Thông thường, HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2 đến 3 tháng và thường thay đổi cùng chiều với đường huyết. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể ghi nhận đường huyết cao nhưng HbA1c thấp hoặc vẫn trong giới hạn bình thường. Sự chênh lệch này có thể liên quan đến thời điểm đo đường huyết, biến động glucose trong thời gian ngắn hoặc một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả HbA1c. Vậy đường huyết cao nhưng HbA1c thấp do đâu và tình trạng này có đáng lo không?
HbA1C và đường huyết đều là các chỉ số quan trọng dùng để đánh giá tình trạng kiểm soát đường trong máu, nhưng mỗi chỉ số phản ánh ở một thời điểm khác nhau. HbA1C là tỷ lệ hemoglobin gắn với glucose trong máu, phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2 – 3 tháng gần đây, tương ứng với vòng đời của hồng cầu. Xét nghiệm đường huyết tức thời chỉ cho biết nồng độ glucose tại thời điểm cụ thể, ví dụ lúc đói hoặc sau ăn.
Hai chỉ số này thường được sử dụng bổ sung cho nhau trong chẩn đoán và theo dõi đái tháo đường. Đường huyết giúp phát hiện tình trạng tăng hoặc hạ đường huyết tại thời điểm kiểm tra, còn HbA1C cho thấy mức độ kiểm soát đường huyết lâu dài và hiệu quả điều trị theo thời gian. Vì vậy, bác sĩ thường kết hợp cả 2 chỉ số để đánh giá toàn diện nguy cơ bệnh cũng như khả năng đáp ứng điều trị của người bệnh.
Đường huyết cao nhưng HbA1C thấp là tình trạng mức glucose máu tăng tại thời điểm xét nghiệm nhưng chỉ số HbA1C vẫn bình thường hoặc thấp, do một số nguyên nhân như:
Đường huyết có thể tăng tạm thời do ăn nhiều đường, căng thẳng, nhiễm trùng hoặc dùng thuốc trong thời gian ngắn. Vì HbA1C phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2 – 3 tháng nên chỉ số này có thể chưa kịp tăng dù đường huyết tại thời điểm xét nghiệm đang cao.
Các tình trạng như thiếu máu tán huyết, mất máu hoặc bệnh lý làm hồng cầu bị phá hủy sớm có thể gây tình trạng HbA1C thấp giả. Nguyên nhân là HbA1C phụ thuộc vào thời gian tồn tại của hồng cầu trong máu.
Ở phụ nữ mang thai, đường huyết có thể tăng nhanh trong thời gian ngắn do thay đổi nội tiết, trong khi HbA1C chưa kịp phản ánh sự thay đổi này. Ngoài ra, thai kỳ cũng làm thay đổi vòng đời hồng cầu nên HbA1C đôi khi thấp hơn thực tế.
Một số thuốc hoặc vitamin như erythropoietin, vitamin C, vitamin E hay thuốc điều trị thiếu máu có thể ảnh hưởng đến kết quả HbA1C. Những thuốc này có thể làm thay đổi quá trình tạo hồng cầu, khiến chỉ số HbA1C thấp hơn mức đường huyết thực tế.
Đường huyết cao nhưng HbA1C thấp không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng người bệnh không nên chủ quan. Ngoài sai số do khách quan, tình trạng này cho thấy đường huyết đang biến động bất thường hoặc mới tăng gần đây. Đường huyết tăng cao có thể là dấu hiệu của bệnh đái tháo đường ở người chưa được chẩn đoán và có thể gây biến chứng sớm.
Ngoài ra, sự chênh lệch giữa 2 chỉ số này có thể liên quan đến thiếu máu, rối loạn hồng cầu hoặc ảnh hưởng của thuốc, khiến HbA1C thấp giả và không phản ánh đúng tình trạng đường huyết thực tế. Vì vậy, khi gặp tình trạng này, bác sĩ thường chỉ định người bệnh thực hiện thêm các xét nghiệm bổ sung, nhằm xác định nguyên nhân chính xác và theo dõi sức khỏe định kỳ.
Khi kết quả đường huyết và HbA1C không tương xứng, người bệnh không nên quá lo lắng mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ để tìm nguyên nhân chính xác:
>> Xem thêm:
Người có nguy cơ đái tháo đường như thừa cân, tiền sử gia đình có người mắc bệnh hoặc có rối loạn chuyển hóa, nên kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm bất thường. Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là đơn vị uy tín, chuyên tầm soát, điều trị và theo dõi các bệnh liên quan đến rối loạn nội tiết tố (bệnh tuyến giáp, tuyến yên, tuyến thượng thận, rối loạn chuyển hóa…) và đái tháo đường. Khoa có đội ngũ chuyên gia đầu ngành, bác sĩ giàu kinh nghiệm, được trang bị hệ thống máy móc hiện đại, đặc biệt có riêng Phòng khám Bàn chân đái tháo đường giúp phát hiện sớm, điều trị toàn diện, giảm nguy cơ biến chứng nghiêm trọng và duy trì sức khỏe lâu dài cho người bệnh.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tình trạng đường huyết cao nhưng HbA1C thấp không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng đây là dấu hiệu cần được theo dõi và đánh giá thận trọng. Người bệnh cần kiểm tra định kỳ, kết hợp thêm các xét nghiệm cần thiết và duy trì lối sống lành mạnh để phát hiện sớm nguy cơ đái tháo đường cũng như kiểm soát bệnh hiệu quả hơn.
