Sau tự tiêm thuốc tiểu đường buổi sáng, bà Long (78 tuổi) rơi vào tình trạng lơ mơ, rối loạn tri giác, nhịp tim chậm, vào viện cấp cứu phát hiện bà ngộ độc insulin do tiêm nhầm liều cao gấp 10 lần.

Khi vào cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ), bà Long trong tình trạng lơ mơ, khó đánh thức, điểm glasgow (thang đo đánh giá mức độ ý thức) chỉ còn 12/15 điểm, nhịp tim chậm 34 nhịp/phút, huyết áp thấp 80/50 mmHg. Kết quả xét nghiệm cho thấy đường huyết giảm sâu còn 2.1 mmol/L(mức bình thường từ 3.9 mmol/L đến 5.6 mmol/L), kèm hạ kali máu 2,9 mmol/L (bình thường từ 3,5 đến 5,2 mmol/L). Đây là tình trạng hạ đường huyết nặng, có thể nhanh chóng dẫn đến co giật, hôn mê, tổn thương não không hồi phục, rối loạn nhịp tim và tử vong nếu không được xử trí kịp thời.

Người nhà cho biết, bà bị tiểu đường type 2, được bác sĩ chỉ định tiêm 20 đơn vị insulin (tương đương 0,2 ml khi sử dụng bơm tiêm insulin 1 ml (U100) buổi sáng và 22 đơn vị buổi chiều. Tuy nhiên, có thể do nhầm lẫn giữa bơm tiêm insulin và bơm tiêm 3 ml thông thường, bà đã rút đến 2 ml insulin, tương đương khoảng 200 đơn vị, tức gấp 10 lần liều được chỉ định.

Người bệnh lập tức được tiêm tĩnh mạch glucose ưu trương, truyền dịch glucose, bù điện giải, bù kali đồng thời theo dõi đường huyết liên tục sát diễn biến lâm sàng. Sau xử trí, đường huyết người bệnh tăng lên, tình trạng ý thức cải thiện, được chuyển lên khoa Nội tiết – Đái tháo đường để tiếp tục theo dõi vì insulin quá liều có thể tiếp tục phát huy tác dụng trong nhiều giờ, gây hạ đường huyết tái diễn.

Tiến sĩ bác sĩ Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, việc tiêm insulin quá liều dẫn đến hạ đường huyết vì hormone này thúc đẩy tế bào hấp thu và dự trữ glucose quá mức từ máu vào cơ, gan và mô mỡ. Lượng đường trong máu bị rút sạch nhanh chóng trong khi gan không kịp giải phóng glucose bù đắp, dẫn đến nồng độ đường huyết giảm sâu dưới mức an toàn. Hạ đường huyết là tình trạng cấp cứu nguy hiểm ở bệnh nhân đái tháo đường. Nếu không cấp cứu kịp, não bộ thiếu năng lượng dẫn đến hôn mê, tổn thương thần kinh không phục hồi, rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim và gây nguy cơ tử vong rất cao.

Quá liều insulin cũng có thể gây rối loạn điện giải, trong đó thường gặp hạ kali máu do kali được đưa từ máu vào trong tế bào.

“Tình trạng người bệnh tiểu đường tiêm nhầm, tiêm sai, dùng sai kim tiêm xảy ra khá phổ biến, hậu quả rất nghiêm trọng”, bác sĩ Hoàng cảnh báo. Đồng thời, bác sĩ Hoàng khuyến cáo người bệnh tiểu đường, đặc biệt người lớn tuổi, vận động khó khăn nên dùng insulin dưới dạng bút tiêm dễ sử dụng, ít đau, định liều chính xác cho người bệnh. Trường hợp phải dùng insulin trong lọ, cần tuân thủ nghiêm chỉ định điều trị và hướng dẫn tiêm của bác sĩ. Đơn cử, lọ insulin hàm lượng 100 đơn vị/1ml thì nên mua kim insulin loại 100 đơn vị/1ml; lọ insulin hàm lượng 40 đơn vị/1ml thì nên mua kim insulin loại 40 đơn vị/1ml.

Khi người bệnh xuất hiện các biểu hiện như run tay, vã mồ hôi, lú lẫn, ngủ gà hoặc mất ý thức, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất. Tuyệt đối không cố cho người bệnh ăn hoặc uống khi đã lơ mơ để tránh sặc đường thở.

*Tên người bệnh đã thay đổi