Ông Thản, 72 tuổi, tiểu máu, phát hiện chùm u chi chít trong bàng quang, được bác sĩ phẫu thuật triệt căn ung thư và tái tạo bàng quang bằng ruột non.

Ông Thản từng phẫu thuật cắt u bàng quang tại một bệnh viện vào năm 2021. Khoảng một tháng trước ông đi tiểu ra máu nên đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. TS.BS Lê Phúc Liên, Trưởng đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, cho biết tiểu máu là một trong những dấu hiệu thường gặp của bệnh lý bàng quang, trong đó có ung thư.

Trường hợp ông Thản từng có u bàng quang, cần được kiểm tra để xác định có tái phát hay xuất hiện tổn thương mới hay không. Tùy số lượng, vị trí, kích thước và mức độ xâm lấn của khối u, bác sĩ có thể lựa chọn phương pháp điều trị khác nhau như cắt u qua nội soi nhằm bảo tồn bàng quang đến phẫu thuật cắt toàn bộ bàng quang khi bệnh lan rộng hoặc không còn phù hợp với phương án bảo tồn.

Bác sĩ Liên chỉ định nội soi bàng quang để đánh giá tổn thương. Kết quả ban đầu ghi nhận khoảng 1-2 nốt u, chưa thấy hình ảnh tổn thương lan rộng trong lòng bàng quang. Bác sĩ chỉ định phẫu thuật nội soi cắt u qua niệu đạo (TURBT), giúp vừa loại bỏ khối u vừa lấy mẫu bệnh phẩm để đánh giá giải phẫu bệnh, từ đó lựa chọn hướng điều trị tiếp theo.

Tuy nhiên, khi người bệnh được đưa vào phòng mổ và gây mê để kiểm tra toàn bộ bàng quang, bác sĩ phát hiện nhiều búi u mọc dày đặc, lan rộng trong lòng bàng quang. Tổn thương xuất hiện ở nhiều vị trí, cho thấy bệnh đã tiến triển và xâm lấn rộng, không còn phù hợp với việc cắt từng khối u để bảo tồn bàng quang.

Trước tình trạng này, êkíp quyết định dừng phương án ban đầu, hội chẩn cùng TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa và tư vấn người bệnh chuyển sang phẫu thuật cắt toàn bộ bàng quang để loại bỏ toàn bộ cơ quan đang mang tổn thương ung thư, hạn chế nguy cơ bệnh tiếp tục phát triển. Sau khi cắt bàng quang, bác sĩ sẽ tạo một bàng quang mới từ đoạn ruột để thay thế chức năng chứa nước tiểu.

Sau khi gây mê toàn thân, êkíp đặt các trocar qua thành bụng để đưa camera và dụng cụ robot vào vùng chậu. Dưới hình ảnh 3D được phóng đại 10-15 lần, PGS Chuyên quan sát rõ bàng quang, tuyến tiền liệt, niệu quản và các cấu trúc xung quanh trong không gian hẹp của vùng chậu. Sau đó, PGS Chuyên điều khiển 4 cánh tay robot linh hoạt xoay 540 độ lần lượt bóc tách hai niệu quản khỏi thành chậu, cắt và lấy bàng quang cùng tuyến tiền liệt ra ngoài theo nguyên tắc phẫu thuật triệt căn.

Sau khi loại bỏ bàng quang bệnh, thay vì đưa đường tiểu ra thành bụng khiến người bệnh phải mang túi chứa nước tiểu bên ngoài cơ thể, êkíp tiếp tục tạo một bàng quang mới từ chính ruột non của bệnh nhân. PGS Chuyên tách khoảng 40 cm hồi tràng khỏi đường tiêu hóa rồi khâu tạo thành một túi chứa nước tiểu, phần ruột còn lại được nối lại để khôi phục lưu thông tiêu hóa.

Bàng quang mới được nối với niệu quản để tiếp nhận nước tiểu từ hai thận và nối với niệu đạo, tạo đường thoát nước tiểu qua đường tự nhiên. Ống thông được đặt tạm thời để dẫn lưu trong thời gian miệng nối lành. So với phương pháp dẫn lưu nước tiểu ra da phải sử dụng túi chứa bên ngoài, kỹ thuật này giúp người bệnh có một túi chứa nước tiểu nằm hoàn toàn trong cơ thể và duy trì đường tiểu qua niệu đạo, gần với giải phẫu tự nhiên hơn.

Sau khoảng 8 giờ, ca phẫu thuật hoàn tất, người bệnh hồi phục ổn định và được xuất viện sau 3 ngày.

Ông Thản cần được theo dõi định kỳ để đánh giá khả năng chứa và thoát nước tiểu của bàng quang mới, chức năng thận và tình trạng đường ruột. Bên cạnh đó cần tái khám, thực hiện các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh để phát hiện sớm nguy cơ ung thư tái phát hoặc di căn ở những vị trí khác ngoài bàng quang.

Theo TS.BS Lê Phúc Liên, ung thư bàng quang thường biểu hiện bằng tiểu máu, có thể nhìn thấy bằng mắt thường hoặc chỉ phát hiện qua xét nghiệm. Một số người bệnh có thể kèm tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu nhiều lần, đau vùng hạ vị nên thường dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với những bệnh lý đường tiết niệu khác.

Bệnh có nguy cơ tái phát cao, do đó người bệnh sau điều trị cần được theo dõi định kỳ theo chỉ định của bác sĩ. Mức độ bệnh và phương pháp điều trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố như số lượng, vị trí, kích thước khối u, độ mô học và mức độ xâm lấn. Với những trường hợp bệnh còn khu trú và phù hợp, bác sĩ có thể lựa chọn các phương pháp bảo tồn bàng quang. Nếu khối u xâm lấn sâu hoặc bệnh lan rộng, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật cắt toàn bộ bàng quang để điều trị triệt căn.

Bác sĩ Liên khuyến cáo mỗi người không nên chủ quan khi xuất hiện tiểu máu dù chỉ xảy ra một lần hoặc tự hết sau đó. Người từng mắc ung thư bàng quang cần tuân thủ lịch tái khám, nội soi và các xét nghiệm theo chỉ định để phát hiện sớm tổn thương tái phát. Việc điều trị ở giai đoạn sớm có thể giúp tăng cơ hội kiểm soát bệnh và lựa chọn được nhiều phương án điều trị hơn.