Đột ngột đau ngực dữ dội, bà Ly, 90 tuổi, được bác sĩ chẩn đoán nhồi máu cơ tim và can thiệp khẩn trong vòng một giờ để cứu vùng cơ tim đang hoại tử.

Trước khi nhập viện, bà Ly đau thắt vùng ngực trái kèm khó thở. Cơn đau xảy ra ngay cả khi nằm nghỉ, cảm giác như bị bóp nghẹn trong lồng ngực. Sau một giờ tình trạng không thuyên giảm, gia đình đưa bà đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cấp cứu.

BS.CKI Bùi Văn Duy, khoa Cấp cứu, cho biết bệnh nhân không có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường hay bệnh tim mạch. Tuy nhiên, tính chất cơn đau ngực gợi ý nhồi máu cơ tim, bác sĩ tiến hành đo điện tim. Kết quả cho thấy cơ tim vùng trước có dấu hiệu tổn thương. Siêu âm tim ghi nhận suy tim EF giảm. Xét nghiệm Troponin T (giúp phát hiện tổn thương cơ tim, đặc biệt trong nhồi máu cơ tim) tăng 340 ng/L, trong khi bình thường dưới 14 ng/L. Chỉ số Troponin T tăng cao, kết hợp với cơn đau ngực và ST chênh lên trên điện tim, bác sĩ khẳng định người bệnh bị nhồi máu cơ tim cấp.

Ê kíp Cấp cứu lập tức kích hoạt quy trình code Stemi/Nstemi – báo động nhồi máu cơ tim cấp, đồng thời hội chẩn khẩn với bác sĩ Trung tâm Tim mạch Can thiệp. GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, chỉ định chụp mạch vành cấp cứu cho người bệnh, xác định nhánh liên thất trước – mạch máu chính nuôi tim có đoạn hẹp 80-90%, có đoạn tắc hoàn toàn. Đây là vị trí tổn thương nguy hiểm bởi nhánh liên thất trước nuôi dưỡng một vùng lớn của cơ tim. Khi dòng máu bị gián đoạn, tế bào cơ tim thiếu oxy có thể hoại tử nếu không được tái tưới máu kịp thời.

“Người bệnh đã 90 tuổi, chức năng tim suy giảm. Nếu không tái thông mạch vành cấp cứu, nguy cơ suy tim tiến triển đến phù phổi cấp, choáng tim, rối loạn nhịp nguy hiểm, thậm chí đột tử rất cao”, giáo sư Nhân nói.

Chỉ 30 phút sau khi nhập viện, bà Ly được can thiệp đặt stent mạch vành. Do bệnh nhân lớn tuổi, mạch máu xơ cứng, ngoằn ngoèo, kém đàn hồi, êkíp Trung tâm Tim mạch Can thiệp sử dụng kỹ thuật chụp cắt lớp kết quang nội mạch (OCT) để quan sát chi tiết lòng mạch và tổn thương, đo chính xác đường kính mạch máu và chiều dài sang thương để lựa chọn kích thước stent phù hợp nhất cho bệnh nhân.

Sau khi đặt thành công một stent 3.0 x 33 mm vào nhánh liên thất trước, bác sĩ tiếp tục sử dụng kỹ thuật OCT kiểm tra ghi nhận stent nở tối đa, áp sát thành mạch và không bóc tách hai đầu stent. Ca can thiệp hoàn tất sau khoảng 30 phút.

Ngay khi dòng máu nuôi tim được khôi phục, bà Ly giảm đau ngực và khó thở, các chỉ số huyết động ổn định dần. Nhờ can thiệp qua động mạch quay ở cổ tay, bà có thể đi lại sau một giờ làm thủ thuật, thay vì nằm bất động kéo dài như can thiệp đường động mạch đùi thông thường. Bà khỏe mạnh xuất viện sau 3 ngày điều trị và tái khám theo dõi định kỳ.

Nhồi máu cơ tim cấp xảy ra khi hệ mạch vành bị tắc nghẽn, khiến nhu cầu oxy của cơ tim không được đáp ứng, gây hoại tử cơ tim. Nguyên nhân chủ yếu là do mảng xơ vữa gây bít tắc lòng mạch.

Bệnh có thể xuất hiện ở người chưa từng được chẩn đoán có yếu tố nguy cơ nhồi máu cơ tim như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh tim mạch như bà Ly.

Theo giáo sư Nhân, biểu hiện điển hình của bệnh là cơn đau thắt ngực hoặc cảm giác đè nặng, đau thắt sau xương ức, có thể lan lên cổ, hàm, vai, cánh tay hoặc ra sau lưng. Người bệnh đôi khi kèm khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn, choáng váng.

Ở người cao tuổi, triệu chứng có thể không điển hình, chỉ biểu hiện bằng khó thở, mệt nhiều, buồn nôn hoặc đau vùng thượng vị. Vì vậy, việc không có cơn đau ngực dữ dội không đồng nghĩa loại trừ nhồi máu cơ tim.

Nếu không được cấp cứu kịp thời, bệnh nhân có thể bị suy tim cấp, rối loạn nhịp nguy hiểm, sốc tim hoặc ngừng tim.

“Mỗi phút chậm tái thông có thể khiến vùng cơ tim bị tổn thương lan rộng, ảnh hưởng khả năng hồi phục và tiên lượng lâu dài”, giáo sư Nhân nhấn mạnh. Do đó, khi xuất hiện đau ngực kéo dài, đặc biệt kèm khó thở, vã mồ hôi hoặc choáng váng, người bệnh cần gọi cấp cứu hoặc đến ngay cơ sở y tế có khả năng xử trí nhồi máu cơ tim càng sớm càng tốt. Không nên chờ cơn đau tự hết hoặc tự lái xe đến bệnh viện.

Để giảm nguy cơ bệnh mạch vành, mỗi người cần kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu; không hút thuốc lá; hạn chế rượu bia; duy trì chế độ ăn cân đối và vận động phù hợp với thể trạng. Người cao tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ tim mạch nên thăm khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ để phát hiện bất thường và can thiệp kịp thời.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi