Nấm phổi mặc dù không phổ biến như một số bệnh viêm đường hô hấp khác nhưng tiềm ẩn nguy cơ cao nếu không được phát hiện và can thiệp điều trị kịp thời. Vậy bệnh nấm phổi là gì? Làm thế nào để điều trị và phòng ngừa? Cùng tìm hiểu ngay.
Nấm phổi là một dạng nhiễm trùng phổi do nấm. Mặc dù không phổ biến (chiếm khoảng 0,02% trong tổng số các trường hợp mắc bệnh về phổi) nhưng lại nguy hiểm. Nguy cơ tử vong do nhiễm nấm phổi có thể lên tới 70% nếu không điều trị kịp thời.
Vi nấm gây bệnh có thể tồn tại trong đất, nước, không khí, trên bề mặt vật dụng, trên da hoặc trong cơ thể người… Chúng sinh trưởng nhanh bằng hình thức nhân đôi tế bào hoặc sinh sản vô tính, cần vật sống để ký sinh hoặc tồn tại bằng hình thức hoại sinh. Ở người, một số chủng nấm được xem là tác nhân gây nấm phổi có thể bao gồm:
Candida là loại nấm có thể tồn tại trên da hoặc niêm mạc cơ thể mà không gây bệnh. Nhưng khi hệ miễn dịch suy yếu, nấm Candida có thể phát triển ngoài tầm kiểm soát. Nấm Candida xâm nhập vào phổi thông qua không khí (hít phải bào tử nấm) hoặc di chuyển từ các cơ quan khác đến phổi qua đường máu. Trong hệ hô hấp, nấm Candida có khả năng sinh sôi nhanh chóng dẫn đến tình trạng viêm hoặc tổn thương phổi.
Nấm Cryptococcus thường được tìm thấy trong đất, không khí và phân chim (đặc biệt là phân chim bồ câu). Khi hít phải bào tử nấm Cryptococcus, chúng có thể xâm nhập vào phổi và gây viêm nhiễm. Bất kỳ ai cũng có thể nhiễm nấm Cryptococcus, nhưng đặc biệt nguy hiểm ở những người có hệ miễn dịch suy yếu – điều kiện cho bào tử nấm lan rộng và gây tổn thương nặng nề hơn.
Aspergillus là một loại nấm ở miệng hoặc đường hô hấp trên, có thể được phát hiện trong đờm. Bào tử nấm Aspergillus chủ yếu tồn tại trong môi trường và thường không gây bệnh khi hít vào phổi. Tuy nhiên, chúng có thể phát triển mạnh và gây nấm phổi khi cơ thể bị suy giảm miễn dịch hoặc tổn thương sẵn ở phổi do vi khuẩn lao. Nhiễm nấm phổi do Aspergillus thường nguy hiểm hơn một số loại nấm khác do tỷ lệ tử vong có thể lên tới 80-90%. (1)
Biểu hiện khi bị nấm phổi phụ thuộc vào loại nấm gây bệnh và sức đề kháng của mỗi người. Bệnh có thể khởi phát âm thầm hoặc cũng có thể tiến triển nhanh ở người có hệ miễn dịch yếu. Một số triệu chứng thường gặp bao gồm:
Phần lớn các loại nấm không đủ khả năng xâm nhập và gây tổn thương cơ quan hô hấp ở người có hệ miễn dịch khỏe mạnh. Tuy nhiên, nguy cơ nhiễm trùng phổi có thể tăng cao khi cơ thể xuất hiện những yếu tố thuận lợi cho sự phát triển của nấm. Những nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc nấm phổi thường là:
Nấm phổi có xu hướng phát triển mạnh ở những người có hệ miễn dịch suy yếu. Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường về hô hấp, đặc biệt ở trường hợp có nguy cơ cao, người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện để bác sĩ chẩn đoán, điều trị kịp thời.
Do các biểu hiện thường không đặc hiệu, dễ bị nhầm với một số bệnh lý khác ở đường hô hấp, nấm phổi đặt ra một thách thức nhất định trong chẩn đoán lâm sàng. Một vài trường hợp nhiễm nấm phổi có diễn tiến âm thầm, không gây triệu chứng rõ rệt, khiến quá trình chẩn đoán càng trở nên khó khăn. Thế nên, bên cạnh kiểm tra biểu hiện toàn thân, chẩn đoán bệnh nấm phổi còn cần sự hỗ trợ của các kỹ thuật xét nghiệm cận lâm sàng, có thể bao gồm:
Các kỹ thuật xét nghiệm hiện đại giúp bác sĩ quan sát tổn thương ở mô phổi hoặc sự hiện diện của bào tử nấm (nếu có). Với sự kết hợp giữa thăm khám lâm sàng và cận lâm sàng, việc nhận diện nấm phổi có tỷ lệ chính xác cao hơn, ngay cả khi triệu chứng không điển hình. Đây là cơ sở quan trọng để bác sĩ xây dựng kế hoạch điều trị hiệu quả, an toàn cho người bệnh.
Khi bị nấm phổi, người bệnh cần được điều trị càng sớm càng tốt theo chỉ định của bác sĩ. Phác đồ điều trị được bác sĩ xây dựng dựa trên loại nấm gây bệnh và kết quả kháng sinh đồ.
Ví dụ, trong trường hợp mắc nấm phổi nguyên phát, mục tiêu điều trị trọng tâm là kiểm soát sự tăng sinh của vi nấm trong nhu mô phổi, ngăn chúng lan sang các cơ quan khác hoặc tiến triển thành thể mạn tính. Người bệnh mắc nấm phổi ở mức độ nặng thường cần điều trị kéo dài trong nhiều tuần, thậm chí lâu hơn. Những thể nhiễm nấm tiến triển nhanh, lan tỏa sâu phải được xử trí khẩn cấp. Nếu bệnh đã gây biến chứng, chẳng hạn như viêm màng não, người bệnh cần được theo dõi nguy cơ tràn dịch não thất, do đây có thể là hậu quả khi vi nấm xâm nhập hệ thần kinh trung ương nhưng không được phát hiện và điều trị sớm.
Các phương pháp điều trị nấm phổi thường được áp dụng bao gồm:
Vi nấm tồn tại trong không khí, đất, nước và nhiều bề mặt khác nhau mà mắt thường không thể nhìn thấy, nên rất khó để loại bỏ hoàn toàn nguy cơ tiếp xúc với vi nấm. Vì vậy, để phòng ngừa nấm phổi hiệu quả, mỗi người cần chủ động nâng cao sức đề kháng và giảm thiểu các yếu tố nguy cơ từ môi trường sống:
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Mặc dù không phổ biến, nhưng nấm phổi có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Để có thể kiểm soát bệnh hiệu quả, người bệnh cần nhận biết triệu chứng từ sớm, thăm khám đúng thời điểm và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ. Cải thiện và duy trì sức đề kháng tốt, tạo môi trường sống sạch sẽ cũng là yếu tố quan trọng góp phần hạn chế nguy cơ mắc bệnh.
