Đau cột sống có thể do nhiều nguyên nhân gây ra. Đây là vấn đề sức khỏe cần được can thiệp sớm và đúng cách để giảm thiểu biến chứng. Vậy đau cột sống có nguy hiểm không? Điều trị và phòng ngừa như thế nào?
Đau cột sống là tình trạng đau nhức dọc theo cột sống hoặc đau 1 điểm ở cột sống (bất kỳ vị trí nào từ cổ đến lưng dưới). Theo thống kê, có khoảng 80% trường hợp mắc bệnh đau cột sống không rõ nguyên nhân, nguy cơ ở nữ giới thường cao hơn nam giới. Đau cột sống có thể dẫn đến biến chứng nếu không can thiệp đúng cách. Đây là vấn đề sức khỏe cần được nhận diện và quan tâm đúng mức trong cộng đồng.
Đau cột sống có thể bắt nguồn từ một số bệnh lý tại cột sống hoặc ngoài cột sống. Ngoài ra, thói quen sinh hoạt và tư thế không phù hợp cũng có thể là nguyên nhân gây bệnh. (1)
Đau cột sống lưng không phải là bệnh lý riêng biệt mà thường là biểu hiện của một số tổn thương hoặc bệnh lý xuất phát từ cột sống. Vậy đau cột sống là biểu hiện của bệnh gì? Có khoảng 15% trường hợp bị đau ở cột sống là do:
Đau cột sống không chỉ liên quan đến bệnh lý xương khớp mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo một số bệnh lý ngoài cột sống như:
Bên cạnh nguyên nhân bệnh lý, đau cột sống còn có thể là hệ quả của một số vấn đề về tư thế, chấn thương hoặc thói quen sinh hoạt không khoa học, chẳng hạn như:
Như vậy, đau nhức cột sống có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau, từ đơn giản cho đến phức tạp. Để chẩn đoán nguyên nhân chính xác, người bệnh cần đến bệnh viện thăm khám theo hướng dẫn của bác sĩ.
Để hiểu rõ hơn những bệnh lý có thể gây đau và ảnh hưởng đến chức năng vận động, bạn có thể xem thêm bài viết các bệnh cột sống để tham khảo nguyên nhân và dấu hiệu thường gặp.
Bất kỳ ai cũng có thể bị đau cột sống lưng, nhưng nguy cơ thường cao hơn ở những người bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố như:
Hiện nay, đau ê cột sống không còn là vấn đề sức khỏe ở người cao tuổi. Đối tượng mắc bệnh đang có xu hướng trẻ hóa do chế độ ăn uống không hợp lý, ít vận động thể chất, chịu áp lực từ công việc và cuộc sống trong thời gian dài…
Người bị đau nhức cột sống cần nhận diện tình trạng và can thiệp đúng cách, tốt hơn là đến bệnh viện thăm khám ngay từ khi xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo đầu tiên, qua đó có thể tối ưu hiệu quả điều trị.
Đôi khi đau nhức cột sống không chỉ đơn thuần là cơn đau mà còn có thể kèm theo một số vấn đề sức khỏe khác, đặc biệt là trong các trường hợp liên quan đến bệnh lý. Tùy theo vị trí, mức độ và dạng tổn thương, người bệnh có thể gặp một số triệu chứng đi kèm như:
Người bệnh nên liên hệ với bác sĩ nếu gặp phải một số dấu hiệu gợi ý bệnh lý nguy hiểm, ví dụ:
Đau cột sống, đặc biệt là đau trong thời gian dài sẽ làm ảnh hưởng đáng kể khả năng cử động của cơ thể. Người bệnh nên đến bệnh viện ngay nếu gặp bất kỳ biểu hiện sức khỏe bất thường nào, tránh tâm lý chủ quan hoặc trì hoãn thời gian thăm khám.
Quá trình chẩn đoán bệnh đau cột sống là sự kết hợp giữa các bước thăm khám lâm sàng và cận lâm sàng. Nguyên tắc chung là tiếp cận toàn diện để phân loại nguyên nhân, đánh giá mức độ nghiêm trọng và xác định/loại trừ các bệnh lý nguy hiểm.
Đầu tiên, bác sĩ thăm khám và đánh giá tổng trạng người bệnh, các bước thường bao gồm:
Sau bước thăm khám và đánh giá tình trạng tổng thể, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện xét nghiệm cận lâm sàng nếu:
Một số phương pháp cận lâm sàng thường được áp dụng là:
Chụp X-quang giúp bác sĩ chẩn đoán tình trạng xẹp đĩa đệm, thoái hóa đốt sống, lệch khớp, gãy xương, viêm khớp… Phương pháp này cũng đồng thời giúp phát hiện một số bất thường khác ở xương, ví dụ như nhiễm trùng, khối u…
Kết quả chụp MRI giúp bác sĩ quan sát tình trạng tủy sống, rễ thần kinh và các vùng lân cận, qua đó có thể phát hiện sự phì đại, thoái hóa hoặc khối u quanh cột sống (nếu có).
Giúp bác sĩ quan sát, đánh giá tình trạng mô mềm và dây thần kinh quanh cột sống, thấy rõ các tổn thương về xương (gãy, xẹp, gai xương…) và hẹp ống sống.
Bên cạnh các phương pháp chẩn đoán kể trên, bác sĩ còn có thể chỉ định thực hiện đo điện cơ, kiểm tra tốc độ dẫn truyền thần kinh, kiểm tra sinh lý thần kinh EMG/NCV… trong chẩn đoán bệnh đau cột sống lưng, tùy theo biểu hiện và mức độ đau ở người bệnh.
Người bệnh bị đau nhức cột sống cần thăm khám, điều trị theo chỉ định của bác sĩ. Tùy mỗi trường hợp, người bệnh có thể điều trị bằng một số phương pháp sau:
Thuốc giảm đau có tác dụng làm dịu cơn đau tạm thời. Người bệnh dùng thuốc khi được bác sĩ kê đơn, không nên tự ý sử dụng hoặc lạm dụng thuốc giảm đau.
Sau cơn đau cấp tính, người bệnh cần bắt đầu tập phục hồi chức năng (nếu có khả năng cử động). Người bệnh thực hiện bài vận động phù hợp theo sự hướng dẫn, theo dõi của bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu. Mục tiêu là hỗ trợ phục hồi chức năng, giảm nguy cơ tái phát.
Chườm nóng và chườm lạnh có thể giúp cải thiện các cơn co thắt cơ cấp tính, thường phù hợp với người bị đau cột sống do chấn thương. Người bệnh lưu ý không trực tiếp chườm đá lạnh hoặc nước nóng trên da mà cần sử dụng túi vải/khăn vải để tránh gây bỏng.
Dùng corticosteroid đường uống hoặc tiêm ngoài màng cứng có thể được áp dụng ở người bệnh bị đau lưng dưới kèm theo triệu chứng thần kinh nặng.
Bác sĩ có thể cân nhắc, chỉ định dùng thuốc giãn cơ ở người bệnh bị co thắt cơ quan sát được và không quá 72 giờ. Phương pháp này thường không phù hợp với người bệnh mắc hội chứng đau trung ương.
Người bệnh cần nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế vận động mạnh trong khoảng 1-2 ngày đầu bị đau cột sống. Sau khoảng thời gian này, người bệnh nên bắt đầu vận động nhẹ nhàng nếu cơn đau đã thuyên giảm, có thể dùng đai cổ và gối trị liệu cột sống để hỗ trợ.
Nắn chỉnh cột sống có thể giúp người bệnh giảm đau do co thắt cơ hoặc chấn thương cấp tính. Phương pháp này chỉ nên được thực hiện bởi chuyên gia, người bệnh không nên tự ý nắn chỉnh cột sống tại nhà.
Đau cột sống trong thời gian dài có thể gây tâm lý lo lắng, từ đó gián tiếp ảnh hưởng kết quả điều trị. Người bệnh nên trao đổi, chia sẻ với bác sĩ về tình trạng cá nhân, đặc biệt là khi có dấu hiệu trầm cảm hoặc nghi ngờ tâm lý bất thường do tác dụng phụ của thuốc.
Nếu người bệnh bị đau ở cột sống do chấn thương hoặc thoái hóa đĩa đệm nghiêm trọng, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật để loại bỏ cơn đau. (2)
Để có thể phòng ngừa tình trạng đau cột sống lưng, mỗi người cần:
Đau cột sống là vấn đề sức khỏe có thể gặp ở bất kỳ ai, kể cả người trẻ tuổi. Thế nên, mọi người không nên chủ quan trong công tác phòng ngừa. Người bệnh nên đến bệnh viện để bác sĩ thăm khám, không tự ý điều trị tại nhà trong mọi trường hợp.
