng đỏ bao quanh. Tổn thương này hay mọc thành từng đám ở mặt lưng bàn tay, bàn chân, mông, mặt ngoài tay chân và gây ngứa ngáy dữ dội. Khi mỡ máu và đường huyết được kiểm soát, các u vàng này sẽ tự lặn đi.
Người mắc đái tháo đường lâu năm có thể bị biến đổi cấu trúc collagen, làm cho da ngón tay, ngón chân trở nên dày, căng bóng và xơ cứng, làm giảm khả năng uốn cong của các khớp (hội chứng bàn tay cứng). Đi kèm với sự xơ cứng, người bệnh thường than phiền về bệnh tiểu đường da khô bong tróc do rối loạn thần kinh tiết mồ hôi, hoặc da bàn tay bị nhăn tiểu đường do mất nước liên tục qua đường tiểu.
Biến chứng thần kinh tự chủ làm giảm tiết mồ hôi khiến da bàn chân cực kỳ khô ráp, nứt nẻ, kết hợp với tuần hoàn máu kém làm tăng nguy cơ loét bàn chân. Ngoài ra, do tưới máu kém, người bệnh có thể gặp hiện tượng rối loạn vận mạch, gây ra hội chứng giống đa hồng cầu ở người bị tiểu đường, khiến da vùng chi hoặc mặt đỏ ửng bất thường. Thỉnh thoảng, người bệnh cũng có thể bị nổi đốm trắng tiểu đường do bạch biến hoặc gặp phải bệnh da xuyên thủng ở người đái tháo đường (với các nốt sẩn lõm sừng ngứa ngáy).
Đối với các bệnh da thường gặp ở bệnh nhân đái tháo đường, bác sĩ sẽ chẩn đoán dựa trên việc khám lâm sàng trực tiếp các tổn thương. Đồng thời, người bệnh sẽ được chỉ định xét nghiệm đường huyết, cấy dịch mủ tìm vi khuẩn, vi nấm, hoặc sinh thiết mô da để xác định chính xác nguyên nhân và mức độ viêm nhiễm.
Để bảo vệ làn da khỏi những tổn thương do đường huyết cao, người bệnh cần thiết lập một quy trình chăm sóc da khoa học và cẩn thận mỗi ngày:
Để bảo vệ làn da khỏi những tổn thương do đường huyết cao, người bệnh cần thiết lập một quy trình chăm sóc da khoa học và cẩn thận mỗi ngày:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, bệnh da thường gặp ở bệnh nhân đái tháo đường rất đa dạng và thường là hồi chuông cảnh báo chỉ số đường huyết đang không được kiểm soát tốt. Việc chủ động nhận biết sớm các thay đổi trên da sẽ giúp người bệnh phòng tránh được các biến chứng nhiễm trùng hoại tử nguy hiểm. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp các vấn đề về da liễu, viêm ngứa kéo dài hoặc vết thương chậm lành, hãy đến ngay khoa Nội Tổng hợp và Đơn vị Nội Tổng hợp, Hệ thống BVĐK Tâm Anh TP.HCM. Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm sẽ thăm khám, đánh giá toàn diện và lên phác đồ điều trị an toàn, triệt để nhất.
