Căn nguyên gây sốt chảy máu mũi và cách xử lý

Khi cơ thể đối mặt với những cơn sốt cao, hệ miễn dịch đang phải hoạt động hết công suất để chống lại các tác nhân gây bệnh. Trong tình trạng này, một số người bệnh đột ngột gặp hiện tượng chảy máu cam (chảy máu mũi) khiến bản thân và gia đình vô cùng hoang mang. Tình trạng sốt chảy máu mũi không chỉ gây mệt mỏi về mặt thể chất mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo của nhiều bệnh lý nguy hiểm cần được can thiệp y tế kịp thời. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, các dấu hiệu cần cảnh giác và hướng xử lý an toàn.

Sốt chảy máu mũi là sao?

Sốt chảy máu mũi là khi cơ thể đang trong tình trạng nhiễm trùng, viêm hoặc mất nước, khiến niêm mạc mũi dễ bị khô và các mạch máu nhỏ trong mũi dễ vỡ hơn. Chảy máu cam có thể xuất hiện một lần rồi tự hết, nhưng nếu lặp lại nhiều lần, kéo dài hoặc đi cùng các triệu chứng toàn thân khác thì không nên xem nhẹ. (1)

Căn nguyên gây sốt kèm chảy máu mũi

Sốt kèm chảy máu mũi có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau, từ các bệnh nhiễm virus, bệnh lý toàn thân, rối loạn huyết học cho đến các vấn đề tại mũi xoang. Cụ thể gồm:

1. Nhiễm virus

• Sốt xuất huyết: Đây là nguyên nhân cần được nghĩ đến đầu tiên khi người bệnh bị sốt kèm chảy máu cam, đặc biệt ở những khu vực đang lưu hành bệnh. Ngoài chảy máu mũi, người bệnh có thể gặp các dấu hiệu cảnh báo khác như chảy máu chân răng, đau bụng, nôn nhiều hoặc lừ đừ và cần đi khám sớm.
• Sốt virus: Nhiều loại virus có thể gây sốt, nghẹt mũi, sổ mũi, ho hoặc viêm họng. Tình trạng viêm niêm mạc mũi cùng việc xì mũi thường xuyên có thể làm niêm mạc bị tổn thương và dẫn đến chảy máu.
• Ebola: Đây là bệnh rất hiếm gặp và thường chỉ được xem xét khi người bệnh có yếu tố dịch tễ rõ ràng như từng đến vùng có dịch hoặc tiếp xúc với nguồn lây. Bệnh có thể gây sốt cao kèm chảy máu ở mũi, nướu hoặc đường tiêu hóa, nhưng không phải là nguyên nhân phổ biến của tình trạng sốt chảy máu mũi trong đời sống hằng ngày.
• Viêm nhiễm đường hô hấp trên: Các bệnh như cảm lạnh, cúm, viêm họng, ho kéo dài hoặc chảy mũi liên tục có thể làm niêm mạc mũi bị kích thích và tổn thương, nhất là khi người bệnh xì mũi nhiều hoặc sử dụng thuốc làm khô niêm mạc.

2. Bệnh lý toàn thân

• Các bệnh truyền nhiễm như sốt thương hàn, sốt rét, viêm màng não… có thể gây sốt cao, làm tổn thương thành mạch, giảm tiểu cầu hoặc gây rối loạn đông máu.
• Tăng huyết áp.
• Bệnh gan mạn tính.
• Suy thận mạn.

3. Bệnh huyết học

• Giảm tiểu cầu.
• Bạch cầu cấp.
• Rối loạn đông máu: Khi khả năng đông máu bị suy giảm, chỉ một tác động nhỏ lên niêm mạc mũi cũng có thể khiến máu chảy kéo dài hơn bình thường. Một số nguyên nhân thường gặp gồm bệnh Hemophilia, bệnh Von Willebrand, bệnh gan hoặc việc sử dụng thuốc chống đông máu.

4. Nguyên nhân tai mũi họng tại chỗ

• Viêm mũi cấp, viêm xoang cấp: Tình trạng viêm hoặc dị ứng có thể gây nghẹt mũi, hắt hơi, chảy nước mũi và làm niêm mạc mũi dễ bị kích ứng, từ đó làm tăng nguy cơ chảy máu cam.
• Chấn thương mũi, ngoáy mũi hoặc dị vật trong mũi.
• Polyp mũi chảy máu, u mạch máu, u hốc mũi xoang: Những trường hợp này thường gây chảy máu mũi tái diễn nhiều lần và có thể kèm theo sốt nếu xuất hiện tình trạng bội nhiễm.

5. Các nguyên nhân lành tính

Khô mũi hoặc niêm mạc mũi bị kích ứng: Bên trong mũi có nhiều mạch máu nhỏ nằm sát bề mặt niêm mạc. Vì vậy, chỉ cần niêm mạc bị khô, kích ứng, ngoáy mũi hoặc xì mũi quá mạnh cũng có thể làm các mạch máu này bị tổn thương và gây chảy máu.

Biểu hiện đi kèm khi sốt chảy máu mũi

Các biểu hiện đi kèm giúp bác sĩ đoán xem đây chỉ là kích ứng tại mũi hay là dấu hiệu cảnh báo bệnh toàn thân. Khi theo dõi ở nhà, người bệnh nên chú ý cả mức độ sốt lẫn các dấu hiệu khác ngoài chảy máu cam.

• Sốt cao kèm chảy máu cam: Đây là dấu hiệu cần để ý vì có thể gặp trong sốt xuất huyết, nhiễm virus nặng hoặc rối loạn đông máu.
• Đau đầu, mệt mỏi: Cảm giác kiệt sức, đau đầu, uể oải thường đi cùng nhiều bệnh nhiễm trùng, nhưng nếu nặng dần thì cần được khám.
• Chóng mặt, buồn nôn: Có thể gặp khi sốt cao, mất nước hoặc mất máu nhiều hơn bình thường.
• Nghẹt mũi, viêm họng: Đây là nhóm triệu chứng gợi ý viêm đường hô hấp trên, viêm mũi hoặc viêm xoang.
• Dấu hiệu đặc biệt cần lưu ý: Chảy máu kéo dài hơn 10-15 phút, máu chảy nhiều, nôn ra máu, đau bụng, lừ đừ, khó thở, choáng hoặc chảy máu ở nhiều vị trí cùng lúc đều là dấu hiệu cần đi khám ngay.

Chảy máu cam khi sốt có sao không?

Sốt kèm chảy máu mũi có thể gặp trong nhiều trường hợp và không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Nếu máu chảy ít, tự cầm nhanh, người bệnh vẫn tỉnh táo, uống được nước, không khó thở thì nguyên nhân thường liên quan đến khô mũi hoặc niêm mạc mũi bị kích ứng.

Tuy nhiên, nếu chảy máu cam đi kèm sốt cao, mệt nhiều, nổi ban, đau bụng, nôn ói hoặc tái diễn liên tục, đây có thể là dấu hiệu của sốt xuất huyết chảy máu cam, rối loạn đông máu hoặc bệnh nhiễm trùng cần được theo dõi và thăm khám sớm.

Ngoài ra, người bệnh cũng nên đi khám nếu đã ép cánh mũi đúng cách nhưng máu vẫn không ngừng chảy hơn 10-15 phút hoặc tình trạng chảy máu lặp lại nhiều lần trong ngày. Đặc biệt, khi đang sốt và nghi ngờ sốt xuất huyết, không nên chủ quan vì giai đoạn bệnh nặng có thể xuất hiện ngay cả khi cơn sốt đã giảm.

Cách xử lý khi bị sốt kèm chảy máu mũi

Khi bị sốt kèm chảy máu mũi, người bệnh cần giữ bình tĩnh và thực hiện sơ cứu đúng cách để cầm máu hiệu quả, đồng thời hạn chế các sai lầm có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.

1. Xử trí ban đầu khi đang chảy máu mũi

• Cho người bệnh ngồi thẳng và hơi cúi đầu về phía trước.
• Dùng ngón tay bóp chặt phần mềm của cánh mũi trong khoảng 10-15 phút liên tục.
• Có thể chườm lạnh vùng sống mũi hoặc trán để hỗ trợ co mạch và giảm chảy máu.
• Không nhét giấy, bông hoặc gạc sâu vào trong mũi vì có thể làm tổn thương niêm mạc.
• Không ngửa đầu ra sau để tránh nuốt máu, gây buồn nôn hoặc nguy cơ sặc.
• Tránh ngoáy mũi hoặc xì mũi mạnh ngay sau khi máu đã cầm.

2. Hạ sốt đúng cách

• Có thể sử dụng Paracetamol theo đúng liều khuyến cáo.
• Uống nhiều nước, ưu tiên nước ấm hoặc dung dịch bù nước nếu sốt cao.
• Không tự ý dùng Aspirin hoặc các thuốc chống viêm không steroid như Ibuprofen khi chưa xác định nguyên nhân, vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.

3. Khi nào cần đến bệnh viện?

Người bệnh cần được thăm khám hoặc cấp cứu ngay nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Chảy máu mũi không cầm sau 15-20 phút đã ép mũi đúng cách.
• Chảy máu nhiều hoặc tái phát nhiều lần.
• Sốt cao kéo dài, không cải thiện.
• Hoa mắt, chóng mặt, mệt lả hoặc tụt huyết áp.
• Xuất hiện các biểu hiện xuất huyết khác như chảy máu chân răng, bầm tím bất thường hoặc xuất huyết dưới da.
• Nghi ngờ sốt xuất huyết với các triệu chứng như sốt cao, đau đầu, đau nhức cơ thể hoặc xuất huyết niêm mạc.

Đặc biệt, với trường hợp sốt chảy máu cam ở trẻ, cha mẹ cần theo dõi sát các biểu hiện bất thường và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra, xác định nguyên nhân và xử trí phù hợp.

Biện pháp phòng tránh bệnh sốt kèm chảy máu cam

Việc chủ động phòng ngừa các yếu tố kích ứng sẽ giúp bảo vệ hệ thống mạch máu mũi luôn khỏe mạnh và hạn chế tối đa nguy cơ bùng phát hiện tượng chảy máu khi cơ thể bị sốt.

• Giữ mũi đủ ẩm: Uống đủ nước, nhỏ nước muối sinh lý hoặc dùng máy tạo ẩm khi thời tiết hanh khô có thể giúp niêm mạc mũi bớt khô và hạn chế chảy máu cam.
• Tránh ngoáy mũi và xì mũi quá mạnh: Những thói quen này dễ làm trầy xước niêm mạc bên trong mũi, khiến mũi chảy máu nhiều hơn.
• Cắt móng tay gọn gàng, hạn chế dụi mũi: Điều này đặc biệt cần thiết với trẻ nhỏ, người bị viêm mũi dị ứng hoặc thường khó chịu, nghẹt mũi về đêm.
• Điều trị sớm các bệnh về mũi xoang: Cảm lạnh, viêm mũi, viêm xoang hay dị ứng kéo dài có thể làm niêm mạc mũi sưng viêm và dễ chảy máu hơn.
• Chủ động phòng sốt xuất huyết: Ngủ màn, dọn dẹp nơi có nước đọng và dùng các biện pháp chống muỗi đốt là cách giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.
• Không tự ý dùng thuốc: Khi đang sốt kèm chảy máu cam, người bệnh không nên tự dùng các thuốc như aspirin, ibuprofen hoặc thuốc chống đông nếu chưa có hướng dẫn từ bác sĩ vì có thể làm tình trạng chảy máu nặng hơn.

Sốt chảy máu mũi có thể chỉ là biểu hiện kích ứng niêm mạc mũi khi sốt cao, nhưng cũng có khả năng liên quan đến các bệnh lý nhiễm trùng hoặc rối loạn đông máu cần được theo dõi sớm. Khi tình trạng chảy máu kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc đi kèm mệt nhiều, đau đầu, chóng mặt, người bệnh nên chủ động thăm khám để được đánh giá đúng nguyên nhân. Người bệnh có thể đến Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được bác sĩ kiểm tra và tư vấn hướng xử trí phù hợp