Sốt thấp khớp là một biến chứng hiếm gặp có thể xảy ra sau khi bị nhiễm trùng họng do vi khuẩn. Vậy triệu chứng của bệnh là gì? Nhận biết sớm các dấu hiệu của bệnh giúp chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Sốt thấp khớp (hay còn gọi là thấp tim hoặc thấp khớp cấp) là bệnh có khả năng gây phản ứng viêm tại nhiều cơ quan trong cơ thể như tim, khớp, não và da. Đây được xem là hậu quả của phản ứng miễn dịch bất thường sau một đợt nhiễm khuẩn trước đó. Thông thường, hệ miễn dịch giúp bảo vệ cơ thể và chống lại tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, bệnh có thể khiến hệ miễn dịch có thể tấn công nhầm các mô khỏe mạnh, dẫn đến tình trạng viêm và tổn thương.
Bệnh có thể xuất hiện sau khi cơ thể bị nhiễm vi khuẩn Streptococcus nhóm A (liên cầu khuẩn nhóm A), đặc biệt là các bệnh lý như:
Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh sốt thấp khớp sau khi trải qua các bệnh nhiễm trùng do liên cầu khuẩn. Tuy nhiên, bệnh xảy ra phổ biến hơn ở trẻ em so với người trưởng thành. Trong đó, thường gặp nhất là trẻ em trong độ tuổi đi học, từ 5 đến 15 tuổi; hiếm khi xuất hiện ở trẻ dưới 3 tuổi và người lớn.
Môi trường sinh hoạt đông đúc có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng do liên cầu khuẩn, từ đó tăng khả năng phát triển nếu không điều trị kịp thời và đúng cách. Các môi trường có nguy cơ cao bao gồm: (1)
Ngoài ra, những người đã từng mắc bệnh sẽ có nguy cơ tái phát cao hơn nếu tiếp tục bị nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A trong tương lai.
Sốt thấp khớp có thể khởi phát sau khoảng 1 đến 5 tuần kể từ khi người bệnh bị nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A. (2)
Các biểu hiện phổ biến của bệnh bệnh có thể bao gồm:
Trong đó, tình trạng viêm khớp thường gặp nhất ở các vị trí như đầu gối, mắt cá chân, khuỷu tay và cổ tay.
Ở một số trường hợp hiếm, bệnh có thể gây ra các triệu chứng như:
Bệnh cũng có thể ảnh hưởng đến tim, gây ra các dấu hiệu của suy tim sung huyết, bao gồm:
Ngoài ra, người mắc bệnh còn có thể xuất hiện:
Sốt thấp khớp có thể xuất hiện sau khi người bệnh mắc các nhiễm trùng ở họng do vi khuẩn liên cầu nhóm A gây ra. Loại vi khuẩn này là nguyên nhân chính dẫn đến viêm họng liên cầu và sốt phát ban. Nếu các bệnh nhiễm trùng đó không được điều trị đầy đủ và đúng cách, nguy cơ tiến triển bệnh sẽ tăng lên đáng kể.
Trong trường hợp viêm họng do liên cầu khuẩn được điều trị sớm bằng kháng sinh phù hợp, khả năng mắc bệnh là rất thấp. Vì vậy, việc tuân thủ đúng phác đồ điều trị và dùng thuốc đủ liều đóng vai trò vô cùng quan trọng trong phòng ngừa.
Các nhiễm trùng do liên cầu khuẩn nhóm A xảy ra ở da hoặc tại những vị trí khác trên cơ thể hiếm khi dẫn đến mắc bệnh. Hiện nay, cơ chế chính xác khiến nhiễm liên cầu khuẩn gây ra bệnh bệnh vẫn chưa được xác định rõ. Một giả thuyết được đưa ra là vi khuẩn có thể kích thích hệ miễn dịch phản ứng sai lệch, khiến cơ thể tấn công nhầm các mô khỏe mạnh.
Tình trạng sưng khớp và mô do sốt thấp khớp gây ra có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng. Ở một số người, những tổn thương này có thể để lại hậu quả lâu dài. Một trong những biến chứng nghiêm trọng của bệnh là tổn thương tim mạn tính, được gọi là bệnh thấp tim. Biến chứng này thường xuất hiện sau nhiều năm hoặc thậm chí nhiều thập kỷ kể từ khi người bệnh mắc bệnh lần đầu.
Tuy nhiên, trong các trường hợp bệnh diễn tiến nặng, tổn thương van tim có thể bắt đầu ngay cả khi trẻ vẫn còn các triệu chứng nhiễm trùng. Van tim nằm giữa hai buồng tim bên trái, hay còn gọi là van hai lá, là vị trí thường bị ảnh hưởng nhất. Ngoài ra, các van tim khác cũng có thể bị tổn thương.
Bệnh có thể gây ra nhiều dạng tổn thương tim, bao gồm:
Hiện nay, không thể được chẩn đoán chỉ dựa vào một xét nghiệm đơn lẻ. Thay vào đó, bác sĩ sẽ đánh giá và tổng hợp các dấu hiệu lâm sàng, đồng thời xem xét tiền sử bệnh để đưa ra chẩn đoán chính xác. Bên cạnh đó, nhiều xét nghiệm hỗ trợ cũng có thể được chỉ định, bao gồm:
Mục tiêu chính trong điều trị bệnh có thể bao gồm:
Tùy theo tình trạng cụ thể, bệnh có thể được bác sĩ chỉ định điều trị bằng nhiều loại thuốc khác nhau, bao gồm:
Sau khi mắc bệnh, việc khám sức khỏe định kỳ là vô cùng cần thiết. Các tổn thương tim có thể không biểu hiện rõ ràng trong nhiều năm, thậm chí kéo dài đến hàng chục năm sau. Vì vậy, người bệnh phải luôn thông báo cho bác sĩ về tiền sử mắc bệnh để được theo dõi và chăm sóc phù hợp.
Cách hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh là điều trị kịp thời và đúng cách các bệnh nhiễm trùng như viêm họng do liên cầu khuẩn hoặc sốt phát ban. Bên cạnh đó, người bệnh cần tuân thủ đầy đủ liệu trình kháng sinh, uống thuốc đúng liều và đủ thời gian theo chỉ định của bác sĩ để giảm nguy cơ tiến triển bệnh.
Ngoài ra, việc sử dụng kháng sinh dự phòng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ những người đã từng mắc bệnh, giúp hạn chế nguy cơ tái phát bệnh trong tương lai.
Sốt thấp khớp là tình trạng viêm do phản ứng miễn dịch sau nhiễm liên cầu khuẩn, có thể gây tổn thương tim, khớp, da và hệ thần kinh. Nhận biết sớm dấu hiệu và tuân thủ điều trị viêm họng liên cầu đúng phác đồ sẽ giúp phòng ngừa biến chứng.
