Trẻ uống thuốc hạ sốt bị nôn khiến nhiều cha mẹ lo lắng không biết thuốc đã được hấp thu hay có cần cho trẻ uống lại. Việc xử trí không phù hợp có thể khiến trẻ nhận thêm thuốc khi liều trước đã được hấp thu một phần, làm tăng nguy cơ quá liều. Cha mẹ cần dựa vào loại thuốc, thời điểm trẻ nôn và tình trạng sức khỏe để có hướng xử trí phù hợp. Bài viết dưới đây giúp phụ huynh hiểu nguyên nhân, cách xử trí và những dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám.
Trong hầu hết các trường hợp, trẻ nôn một lần sau khi uống thuốc hạ sốt không phải là tình trạng cấp cứu. Việc trẻ nôn sau khi uống thuốc có thể khiến liều lượng thuốc vào cơ thể bị giảm, khó có tác dụng điều trị, đồng thời khiến trẻ sợ uống thuốc ở những lần tiếp theo.
Tuy nhiên, nôn nhiều lần, kết hợp với các dấu hiệu bất thường khác có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, cần được hỗ trợ y tế kịp thời. Đặc biệt khi bố mẹ cho trẻ uống lại liều thuốc không kiểm soát, dẫn đến quá liều paracetamol gây ngộ độc gan, suy đa tạng và thậm chí tử vong.
Ibuprofen với cơ chế ức chế enzyme ức chế COX-1 làm giảm prostaglandin bảo vệ niêm mạc dạ dày, có thể gây nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy, tăng nguy cơ viêm loét dạ dày, xuất huyết tiêu hóa. Paracetamol ít gây kích ứng tiêu hóa hơn Ibuprofen, nhưng tình trạng buồn nôn, nôn vẫn có thể xảy ra, đặc biệt ở trẻ nhạy cảm hoặc khi dùng liều cao. (1)
Nôn sau khi uống thuốc ở trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 3 tuổi, có thể do phản xạ nôn. Mùi hoặc vị thuốc khó chịu, cảm giác sệt của siro hoặc sự phản đối khi bị ép uống đều có thể kích hoạt phản xạ này. Đây không phải phản ứng thuốc mà là phản xạ sinh lý bình thường.
Ép trẻ uống thuốc khi đang quấy khóc có thể dẫn đến nôn hoặc sặc. Ngoài ra, bơm thuốc quá nhanh vào họng, bơm thẳng vào sâu cuống họng thay vì vào má trong hay cho uống quá nhiều nước cùng lúc ngay sau khi dùng thuốc đều là những nguyên nhân gây nôn sau khi uống thuốc thường gặp.
Trẻ sốt và nôn có thể là dấu hiệu cảnh báo một bệnh lý nào đó như viêm họng, viêm dạ dày ruột cấp do siêu vi, cúm, rotavirus… Trong những trường hợp này, nôn thường là một triệu chứng của bệnh chứ không phải do thuốc hạ sốt gây ra. Vì vậy, trẻ vẫn có thể nôn ngay cả khi chưa uống thuốc hoặc sau khi dùng thuốc.
Quyết định có uống lại hay không cần dựa trên từng trường hợp cụ thể, cân nhắc kỹ lưỡng giữa nguy cơ không đủ liều và độc tính của thuốc.
Nếu có thể thấy thuốc trong chất nôn hoặc nôn trong vòng 15 phút sau khi uống thuốc, khả năng cao thuốc chưa được hấp thu, bố mẹ có thể cân nhắc cho trẻ uống lại để đủ liều. Nếu trẻ nôn từ 15-30 phút sau uống, một phần thuốc đã bắt đầu được hấp thu, bố mẹ có thể cho trẻ uống lại nửa liều hoặc chờ thêm 15-30 phút để xem trẻ còn nôn nữa không. Nếu nôn sau 30 phút, phần lớn thuốc đã được hấp thu qua đường tiêu hóa nên không cần cho uống lại.
Nếu trẻ nôn sau khi uống thuốc hạ sốt, bố mẹ cần bình tĩnh và xử trí đúng cách nhằm đảm bảo an toàn cho trẻ:
Khi trẻ nôn, bố mẹ đặt trẻ nằm nghiêng hoặc ngồi thẳng, không nằm ngửa để tránh sặc chất nôn vào phổi. Tiếp đó, cần nhanh chóng làm sạch đường thở cho trẻ bằng cách lau sạch miệng và mũi. Trẻ cần được theo dõi sát sao trong khoảng 15 phút nhằm xử trí kịp thời nếu có biểu hiện khó thở, tím tái, li bì…
Nếu quyết định cho uống lại thuốc, bố mẹ nên chờ ít nhất 15-30 phút để dạ dày ổn định. Việc cho uống lại ngay khi trẻ vừa dứt nôn sẽ khiến trẻ dễ nôn lại lần hai hơn bởi lúc này, dạ dày vẫn còn phản xạ kích thích nhiều.
Để giảm nôn cho trẻ, bố mẹ nên chia nhỏ lượng thuốc, nếu lượng thuốc nhiều và bơm từng phần nhỏ 2-3 ml, từ từ và chú ý phản ứng của trẻ sau mỗi lần bơm, chờ trẻ nuốt xong mới bơm tiếp. Dùng xi lanh chuyên dụng, không dùng muống ăn khi cho trẻ uống thuốc nhằm đảm bảo đo đúng liều. Bố mẹ đặt đầu xi lanh vào bên trong má, không bơm thẳng vào cuống họng.
Lưu ý, không bịt miệng trẻ lại sau khi cho thuốc vào; không ép trẻ uống thuốc khi đang khóc vì có thể gây nôn hoặc sặc; với trẻ lớn hơn, có thể để trẻ tự uống.
Khi trẻ đang nôn nhiều, không nên dùng Ibuprofen đường uống vì đây là thuốc kích ứng dạ dày. Với trẻ sốt cao, nôn nhiều, bố mẹ có thể cân nhắc viên đặt hậu môn chứa Paracetamol. Thuốc sẽ được hấp thu qua niêm mạc trực tràng vào tuần hoàn.
Trẻ cần được đưa đến bệnh viện ngay lập tức nếu:
Dưới đây là một số biện pháp giảm nguy cơ nôn sau khi uống thuốc ở trẻ:
🔗 Đọc thêm
Để hạn chế tình trạng nôn trớ, ba mẹ nên dỗ dành trẻ, chia nhỏ lượng thuốc uống từ từ hoặc cân nhắc chuyển sang dạng viên đặt hậu môn thay vì ép buộc lúc con đang quấy khóc. Bên cạnh việc tìm ra phương pháp uống phù hợp, gia đình cũng cần chủ động tìm hiểu hậu quả khi cho trẻ uống quá nhiều thuốc hạ sốt nhằm duy trì thói quen sử dụng thuốc thận trọng và khoa học nhất.
Khi trẻ uống thuốc hạ sốt bị nôn nhiều lần, không uống được nước, có dấu hiệu mất nước hoặc tình trạng sốt diễn tiến bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, các bác sĩ Nhi khoa sẽ đánh giá tình trạng sức khỏe, khai thác loại thuốc và liều đã sử dụng, đồng thời tư vấn hướng chăm sóc, sử dụng thuốc phù hợp với từng trường hợp. Phụ huynh có thể liên hệ Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để đặt lịch khám cho trẻ khi cần thiết.
Để đặt lịch thăm khám và tư vấn cùng các bác sĩ tại Hệ thống BVĐK Tâm Anh, quý khách hàng có thể đặt lịch trực tuyến qua thông tin sau đây:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trẻ uống thuốc hạ sốt bị nôn cần được xử trí thận trọng, tránh tự ý cho uống bù khi chưa xác định lượng thuốc đã hấp thu. Cha mẹ nên theo dõi thời điểm nôn, tình trạng sốt, khả năng ăn uống và các dấu hiệu mất nước để có hướng xử trí phù hợp. Đồng thời, cần sử dụng thuốc đúng liều, đúng khoảng cách giữa các lần dùng và theo hướng dẫn chuyên môn. Nếu trẻ nôn liên tục, li bì, khó uống nước hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đi khám sớm.
