Đi khám sức khỏe tổng quát, chị Hoa, 49 tuổi, tự thử thai trước khi chụp X-quang phổi. Que thử hiện hai vạch, song kết quả thăm khám sau đó cho thấy chị không mang thai bình thường mà bị chửa trứng toàn phần.

Chị Hoa đến Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy để kiểm tra sức khỏe. Trước đó, chị chậm kinh, thấy bụng to hơn, thỉnh thoảng buồn nôn nhưng nghĩ có thể do rối loạn tiêu hóa hoặc thay đổi ở tuổi tiền mãn kinh. Khi được chỉ định chụp X-quang phổi, chị chủ động thử thai để bảo đảm an toàn trước khi thực hiện kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh. Kết quả que thử bất ngờ hiện hai vạch.

Từ dấu hiệu này, người bệnh được chuyển ngay sang phòng khám Sản Phụ khoa để kiểm tra chuyên sâu. Xét nghiệm beta-hCG khoảng 258.000 mIU/mL, cao bất thường so với diễn tiến thường gặp của thai kỳ giai đoạn đầu. Siêu âm ghi nhận trong buồng tử cung có nhiều cấu trúc nhỏ chi chít như chùm nho, không thấy hình ảnh phôi thai.

ThS.BS Dương Ngọc Hưng chẩn đoán chị Hoa chửa trứng toàn phần. Đây là tình trạng toàn bộ gai nhau phát triển bất thường thành các túi dịch, không có phôi thai sống. Người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội điều trị.

Theo bác sĩ Hưng, điểm đáng chú ý ở trường hợp này là người bệnh đến khám sức khỏe tổng quát, chưa nghĩ mình có vấn đề sản phụ khoa. Các biểu hiện như bụng to, buồn nôn, thử thai hai vạch rất dễ khiến người bệnh lầm tưởng đang mang thai, trong khi thực tế chửa trứng có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu không được phát hiện và xử trí đúng thời điểm.

Chị Hoa đã sinh đủ con, không còn nhu cầu sinh thêm. Sau khi đánh giá tuổi, tình trạng bệnh, nguy cơ biến chứng và nguyện vọng của người bệnh, bác sĩ tư vấn phẫu thuật cắt tử cung hoàn toàn, bảo tồn hai buồng trứng. Phương án này giúp loại bỏ khối chửa trứng trong tử cung, giảm nguy cơ sót mô nhau bất thường và nguy cơ bệnh nguyên bào nuôi tồn tại sau điều trị.

Ca phẫu thuật do bác sĩ Hưng cùng ê-kíp thực hiện bằng đường mở ổ bụng. Trong mổ, bác sĩ quan sát thấy tử cung người bệnh to tương đương thai khoảng ba tháng, bên trong có nhiều tổ chức gai rau thoái hóa. Ê-kíp cắt tử cung hoàn toàn, bảo tồn hai buồng trứng, khâu đóng vết mổ bốn lớp và dán keo sinh học. Ca mổ diễn ra thuận lợi, người bệnh chỉ mất khoảng 50 ml máu. Sau phẫu thuật, chị Hoa hồi phục ổn định, được theo dõi sát các chỉ số sức khỏe và ra viện sau một tuần.

Bác sĩ Hưng cho biết chửa trứng là một dạng bệnh lý thai kỳ, xảy ra khi mô nhau thai phát triển bất thường trong tử cung. Thay vì hình thành nhau thai bình thường để nuôi thai, các gai nhau phù nề, tạo thành nhiều túi dịch nhỏ. Người bệnh có thể chậm kinh, buồn nôn, nghén nhiều, bụng to nhanh, ra máu âm đạo hoặc chỉ tình cờ phát hiện qua que thử thai và siêu âm.

Phần lớn trường hợp chửa trứng lành tính nếu được điều trị và theo dõi đúng. Tuy nhiên, bệnh không nên xem nhẹ vì một số trường hợp có thể diễn tiến thành bệnh nguyên bào nuôi tồn tại sau điều trị. Khi tế bào nuôi tiếp tục phát triển, xâm lấn vào cơ tử cung hoặc lan đến cơ quan khác, người bệnh có thể được chẩn đoán u nguyên bào nuôi, trong đó có ung thư nguyên bào nuôi.

Dấu hiệu cảnh báo thường nằm ở chỉ số beta-hCG. Sau khi xử trí chửa trứng, beta-hCG cần giảm dần về mức bình thường. Nếu chỉ số này không giảm, đứng yên hoặc tăng trở lại, bác sĩ sẽ nghĩ đến nguy cơ mô nhau bất thường còn tồn tại hoặc bệnh nguyên bào nuôi. Vì vậy, theo dõi beta-hCG định kỳ sau điều trị là bước bắt buộc, kể cả khi người bệnh đã hết triệu chứng.

Hướng điều trị chửa trứng phụ thuộc vào tuổi, tình trạng bệnh, nguy cơ biến chứng và nhu cầu sinh con. Với phụ nữ trẻ, còn mong muốn sinh thêm, bác sĩ thường ưu tiên hút thai trứng để bảo tồn tử cung, sau đó theo dõi beta-hCG định kỳ đến khi chỉ số trở về bình thường và ổn định. Với người bệnh lớn tuổi, đã đủ con hoặc có nguy cơ cao, phẫu thuật cắt tử cung có thể được cân nhắc nhằm điều trị triệt để hơn.

Chửa trứng là bệnh lý thai kỳ ít gặp, ước tính khoảng 1 trên 1.000 thai kỳ. Bệnh có thể gặp ở mọi phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, nguy cơ cao hơn ở người mang thai khi tuổi quá trẻ hoặc trên 40, từng chửa trứng, từng sảy thai nhiều lần hoặc có một số yếu tố nguy cơ khác.

Bác sĩ khuyến cáo phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, kể cả giai đoạn tiền mãn kinh, nếu có dấu hiệu giống mang thai như chậm kinh, buồn nôn, bụng to nhanh, ra máu âm đạo bất thường hoặc que thử thai hai vạch nên đi khám Sản Phụ khoa sớm. Việc siêu âm và xét nghiệm beta-hCG giúp xác định có thai hay không, thai kỳ có phát triển bình thường không, đồng thời phát hiện các bất thường như thai ngoài tử cung, thai lưu, chửa trứng.

Người đã điều trị chửa trứng cần tái khám đúng hẹn, xét nghiệm beta-hCG theo chỉ định và tránh mang thai lại cho đến khi bác sĩ xác nhận an toàn. Đây là bước quan trọng để không bỏ sót nguy cơ bệnh nguyên bào nuôi tồn tại hoặc ác tính, đồng thời bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài cho người bệnh.

*Tên người bệnh đã thay đổi.