Nội soi phổi được thực hiện như thế nào? Cần lưu ý những gì?

Nội soi phổi là kỹ thuật y khoa cho phép bác sĩ quan sát bên trong đường thở và phổi của người bệnh. Vậy, nội soi phổi là gì, quy trình nội soi phổi diễn ra thế nào, phương pháp nội soi phổi chẩn đoán được bệnh gì?

Nội soi phổi là gì?

Nội soi phổi là kỹ thuật y khoa giúp bác sĩ quan sát trực tiếp cấu trúc đường hô hấp của người bệnh bằng ống soi chuyên dụng, có gắn camera và đèn ở đầu. Thiết bị được đưa vào cơ thể qua đường mũi hoặc miệng, truyền hình ảnh rõ nét bên trong phổi lên màn hình, qua đó hỗ trợ đánh giá tổn thương và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. (1)

Hai loại ống nội soi chuyên dụng được sử dụng trong nội soi phổi, gồm:

• Nội soi ống mềm (Flexible Bronchoscopy – FB): Ống mỏng, linh hoạt, có thể uốn cong, thường được làm bằng sợi quang hoặc có gắn video camera ở đầu. Đây là công cụ chính để chẩn đoán hầu hết các bệnh lý hô hấp.
• Nội soi ống cứng (Rigid Bronchoscopy – RB): Ống thẳng, làm bằng kim loại, không linh hoạt và có đường kính lớn hơn. Thường được ưu tiên trong các tình huống cấp cứu và can thiệp khẩn cấp để kiểm soát đường thở.

Vai trò của nội soi phổi:

• Giúp chẩn đoán nhiều bệnh lý đường hô hấp khác nhau, chẳng hạn như: Viêm phổi mạn tính, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), lao phổi, giãn phế quản, đặc biệt là ung thư phổi. Thông qua nội soi phổi, bác sĩ có thể lấy mẫu mô để xét nghiệm, đánh giá bản chất, sự tiến triển và phạm vi của khối u, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị thích hợp.
• Trong quá trình nội soi phổi, bác sĩ cũng có thể làm sạch dịch tiết ứ đọng, rửa phế quản phế nang, phẫu thuật cắt bỏ khối u bằng laser, đặt stent đường thở, đặt van nội phế quản,…

Khi nào cần thực hiện nội soi phổi?

Nội soi phổi được chỉ định khi các phương pháp không xâm lấn không cung cấp được thông tin cần thiết hoặc khi người bệnh cần can thiệp khẩn cấp. Điển hình, nội soi phổi được thực hiện trong các trường hợp:

• Chẩn đoán tình trạng xuất huyết: Người bệnh mới bị ho ra máu lần đầu hoặc ho ra máu tái phát.
• Ho dai dẳng: Ho mãn tính, ho dai dẳng hoặc ho kéo dài liên tục hơn 3 tháng mà không rõ nguyên nhân.
• Phơi nhiễm: Hít phải khí độc, hóa chất, khí nóng gây tổn thương niêm mạc đường thở.
• Dị vật: Có sự hiện diện của dị vật trong đường thở (cần nội soi phổi ống cứng để gắp dị vật ra).
• Bất thường hình ảnh học: Trên phim chụp X-quang/CT xuất hiện u phổi, khối u phế quản hoặc hạch bạch huyết trung thất phì đại, cần nội soi để khẳng định chẩn đoán.
• Bệnh lý nhu mô phổi: Nội soi giúp xác định nguyên nhân gây xẹp phổi, phổi kẽ, nhiễm trùng phổi.
• Tắc nghẽn và hẹp đường thở: Tình trạng tắc nghẽn đường thở do dịch tiết, chất nhầy hoặc hẹp đường thở. Cần nội soi phổi và nong giãn bằng dụng cụ chuyên dụng.
• Quản lý bệnh ung thư phổi: Người bệnh ung thư phổi có thể cần nội soi để điều trị can thiệp, sinh thiết tế bào hoặc đánh giá giai đoạn bệnh.

Nội soi phổi có thể chống chỉ định hoặc thận trọng ở các nhóm đối tượng sau:

• Bệnh lý tim mạch cấp tính: Người bị nhồi máu cơ tim cấp tính kèm theo các triệu chứng nghiêm trọng (như đau thắt ngực, rối loạn nhịp tim không ổn định) sẽ được bác sĩ cân nhắc kỹ lưỡng trước khi ra quyết định có nên nội soi phổi hay không
• Rối loạn đông máu nặng: Việc thực hiện nội soi phổi có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
• Ứ đọng Carbon Dioxide (Hypercapnia): Không có chống chỉ định tuyệt đối cho người bị ứ đọng CO2 mức độ nặng. Tuy nhiên, nếu bắt buộc phải nội soi phổi, cần lưu ý đặt hệ thống nội khí quản và theo dõi khí máu chặt chẽ.
• Thiếu oxy Máu (Hypoxemia): Bác sĩ chỉ thực hiện nội soi phổi ở những người bệnh này khi thực sự cần thiết. Trước khi nội soi, phải duy trì nồng độ PaO2 tối thiểu > 65 mmHg hoặc SpO2 > 90%.
• Hẹp khí quản nghiêm trọng: Người bệnh tắc nghẽn đường thở do hẹp khí quản có thể gặp nguy hiểm trong quá trình nội soi.
• Hen suyễn chưa kiểm soát: Phải khám và đánh giá tình trạng hen của người bệnh trước khi nội soi. Chỉ nên thực hiện nội soi khi tình trạng hô hấp của người bệnh ổn định và đã được dùng thuốc giãn phế quản.
• Hội chứng tĩnh mạch chủ trên (SVCS): Có thể chống chỉ định tuyệt đối với nội soi ở nhóm người bệnh này.
• Người bệnh không hợp tác: Đối với người không thể tuân thủ y lệnh hoặc quá kích động, bác sĩ có thể tiến hành gây mê toàn thân có kiểm soát để đảm bảo thủ thuật được diễn ra an toàn và hiệu quả.

Nội soi phổi được thực hiện như thế nào?

Trước khi thực hiện, người bệnh cần (tham khảo, người bệnh cần tuân theo hướng dẫn cụ thể của bác sĩ):

• Nhịn ăn và nhịn uống trong một khoảng thời gian nhất định (tham khảo bác sĩ để được hướng dẫn chính xác).
• Ngừng dùng một số loại thuốc như thuốc làm loãng máu hoặc thuốc điều trị tiểu đường theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Thông báo cho bác sĩ về tất cả loại thuốc, thảo dược, vitamin đang sử dụng.
• Sắp xếp đi cùng người nhà để được đưa về an toàn sau thủ thuật.

Trước khi tiến hành nội soi phổi, người bệnh có thể được dùng thuốc an thần để cảm thấy buồn ngủ, thư giãn, giảm cảm giác lo lắng. Trong một số trường hợp như nội soi bằng ống cứng hoặc cần thực hiện sinh thiết, bác sĩ có thể chỉ định gây mê toàn thân. Để biết chính xác mình sẽ được gây tê hay gây mê theo phương pháp nào, người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ hoặc kỹ thuật viên.

Nhiều người bệnh thắc mắc không biết quy trình nội soi phổi như thế nào? Quy trình nội soi phổi có thể khác nhau tùy từng cơ sở y tế, nhưng nhìn chung sẽ bao gồm các bước cơ bản sau:

• Người bệnh được hướng dẫn nằm trên giường hoặc bàn thủ thuật.
• Nếu nội soi gây tê, bác sĩ sẽ xịt thuốc tê vào họng (vị hơi đắng và nồng) để giảm phản xạ ho và buồn nôn. Nếu nội soi gây mê, bác sĩ sẽ tiêm thuốc an thần qua đường tĩnh mạch để người bệnh đi vào giấc ngủ ngắn, không cảm thấy đau trong suốt quá trình thực hiện.
• Khi thuốc gây tê và an thần đã có tác dụng, bác sĩ sẽ đưa ống nội soi phổi qua mũi hoặc miệng, sau đó di chuyển ống xuống khí quản và đi vào phổi.
• Trong quá trình thực hiện, bác sĩ có thể hút nước bọt trong miệng vì người bệnh không thể nuốt.
• Sau khi thủ thuật được thực hiện xong, ống nội soi được rút ra nhẹ nhàng và người bệnh sẽ được theo dõi cho đến khi hoàn toàn tỉnh táo.

Cần làm gì sau khi thực hiện nội soi phổi?

Nội soi phổi là một thủ thuật được thực hiện theo hình thức ngoại trú, vì vậy người bệnh thường có thể về nhà ngay sau khi thủ thuật kết thúc. Sau khi thực hiện thủ thuật, nhân viên y tế sẽ tiếp tục theo dõi để bảo đảm người bệnh thở và nuốt bình thường. Người bệnh có thể ra về nếu tình trạng ổn định. Trong một số trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang ngực nhằm kiểm tra và phát hiện sớm các bất thường có thể xảy ra.

Sau thực hiện, người bệnh có thể cảm thấy tê họng trong khoảng 1 tiếng. Tình trạng đau họng, khàn tiếng hoặc ho nhẹ có thể xuất hiện và kéo dài trong vòng 24 giờ. Bác sĩ có thể cho người bệnh ngậm kẹo ho hoặc uống nước ấm để làm dịu cổ họng và giảm cảm giác khó chịu. Đa số người bệnh có thể trở lại sinh hoạt bình thường vào ngày hôm sau. Trường hợp cần hạn chế hoạt động, bác sĩ sẽ có hướng dẫn cụ thể hơn.

Nhân viên y tế sẽ thông báo thời gian nhận kết quả xét nghiệm và lịch tái khám để tiếp tục theo dõi và đánh giá tình trạng sức khỏe.

Rủi ro khi thực hiện nội soi phổi

Nội soi phổi nhìn chung là một thủ thuật an toàn, ít xâm lấn. Tuy nhiên, giống như bất kỳ can thiệp y khoa nào, có thể tiềm ẩn một số rủi ro nhất định.

• Đau họng, ho, khàn tiếng
• Xuất huyết nhẹ
• Sốt cao trong vòng 24 giờ đầu
• Kích ứng hoặc viêm dây thanh quản (hiếm gặp)
• Xẹp phổi, tràn khí màng phổi (rất hiếm gặp)

Trong hầu hết các trường hợp, bác sĩ sẽ ưu tiên sử dụng ống nội soi phổi mềm để đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, như thông tin bên trên, một số trường hợp bắt buộc phải sử dụng ống nội soi cứng. Người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ trước khi thực hiện thủ thuật để biết được mình có thuộc nhóm nguy cơ cao gặp phải biến chứng hay không và nên chuẩn bị thế nào để thủ thuật diễn ra an toàn, tránh các rủi ro không đáng có.

Những lưu ý khi nội soi phổi

Sau khi nội soi, người bệnh cần lưu ý các điều sau:

• Nghỉ ngơi: Người bệnh cần được nghỉ ngơi đầy đủ và tuyệt đối không thực hiện các hoạt động gắng sức trong thời gian hồi phục. Hạn chế lái xe, khuân vác vật nặng hoặc tập thể dục cường độ cao trong vòng vài giờ đầu.
• Ăn uống: Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ về thời gian có thể ăn uống trở lại vì sau thủ thuật, tác dụng của thuốc tê và thuốc an thần vẫn còn, có thể gây nghẹn, khó nuốt, dễ sặc. Trước khi ăn, người bệnh nên uống một ngụm nước để kiểm tra xem phản xạ nuốt đã hồi phục hoàn toàn chưa.
• Hút thuốc: Người bệnh cần tuyệt đối không hút thuốc trong vòng 24 giờ sau thủ thuật. Sau khi nội soi, niêm mạc đường thở đang ở trạng thái nhạy cảm. Tiếp xúc với khói thuốc lá sẽ làm tổn thương và ảnh hưởng xấu đến cơ quan hô hấp.
• Xử trí khi có nguy cơ gặp phải biến chứng: Mặc dù nội soi được xem là một kỹ thuật an toàn, nhưng vẫn tồn tại một số rủi ro. Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường sau, người bệnh cần lập tức quay lại Phòng Cấp cứu của cơ sở y tế để đội ngũ bác sĩ chuyên khoa xử trí kịp thời:
  • Khó thở, ngạt thở, hoặc cảm giác khó thở tăng lên rõ rệt.
  • Ho ra máu kéo dài hoặc lượng máu nhiều hơn vệt máu nhỏ ban đầu.
  • Sốt (có thể là dấu hiệu viêm phổi hoặc nhiễm trùng).
  • Đau ngực dữ dội (nghi ngờ tràn khí màng phổi).
• Thời gian nhận kết quả: Kết quả nội soi thường sẽ có trong ngày. Tuy nhiên, những trường hợp có thực hiện sinh thiết có thể phải chờ đợi kết quả lâu hơn, thường là khoảng 2 – 4 ngày làm việc.

Chi phí nội soi phổi bao nhiêu tiền?

Dựa trên thông tin tham khảo về giá dịch vụ tại các cơ sở y tế (ví dụ, theo Thông tư 02 của Bộ Y tế), chi phí tham khảo cho một số dịch vụ nội soi phổi điển hình có thể được ghi nhận như sau:

• Thủ thuật Nội soi phổi dưới gây mê có sinh thiết có mức giá tham khảo khoảng trên dưới 2.000.0000 VND.
• Thủ thuật Soi phổi điều trị sặc phổi ở bệnh nhân ngộ độc cấp có mức giá tham khảo khoảng trên dưới 1.000.000 VND

Lưu ý: Thông tin về chi phí nội soi phổi trên đây là giá tham khảo tại thời điểm cập nhật bài viết, chưa bao gồm các chi phí liên phát sinh khác. Người bệnh vui lòng liên hệ với bệnh viện để được tư vấn về chi phí ngay tại thời điểm có nhu cầu thực hiện kỹ thuật nội soi phổi.

Tóm lại, nội soi phổi là một kỹ thuật quan trọng giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác và can thiệp hiệu quả các bất thường hay bệnh lý hô hấp. Người bệnh cần tuân thủ theo đúng các hướng dẫn trước, trong, sau thủ thuật nhằm bảo đảm an toàn, nâng cao hiệu quả điều trị và hạn chế tối đa các rủi ro không mong muốn.