Anh Việt, 47 tuổi, nội soi tiêu hóa phát hiện tổn thương tiền ung thư chưa nhú dạng, chỉ 4-5 mm ở thực quản, vừa được bác sĩ loại bỏ triệt căn.

Anh Việt lo ngại nguy cơ mắc các bệnh đường tiêu hóa do thường sử dụng rượu bia, nên chủ động nội soi dạ dày, đại tràng định kỳ. Trong lần nội soi không đau công nghệ cao tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, bác sĩ phát hiện một tổn thương phẳng ở 1/3 giữa thực quản, kích thước khoảng 4-5 mm. Vùng tổn thương có bất thường về cấu trúc niêm mạc và mạch máu nên được sinh thiết.

Kết quả giải phẫu bệnh ghi nhận nghịch sản biểu mô vảy độ cao, thuộc nhóm tổn thương tiền ung thư có nguy cơ tiến triển thành ung thư biểu mô tế bào vảy thực quản. Đây chưa phải ung thư xâm lấn, bởi các tế bào bất thường chưa vượt qua màng đáy để xâm nhập vào các lớp sâu hơn của thành thực quản.

Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Minh Hùng, Giám đốc Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, cho biết tổn thương tiền ung thư và ung thư thực quản giai đoạn rất sớm có thể có kích thước nhỏ, dạng phẳng, không tạo thành khối u rõ ràng nên dễ bị bỏ sót nếu chỉ quan sát bằng nội soi thông thường.

“Nhờ nội soi ứng dụng công nghệ tích hợp công nghệ tăng cường hình ảnh, bác sĩ có thể nhận diện rõ hơn những tổn thương phẳng, kích thước nhỏ hoặc có sự thay đổi tinh tế về màu sắc và cấu trúc bề mặt, từ đó tăng khả năng phát hiện các tổn thương nghi ngờ ung thư ở giai đoạn sớm”, bác sĩ Hùng cho biết.

Theo bác sĩ Hùng, với những tổn thương khu trú ở lớp niêm mạc, chưa có dấu hiệu xâm lấn sâu, can thiệp nội soi có thể giúp loại bỏ tổn thương mà không cần phẫu thuật mở. Tùy kích thước, vị trí, đặc điểm tổn thương và nguy cơ xâm lấn, bác sĩ có thể lựa chọn cắt hớt niêm mạc (EMR) hoặc cắt tách dưới niêm mạc (ESD). Với tổn thương như trường hợp này, bác sĩ lựa chọn ESD để cắt trọn tổn thương và lấy bệnh phẩm đánh giá giải phẫu bệnh.

Trong quá trình can thiệp, bác sĩ đánh dấu vùng niêm mạc xung quanh tổn thương, tiêm dung dịch nâng niêm mạc, sau đó cẳt tách dưới niêm lấy trọn tổn thương. Sau khi cắt, vùng can thiệp được kiểm tra, đảm bảo không chảy máu trước khi kết thúc thủ thuật.

Người bệnh không đau đáng kể sau can thiệp và được xuất viện sau một ngày. Trong những ngày đầu, anh được hướng dẫn sử dụng thức ăn dạng lỏng, mềm, sau đó tăng dần độ đặc; tránh thức ăn cứng, thô hoặc có mảnh lớn để hạn chế tổn thương vùng niêm mạc vừa can thiệp. Sau một tuần, người bệnh sức khỏe hồi phục tốt, tuy nhiên, vẫn cần tái khám, nội soi theo lịch hẹn để theo dõi vị trí can thiệp và phát hiện sớm những tổn thương mới nếu xuất hiện.

Ung thư thực quản chủ yếu gồm hai loại là ung thư biểu mô tế bào vảy và ung thư biểu mô tuyến. Hút thuốc lá và uống rượu bia là những yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư biểu mô tế bào vảy. Trong khi đó, ung thư biểu mô tuyến có liên quan chặt chẽ với bệnh trào ngược dạ dày – thực quản và Barrett thực quản. Thừa cân, béo phì cũng là những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ ung thư biểu mô tuyến.

Ung thư thực quản giai đoạn sớm thường ít hoặc không gây triệu chứng rõ ràng. Khi khối u phát triển, người bệnh có thể xuất hiện nuốt nghẹn, nuốt đau, đau sau xương ức khi nuốt, sụt cân không chủ ý, ho hoặc khàn tiếng. Các triệu chứng thường xuất hiện khi tổn thương đã tiến triển, khiến việc điều trị phức tạp hơn.

Bác sĩ Hùng cho biết nội soi thực quản – dạ dày – tá tràng là phương pháp quan trọng giúp quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, phát hiện các bất thường và sinh thiết khi cần. Với tổn thương nghi ngờ, bác sĩ có thể sử dụng các kỹ thuật nội soi tăng cường hình ảnh, phóng đại và nhuộm màu điện tử để quan sát rõ hơn những thay đổi nhỏ về cấu trúc niêm mạc và mạng lưới mạch máu, từ đó định hướng vị trí cần sinh thiết hoặc can thiệp.

Khi xác định ung thư thực quản, bác sĩ cần đánh giá mức độ xâm lấn của khối u, tình trạng hạch và khả năng di căn để lựa chọn phương pháp điều trị. Siêu âm nội soi (EUS) có thể hỗ trợ đánh giá độ sâu xâm lấn của khối u vào thành thực quản và khảo sát các hạch lân cận.

Trong một số trường hợp, EUS có thể được kết hợp lấy mẫu bằng kim nhỏ để đánh giá tổn thương hoặc hạch nghi ngờ.

Theo bác sĩ, không phải tất cả người khỏe mạnh đều cần nội soi thực quản định kỳ để tầm soát ung thư. Tuy nhiên, người có yếu tố nguy cơ hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường như nuốt nghẹn, nuốt đau, sụt cân không rõ nguyên nhân nên được thăm khám để bác sĩ đánh giá và chỉ định nội soi khi cần.

Phát hiện tổn thương khi còn ở giai đoạn tiền ung thư hoặc ung thư rất sớm, khu trú ở lớp niêm mạc, điều trị ít xâm lấn và bảo tồn thực quản. Ngược lại, khi bệnh được phát hiện muộn, người bệnh có thể cần điều trị đa mô thức như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc các phương pháp điều trị toàn thân khác, tùy giai đoạn và thể trạng.