Tăng đường huyết có gây đau bụng không? Cần làm gì?

Nhiều người nghĩ đường huyết cao chỉ gây mệt mỏi, đi tiểu nhiều, mờ mắt hay buồn nôn. Tuy nhiên, tình trạng này còn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ tiêu hóa. Nếu bạn đang thắc mắc tăng đường huyết có gây đau bụng không? Bài viết dưới đây Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh sẽ cung cấp thông tin chi tiết về nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách xử trí hiệu quả tình trạng này.

Tăng đường huyết có gây đau bụng không?

Có, tăng đường huyết có thể liên quan đến đau bụng khi xuất hiện trong các biến chứng cấp như nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA). Một nghiên cứu đăng trên Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ ghi nhận khoảng 46% người bệnh DKA có biểu hiện đau bụng. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp tăng đường huyết đều gây đau bụng; triệu chứng này cần được xem xét cùng mức glucose máu và các dấu hiệu như buồn nôn, nôn, khát nhiều hoặc mất nước. (1)

Tại sao tăng đường huyết lại gây đau bụng?

Tăng đường huyết có gây đau bụng do các nguyên nhân sau:

1. Do biến chứng cấp tính

Khi cơ thể thiếu hụt insulin, đường không thể chuyển hóa thành năng lượng, buộc cơ thể phải phân hủy mỡ để thay thế. Quá trình này tạo ra các ceton giải phóng vào máu, làm máu có tính axit cao và dẫn đến tình trạng nhiễm toan ceton (DKA). Nồng độ axit trong máu càng cao, người bệnh càng dễ bị đau bụng. Mức độ đau bụng không phụ thuộc trực tiếp vào chỉ số đường huyết mà chủ yếu liên quan đến tình trạng mất nước hoặc các biến chứng chuyển hóa như nhiễm toan ceton. Ngoài ra, hội chứng tăng áp lực thẩm thấu (HHS) – 1 biến chứng nguy hiểm khi lượng đường trong máu tăng rất cao (trên 600 mg/dL) – thường ít gây đau bụng hơn so với DKA, mà chủ yếu gây mất nước nặng và rối loạn ý thức.

2. Do chứng liệt dạ dày (Gastroparesis)

Tình trạng đường huyết cao mạn tính có thể làm hỏng dây thần kinh phế vị – dây thần kinh chịu trách nhiệm kiểm soát các cơ của dạ dày và ruột. Khi bị tổn thương, sự co bóp của cơ dạ dày bị chậm lại hoặc ngừng hẳn, khiến thức ăn chậm rỗng và ứ đọng. Điều này trực tiếp gây các triệu chứng đường tiêu hóa như đau vùng bụng trên, đầy hơi, buồn nôn, ợ chua và cảm giác no rất nhanh dù người bệnh chỉ ăn lượng nhỏ thực phẩm.

Nhận diện đau bụng do tăng đường huyết cấp tính

Đau bụng do biến chứng tăng đường huyết đôi khi có thể biểu hiện dữ dội, dễ gây nhầm lẫn. Nếu cơn đau đi kèm với các dấu hiệu nguy hiểm sau, người bệnh cần đặc biệt chú ý, cụ thể:

• Hơi thở có mùi trái cây (mùi táo chín): Đây là dấu hiệu đặc trưng khi cơ thể đang tích tụ quá nhiều ceton.
• Buồn nôn và nôn mửa: Tình trạng nôn mửa liên tục rất phổ biến ở cả DKA và chứng liệt dạ dày.
• Khát nước dữ dội và tiểu nhiều: Thận phải tăng cường hoạt động để đào thải đường dư qua nước tiểu, kéo theo việc làm mất lượng lớn chất lỏng trong cơ thể.
• Rối loạn hô hấp và nhận thức: Người bệnh thở nhanh và sâu (nhịp thở Kussmaul), kèm theo trạng thái lờ đờ, lú lẫn, buồn ngủ hoặc thậm chí mất ý thức.

Đặc biệt lưu ý: Người bệnh nhiễm toan ceton có tiền sử lạm dụng rượu hoặc lạm dụng cocaine có tần suất bị đau bụng cao hơn đáng kể so với những người không có tiền sử này.

Cần làm gì khi bị đau bụng do tăng đường huyết?

Sau khi nhận biết tăng đường huyết có gây đau bụng do các nguyên nhân nào, thì việc xử trí đúng cách và kịp thời là rất quan trọng để tránh các rủi ro đe dọa trực tiếp tới tính mạng:

• Can thiệp y tế khẩn cấp: Đau dạ dày do nhiễm toan ceton (DKA) là trường hợp cấp cứu y khoa ngay lập tức. Người bệnh cần được bác sĩ truyền dịch, bổ sung chất điện giải và tiêm insulin để kiểm soát.
• Thay đổi chế độ ăn uống (với chứng liệt dạ dày): Người bệnh nên chia nhỏ thành nhiều bữa ăn trong ngày, nhai kỹ và ưu tiên thức ăn dạng lỏng, mềm dễ tiêu. Cần hạn chế chất béo (chỉ nên chiếm tối đa 25%-30% tổng lượng calo hàng ngày) và chất xơ (không vượt quá 15g cho mỗi 1000 calo) để tránh gây cản trở quá trình làm rỗng dạ dày.
• Uống đủ nước và vận động: Người bệnh cần bổ sung từ 6-10 cốc nước mỗi ngày. Sau khi ăn, đi dạo nhẹ nhàng, tuyệt đối không nằm ngay xuống để tránh trào ngược và hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn.
• Sử dụng thuốc: Bác sĩ chuyên khoa có thể kê đơn một số loại thuốc kích thích nhu động dạ dày hoặc thuốc chống nôn để làm giảm các cơn đau và buồn nôn.

Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Người bệnh cần đến trực tiếp cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp.

Cách phòng ngừa tình trạng tăng đường huyết gây đau bụng

Để hệ tiêu hóa khỏe mạnh và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm do đường máu tăng cao, người bệnh đái tháo đường cần:

• Kiểm soát tốt lượng đường trong máu: Sử dụng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết đúng phác đồ của bác sĩ, có thể kết hợp các thiết bị theo dõi đường huyết liên tục (CGM) để duy trì mức glucose ổn định.
• Thiết lập lối sống lành mạnh: Không hút thuốc lá, hạn chế hoặc tránh uống rượu bia. Đồng thời, duy trì tập thể dục thể thao đều đặn và có kế hoạch giảm cân nếu đang trong tình trạng thừa cân.

Khoa Nội Tổng hợp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là 1 trong những chuyên khoa trọng điểm. Nơi đây quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm, hệ thống máy móc thế hệ mới. Khoa cung cấp dịch vụ khám và tầm soát bệnh tổng quát; khám và điều trị các bệnh lão khoa; điều trị giảm nhẹ cho người mắc bệnh mạn tính hay các bệnh ở giai đoạn cuối; khám và điều trị các bệnh đa chuyên khoa, bệnh đường hô hấp, tiêu hoá, da liễu, các bệnh nhiễm khuẩn…

Thông qua bài viết, hy vọng bạn đã giải đáp được thắc mắc tăng đường huyết có gây đau bụng không, qua đó nhận diện được những rủi ro rất nguy hiểm như nhiễm toan ceton hay liệt dạ dày. Lắng nghe những thay đổi nhỏ nhất của cơ thể, duy trì lối sống khoa học và tuân thủ chặt chẽ y lệnh từ bác sĩ là cách để người bệnh đái tháo đường bảo vệ sức khỏe toàn diện.