Ông Thuận, 67 tuổi, ung thư tụy xâm lấn dạ dày, xuất huyết nghiêm trọng, phải truyền 2 lít máu, được xạ trị cầm máu khẩn cấp để tiếp tục điều trị.

Trước đó, vào tháng 8/2026, ông Thuận đi cầu phân đen suốt 10 ngày nên đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. Kết quả chụp CT bụng thấy khối u kích thước 190x160x160 mm choán chỗ vùng thân và đuôi tụy, gây hẹp động mạch lách, xâm lấn tĩnh mạch lách. Dạ dày có khối u lớn kích thước 148x127x146mm, loét lòng dạ dày kèm hoại tử xuất huyết.

BS.CKII Nguyễn Thế Hiển, Trưởng khoa Xạ trị, Trung tâm Ung Bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết người bệnh bị ung thư sarcoma mỡ vùng thân đuôi tụy di căn, xâm lấn dạ dày và xuất huyết. Ông Thuận cần chụp PET/CT để xác định mức độ di căn, xâm lấn. Tuy nhiên, ông đang trong tình trạng nguy kịch do thiếu máu cấp và đang xuất huyết nặng. Huyết sắc tố (Hemoglobin) chỉ còn 3.9 g/dL (thấp hơn gần 4 lần so với bình thường – 15.1g/dL). “Người bệnh cần được truyền máu và kiểm soát chảy máu khẩn cấp để hồi sức, ổn định sức khỏe mới tiếp tục điều trị được”, bác sĩ Hiển nói.

Sau hội chẩn, bác sĩ chỉ định truyền 6 đơn vị máu (2.1 lít máu) cho ông Thuận. Nhưng chỉ sau một ngày, lượng huyết sắc tố của người bệnh lại giảm gần một nửa, cho thấy tình trạng xuất huyết vẫn tiếp diễn với tốc độ nhanh.

Ông Thuận được xạ trị cầm máu bằng hệ thống xạ trị Versa HD hiện đại. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Theo bác sĩ Hiển, trường hợp ông Thuận, các phương pháp cầm máu thông thường như nội soi can thiệp kẹp clip, tiêm xơ… không có tác dụng do máu chảy trên diện u rộng, mô mủn nát, không phải từ điểm loét dạ dày thông thường. Đồng thời, người bệnh không đáp ứng với các loại thuốc cầm máu. Trong khi đó, phẫu thuật không khả thi do khối u lớn, người bệnh đang suy kiệt vì mất máu.

“Nếu không kiểm soát được xuất huyết, người bệnh sẽ tử vong trước khi được điều trị ung thư”, bác sĩ Hiển đánh giá, quyết định dùng “phao cứu sinh” xạ trị cầm máu với 30Gy chia thành 10 ngày bằng kỹ thuật điều biến liều.

Theo đó, bác sĩ tiến hành chiếu xạ vào khối u, năng lượng bức xạ làm tổn thương các tế bào nội mô (tế bào lót thành mạch máu của khối u). Tổn thương này kích hoạt quá trình đông máu tự nhiên, tạo ra các cục máu đông vi thể làm tắc nghẽn các mạch máu đang rỉ. Đồng thời, tia xạ làm viêm và xơ hóa các mạch máu nhỏ, khiến chúng teo lại và cầm máu triệt để.

Mức liều và thời gian xạ trị được tính toán vừa phải giúp bít tắc vùng chảy máu, kiểm soát sự phát triển tại chỗ của phần u đang xâm lấn, nhưng không quá cao gây các biến chứng hoại tử dạ dày hay thủng ruột. Các tế bào lành tính của dạ dày có thời gian phục hồi sau mỗi ngày chiếu xạ, người bệnh không gặp các tác dụng phụ như nôn ói, mệt mỏi…

Bác sĩ cho biết thêm, nếu xạ trị cầm máu cho ông Thuận bằng kỹ thuật 3D thông thường, vùng mô lành xung quanh sẽ bị tia tác động, gây tổn thương tủy sống, thận, gan… thậm chí thủng ruột. Trong khi đó, khi dùng kỹ thuật điều biến liều, tia được “gọt giũa” ôm khít hình dáng méo mó thực tế của khối u tụy, dạ dày của ông Thuận; uốn lượn né cơ quan lành, giảm tối đa tổn thương.

Song song đó, ông Thuận được dùng các loại thuốc, men hỗ trợ tiêu hóa, giúp đi vệ sinh không rặn, không gồng ảnh hưởng đến “mối nối” mà xạ trị “hàn” lại mỗi ngày.

Bác sĩ Hiển khám tư vấn cho ông Thuận sau mỗi buổi xạ. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Sau 5 ngày xạ trị, ông Thuận đi vệ sinh giảm phân đen; ngày thứ 7 đi vệ sinh bình thường, không còn chảy máu. Hiện ông đã hoàn thành 30Gy xạ, lượng máu trong cơ thể ổn định. Dự kiến ông sẽ chụp PET/CT để đánh giá đầy đủ tình trạng bệnh, lên phác đồ điều trị ung thư tiếp theo.

Trước đây, các trường hợp chảy máu do ung thư thường chủ yếu dùng thuốc. Khi không còn đáp ứng thuốc cầm máu, người bệnh rơi vào nguy kịch; không còn cơ hội điều trị.

Hiện nay, với sự phát triển của công nghệ hiện đại, xạ trị còn được dùng trong cấp cứu các trường hợp cầm máu khẩn cấp mà các phương án can thiệp khác chưa thể thực hiện được. Vận dụng các kỹ thuật điều biến liều, điều biến thể tích với mức năng lượng vừa phải giúp cầm máu hiệu quả, ít tổn thương đến vùng xung quanh; nhờ đó người bệnh có cơ hội tiếp tục điều trị ung thư, như trường hợp ông Thuận.

*Tên người bệnh đã được thay đổi