Phát ban sốt xuất huyết bị nổi ngứa phải làm sao? Bao lâu khỏi?

Phát ban sốt xuất huyết là biểu hiện lâm sàng thường gặp khi cơ thể phản ứng với virus Dengue. Triệu chứng này không chỉ gây khó chịu vì cảm giác ngứa ngáy kéo dài mà còn khiến nhiều người lo lắng về mức độ nguy hiểm và thời gian hồi phục. Vậy phát ban ngứa trong sốt xuất huyết có đáng lo? Bao lâu thì khỏi? Cách xử lý như thế nào cho đúng? ThS.BSNT Nguyễn Thị Thuý Hậu, BVĐK Tâm Anh sẽ chia sẻ chi tiết thông qua bài viết bên dưới.

Sốt xuất huyết mấy ngày thì phát ban?

Phát ban là một biểu hiện lâm sàng thường gặp trong bệnh sốt xuất huyết do virus Dengue gây ra. Tuy nhiên, thời điểm xuất hiện ban không cố định mà thay đổi tùy theo diễn tiến bệnh lý và đáp ứng miễn dịch của từng người.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sốt xuất huyết có ba giai đoạn chính là giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Phát ban thường khởi phát vào cuối giai đoạn sốt hoặc đầu giai đoạn hồi phục, tức là khoảng từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 6 kể từ khi bắt đầu sốt. Đây là thời điểm mà virus Dengue bắt đầu suy giảm trong huyết tương, hệ miễn dịch khởi phát phản ứng mạnh hơn, dẫn đến hiện tượng nổi ban ngoài da.

Nhiều nghiên cứu lâm sàng cho thấy, phát ban xuất hiện phổ biến nhất vào ngày thứ 4 hoặc 5 của bệnh và có thể kéo dài vài ngày tùy thuộc vào cơ địa của từng người. Có hai đợt phát ban điển hình là:

• Đợt đầu thường thoáng qua, xảy ra trong giai đoạn sốt với biểu hiện ửng đỏ như bị cháy nắng của vùng da xuất huyết.
• Đợt thứ hai xảy ra khi nhiệt độ cơ thể bắt đầu hạ, đặc trưng bởi các nốt chấm đỏ hoặc mảng đỏ dạng phẳng dưới da, có thể kèm theo cảm giác ngứa nhẹ đến dữ dội.

Phát ban sốt xuất huyết có nguy hiểm không?

Phát ban sốt xuất huyết thường là biểu hiện lành tính, xuất hiện khi hệ miễn dịch phản ứng với virus Dengue. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh đang chuyển nặng.

Khi ban đỏ đi kèm chấm xuất huyết, bầm tím dưới da, chảy máu chân răng, nôn ra máu hoặc tiểu cầu giảm nhanh, người bệnh có nguy cơ bước vào giai đoạn nguy hiểm. Giai đoạn này dễ dẫn đến sốc, tràn dịch màng phổi hoặc suy đa tạng nếu không xử lý kịp thời. Đây đều là những biến chứng sốt xuất huyết nguy hiểm, cần được bác sĩ theo dõi và xử trí sớm. Ngược lại, nếu ban xuất hiện sau khi hạ sốt, không kèm triệu chứng cảnh báo, đây có thể là dấu hiệu hồi phục.

Nhận biết dấu hiệu nổi ban khi bị sốt xuất huyết 

Phát ban là một trong những biểu hiện đặc trưng giúp nhận diện giai đoạn tiến triển hoặc phục hồi của sốt xuất huyết. Tuy nhiên, để nhận biết chính xác, người bệnh cần hiểu rõ hình thái, thời điểm xuất hiện và đặc điểm kèm theo của ban đỏ và ngứa. Cụ thể:

• Nổi ban đỏ: Ban trong sốt xuất huyết thường xuất hiện từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 6 của bệnh. Hình thái phổ biến nhất của tình trạng này là các đốm đỏ nhỏ trên da, có thể nằm rải rác hoặc lan rộng, đan xen giữa các vùng da bình thường. Ban thường bắt đầu ở ngực, bụng, sau đó lan ra tay, chân, cổ và mặt. Trong một số trường hợp, ban có thể xuất hiện kèm với các chấm xuất huyết dưới da, nhất là khi tiểu cầu giảm mạnh.
• Cảm giác ngứa: Ngứa là dấu hiệu thường xuất hiện trong giai đoạn hồi phục, sau khi hạ sốt. Tình trạng này phản ánh quá trình tái tạo tế bào da sau tổn thương vi mạch. Ngứa có thể khu trú ở vùng ban hoặc lan rộng, gây khó chịu, đặc biệt về đêm. Theo một số thống kê cho thấy, có khoảng 16 – 28% bệnh nhân sốt xuất huyết trải qua tình trạng ngứa từ nhẹ đến nặng trong giai đoạn cuối của bệnh.

Nốt ban đỏ sốt xuất huyết xuất hiện ở đâu?

Theo hướng dẫn lâm sàng từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ban đỏ ban đầu thường xuất hiện ở vùng ngực, bụng và lưng, sau đó lan ra chi trên, chi dưới, mặt và cổ. Ban thường lan theo hướng từ thân mình ra tứ chi. Vùng da tổn thương có thể xuất hiện các mảng đỏ rải rác hoặc liên kết thành mảng lớn với các đốm đỏ nhỏ trên da hoặc chấm xuất huyết li ti.

Phát ban trong sốt xuất huyết hiếm khi xuất hiện ở lòng bàn tay, lòng bàn chân hoặc niêm mạc miệng, trừ khi có biến chứng xuất huyết nghiêm trọng. Khi xuất hiện ban ở những vị trí này kèm bầm tím hoặc chảy máu, người bệnh có nguy cơ sốc sốt xuất huyết Dengue hoặc xuất huyết nội, cần phải nhập viện để điều trị ngay.

Việc theo dõi vị trí và tiến triển của nốt ban giúp nhận diện sớm các giai đoạn chuyển biến của bệnh, từ đó đưa ra các chỉ định y tế chính xác và kịp thời.

Sốt xuất huyết phát ban ngứa bao lâu thì khỏi?

Phát ban và ngứa trong sốt xuất huyết thường xuất hiện từ ngày thứ 3 – 6 và kéo dài 3 – 7 ngày, chủ yếu trong giai đoạn hồi phục. Ngứa thường tăng lên khi ban bắt đầu mờ, do da tái tạo sau tổn thương vi mạch.

Hầu hết bệnh nhân sẽ hết ban và ngứa hoàn toàn sau 7 – 10 ngày, nếu được chăm sóc đúng cách. Trường hợp ngứa kéo dài hoặc kèm bong da bất thường, người bệnh nên thăm khám để loại trừ các biến chứng khác về da.

Sốt xuất huyết phát ban ngứa phải làm sao?

Khi người bệnh bước vào giai đoạn phát ban và ngứa, đây thường là dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch đang phục hồi. Tuy nhiên, tình trạng ngứa có thể gây khó chịu, ảnh hưởng đến giấc ngủ và chất lượng sống. Để kiểm soát hiệu quả tình trạng này, việc chăm sóc toàn diện cho người bệnh là rất cần thiết. Bao gồm:

1. Nghỉ ngơi đầy đủ

Người bệnh cần hạn chế vận động, đảm bảo ngủ đủ giấc và duy trì môi trường thoáng mát giúp giảm căng thẳng hệ miễn dịch. Giai đoạn sau sốt là thời điểm dễ mất nước và kiệt sức, do đó nghỉ ngơi đầy đủ giúp tránh nguy cơ gây ra các biến chứng muộn, nhất là sốc sốt xuất huyết Dengue có thể xảy ra ngay cả khi đã hạ sốt.

2. Bổ sung dinh dưỡng hợp lý

Người bệnh cần uống đủ nước (2 – 3 lít/ngày) và ưu tiên sử dụng các loại thực phẩm giàu vitamin C, E, A cùng đạm dễ hấp thu có trong cá, trứng, sữa,… nhằm giúp tăng cường quá trình tái tạo da và phục hồi mao mạch bị tổn thương. Bên cạnh đó, bệnh nhân cần tránh ăn các thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ vì dễ làm tình trạng ngứa nặng hơn.

3. Dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ

Tùy thuộc vào mức độ của bệnh, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân sử dụng một số loại thuốc như:

• Paracetamol có thể được sử dụng nếu còn sốt nhẹ, nhưng cần tránh aspirin hoặc ibuprofen vì có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết.

• Nếu ngứa nhiều, bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng histamin như loratadine, cetirizine,… Tuy nhiên, bệnh nhân cũng cần lưu ý không nên tự ý dùng thuốc bôi chứa corticoid.

• Có thể sử dụng kem dưỡng làm dịu da không mùi, lành tính để giảm kích ứng ngoài da.

4. Trang phục và vệ sinh

Làn da khi phát ban rất nhạy cảm, do đó người bệnh cần chọn trang phục rộng rãi, thoáng mát, làm từ chất liệu mềm như cotton để hạn chế cọ xát và giảm ma sát. Đồng thời, vệ sinh cơ thể đúng cách như tắm bằng nước ấm pha loãng có thể làm dịu da và giảm cảm giác ngứa rõ rệt. Bên cạnh đó, người bệnh cần tuyệt đối không gãi hoặc chà xát mạnh, vì điều này dễ dẫn đến trầy xước và bội nhiễm.

Các lưu ý khi chăm sóc người bệnh sốt xuất huyết

Chăm sóc bệnh nhân sốt xuất huyết đúng cách là yếu tố then chốt giúp rút ngắn thời gian hồi phục, giảm thiểu biến chứng và ngăn chặn nguy cơ bệnh chuyển nặng. Cụ thể:

Đối với người lớn:

• Theo dõi sát các triệu chứng toàn thân: Ghi nhận nhiệt độ, lượng nước tiểu, huyết áp và dấu hiệu chảy máu (chân răng, chấm xuất huyết dưới da). Bệnh nhân nên được theo dõi ít nhất 2 lần/ngày trong giai đoạn từ ngày thứ 3 – 7. Đây là thời điểm dễ xuất hiện các biến chứng.
• Bổ sung đầy đủ lượng nước: Uống từ 2 – 3 lít nước/ngày, bao gồm nước lọc, oresol, nước dừa hoặc súp loãng. Tránh sử dụng nước ngọt có gas và caffeine vì có thể gây nên tình trạng mất nước cho người bệnh.
• Nghỉ ngơi đầy đủ: Người bệnh cần nghỉ ngơi nhiều, tránh làm việc nặng, không tập thể dục, hạn chế tiếp xúc với ánh nắng gắt.

Đối với trẻ em:

• Theo dõi lượng nước tiểu và mức độ tỉnh táo: Trẻ nhỏ thường không thể mô tả chính xác cảm giác mệt và khó chịu, do đó cha mẹ cần quan sát số lần đi tiểu, sự tỉnh táo và biểu hiện bú/ăn uống,… của trẻ. Ít tiểu, lờ đờ hoặc quấy khóc nhiều có thể là dấu hiệu mất nước hoặc bệnh có những chuyển biến nặng.
• Không tự ý dùng thuốc hạ sốt không kê đơn: Chỉ dùng paracetamol theo cân nặng, tuyệt đối tránh aspirin hoặc ibuprofen do nguy cơ gây xuất huyết.
• Chăm sóc da đúng cách: Nếu trẻ ngứa do phát ban, có thể dùng dung dịch làm mát dịu nhẹ, nhưng cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc bôi hoặc uống kháng histamin.

Câu hỏi thường gặp

1. Phát ban có phải là dấu hiệu bệnh sốt xuất huyết sắp khỏi?

Phát ban trong sốt xuất huyết thường xuất hiện vào giai đoạn giữa hoặc cuối của bệnh, nhất là khi người bệnh đã hạ sốt. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy hiện miễn dịch đang phản ứng với virus và cơ thể đang hồi phục.

Tuy nhiên, phát ban không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh sắp khỏi. Nếu tình trạng này đi kèm với các dấu hiệu nguy hiểm như tụt huyết áp, đau bụng, chảy máu, chân tay lạnh… thì bệnh có thể đang bước vào giai đoạn nặng, cần được theo dõi y tế chặt chẽ.

2. Sốt xuất huyết và sốt phát ban có giống nhau không?

Sốt xuất huyết và sốt phát ban là hai bệnh lý hoàn toàn khác nhau:

• Sốt xuất huyết là do virus Dengue truyền qua muỗi, gây sốt cao, đau cơ xương và có thể gây xuất huyết, sốc.
• Sốt phát ban là thuật ngữ chung cho các bệnh sốt kèm phát ban (sởi, rubella,…) do virus gây phát ban, thường lành tính, ít nguy hiểm và không gây xuất huyết nặng như sốt xuất huyết Dengue.

Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:

Phát ban sốt xuất huyết thường là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang bước vào giai đoạn hồi phục nhưng vẫn cần theo dõi sát và chăm sóc đúng cách để tránh các biến chứng không mong muốn. Nghỉ ngơi đầy đủ, dinh dưỡng hợp lý và tuân thủ điều trị sẽ giúp người bệnh vượt qua triệu chứng ngứa và phát ban một cách an toàn, nhanh chóng và hiệu quả.