6 tháng qua, bà Ánh (60 tuổi, TP.HCM) không thể nhắm mở mắt bình thường, phải bỏ lái xe, xem tivi… vì hai mắt co giật cơ ngày càng nặng, nay được điều trị khỏi nhờ tiêm botulinum toxin A.

Phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thanh Nam, Giám đốc Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ), cho biết, người bệnh đến khám trong tình trạng hai mi mắt co giật liên tục không kiểm soát, mỗi cơn 5-10 giây, cách nhau vài phút hoặc vài giờ, tần suất có thể đến hàng trăm lần trong ngày, cộm xốn, chảy nước mắt liên tục. Đo thị lực đạt 7/10 mỗi mắt. Kiểm tra chuyên sâu bằng sinh hiển vi (kính phóng đại cấu trúc mắt) không ghi nhận bất thường. Bà Ánh được chẩn đoán co giật hai mắt do rối loạn cơ vòng mi.

Theo phó giáo sư Nam, cơ vòng mi được điều khiển bởi dây thần kinh số 7, đảm nhận thực hiện nhắm, mở mắt. Khi đường truyền tín hiệu thần kinh bị rối loạn, cơ vòng mi có thể hoạt động bất thường, khiến mi mắt co thắt không tự chủ. Tình trạng này có thể xảy ra ở một hoặc hai mắt, luân phiên hoặc cùng lúc. Nhắm, mở mắt quá nhiều khiến hệ thống phản xạ nhạy cảm hơn, tần suất co giật ngày càng tăng, gây khô mắt, cộm xốn, chảy nước mắt. Lâu ngày, cơn co thắt tiến triển nặng khiến mi mắt nhắm chặt, người bệnh khó mở mắt.

Co giật mi mắt khó xác định chính xác nguyên nhân, thường do vô căn – cơ vòng mi rối loạn vận động không rõ nguyên nhân. Đồng thời, căng thẳng, thiếu ngủ, mệt mỏi, hoặc sử dụng nhiều cà phê, rượu bia có thể khởi phát hoặc làm triệu chứng nặng hơn.

“Bệnh ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, sinh hoạt của người bệnh. Hai mắt nhắm chặt ngoài ý muốn gây khó khăn khi đọc sách, làm việc, tiềm ẩn nguy hiểm khi đi lại, lái xe”, phó giáo sư Nam nói.

Bà Ánh được chỉ định tiêm botulinum toxin A vào các vị trí cơ quanh mắt, mỗi mắt nhiều điểm. Đây là chất có tác dụng làm ức chế phóng thích acetylcholine – chất dẫn truyền thần kinh, từ đó tạm thời ngăn tín hiệu thần kinh truyền đến cơ, giúp cơ thả lỏng, giảm co thắt. Đồng thời, người bệnh được hướng dẫn nghỉ ngơi, ăn uống khoa học, bổ sung magie, hạn chế sử dụng các chất kích thích.

Tái khám sau 3 ngày tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, tình trạng co giật mi mắt được kiểm soát, không còn cộm xốn, chảy nước mắt, bà Ánh có thể nhắm, mở mắt bình thường, thị lực cải thiện lên mức 9/10 hai mắt. Phó giáo sư Nam cho biết tùy theo thể trạng, hiệu quả điều trị bằng botulinum toxin A thường duy trì từ 3-6 tháng. Khi các dấu hiệu co giật mi xuất hiện trở lại, người bệnh nên đến bệnh viện để được thăm khám, đánh giá và tiêm nhắc lại theo chỉ định.

“Hiện chưa có phương pháp điều trị dứt điểm. Mục tiêu điều trị là kiểm soát các cơn co thắt, giảm triệu chứng, giúp người bệnh nâng cao chất lượng cuộc sống”, Phó giáo sư Nam nói.

Co giật mi mắt gặp phổ biến ở phụ nữ trung niên và cao tuổi. Ngoài rối loạn cơ vòng mi, tình trạng này có thể liên quan đến rối loạn vận động, tổn thương dây thần kinh số 7, nhược cơ, hoặc tổn thương tại não.

Phó giáo sư Nam khuyến cáo khi thấy dấu hiệu bất thường như mi mắt co giật kéo dài, triệu chứng tăng dần, co thắt mạnh gây khó mở mắt, hoặc có kèm theo co giật, tê nửa mặt, người bệnh nên đến bệnh viện được phát hiện và điều trị kịp thời.

*Tên người bệnh đã được thay đổi