Từng nghĩ cuộc đời sẽ gắn với máy lọc máu khi suy thận ở tuổi 25, chị Hoa được ghép thận và duy trì chức năng thận ổn định nhờ tuân thủ điều trị, được theo dõi chặt chẽ gần 9 năm qua.

“Điều tôi sợ nhất lúc đó là phải lọc máu cả đời. Tôi sợ những lần chọc kim, sợ sức khỏe ngày càng yếu và cuộc sống không còn được như người bình thường”, chị Hoa, 35 tuổi, ngụ TP.HCM, nhớ lại thời điểm phát hiện bệnh thận gần một thập kỷ trước.

Chị Hoa là bệnh nhân ghép thận đang được theo dõi sức khỏe tại khoa Nội thận – Lọc máu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Hiện chị vẫn đi làm, chăm sóc gia đình, sinh hoạt gần như bình thường. Việc uống thuốc đúng giờ và tái khám với TTƯT.BS.CKII Tạ Phương Dung – Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, định kỳ mỗi tháng đã trở thành một phần cuộc sống của chị để bảo vệ quả thận được ghép.

Năm 2016, khi mới 25 tuổi, chị Hoa phải nhập viện cấp cứu sau một cơn đau đầu dữ dội, huyết áp lên đến 200/130 mmHg. Sau khi được xử trí và kiểm soát huyết áp, chị tiếp tục được theo dõi, điều trị tại nhà. Một tháng sau, những cơn đau đầu kèm đau bụng tái diễn khiến chị phải nhập viện cấp cứu lần hai. Kết quả kiểm tra ghi nhận chức năng thận của chị đã suy giảm, tương đương bệnh thận mạn giai đoạn 2, kèm tăng huyết áp.

Ở giai đoạn này, mục tiêu điều trị chủ yếu là kiểm soát nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ, đặc biệt huyết áp, đồng thời theo dõi sát chức năng thận nhằm làm chậm tiến triển bệnh. Nhưng với một cô gái tuổi đôi mươi, hai chữ “suy thận” lại là cú sốc lớn. Từ một người trẻ gần như không nghĩ mình mắc bệnh thận, chị Hoa bắt đầu lên mạng tìm kiếm thông tin. Càng đọc càng hoang mang khi biết một số người bệnh diễn tiến nặng, phải điều trị thay thế thận bằng lọc máu hoặc ghép thận. “Tôi rất sợ”, chị nói – nỗi sợ ấy khiến chị tìm đến các bài thuốc nam được quảng cáo trên mạng với hy vọng có thể chữa khỏi bệnh.

Nhưng chưa đầy một năm sau, chị Hoa tiếp tục nhập viện trong tình trạng phù, mệt mỏi, chức năng thận suy giảm nghiêm trọng. Chị phải lọc máu cấp cứu, được tạo đường vào mạch máu bằng cầu nối động – tĩnh mạch (AVF) để chuẩn bị cho điều trị lọc máu lâu dài.

“Từ lúc đó cuộc sống của tôi gần như xoay quanh bệnh viện. Tôi sợ những lần chọc kim, sợ sức khỏe yếu dần và không biết mình có thể sống như trước nữa hay không”, chị kể và chưa bao giờ ngừng nuôi hy vọng được ghép thận.

Ngày 8/3/2018 trở thành một trong những dấu mốc quan trọng nhất cuộc đời chị, đúng ngày Quốc tế Phụ nữ, chị được phẫu thuật ghép thận. Trước ca mổ, chị vừa lo lắng, vừa mong chờ, lo nhất là các con còn nhỏ, nhưng chính nỗi lo ấy lại trở thành động lực giúp chị sống mạnh mẽ hơn. Với chị, quả thận ghép không chỉ thay thế hai quả thận đã suy kiệt mà còn mở ra cơ hội trở lại cuộc sống bình thường, được làm việc, chăm sóc gia đình và nhìn con lớn lên. Sau khoảng một tuần, chị có thể xuống giường đi lại nhẹ nhàng và được xuất viện sau đó, từng bước trở lại nhịp sống quen thuộc.

Việt Nam hiện đã làm chủ kỹ thuật ghép sáu loại tạng. Theo Bộ Y tế, đến hết năm 2025 Việt Nam đã thực hiện 10.878 ca ghép mô, tạng và bộ phận cơ thể người. Ghép thận chiếm số lượng lớn nhất, với gần 9.000 trường hợp. Thành công của ghép thận vì thế không chỉ được đánh giá ở cuộc phẫu thuật mà còn ở khả năng duy trì chức năng thận ghép lâu dài sau đó. Theo bác sĩ Dung, so với lọc máu lâu dài, ghép thận có thể giúp người bệnh cải thiện chất lượng cuộc sống và phục hồi chức năng thận. Nhiều người bệnh có thể kéo dài tuổi thọ trung bình từ 15-25 năm, thậm chí sống khỏe mạnh trên 30 năm sau ghép thận.

Tuy nhiên, một ca ghép thành công mới chỉ là điểm khởi đầu. Người nhận thận phải sử dụng thuốc chống thải ghép lâu dài, đồng thời đối diện nguy cơ nhiễm trùng, thải ghép, tác dụng phụ của thuốc và nhiều bệnh lý có thể ảnh hưởng đến chức năng thận ghép. “Thách thức không chỉ là giúp quả thận hoạt động sau phẫu thuật mà còn bảo vệ được thận ghép”, bác sĩ Dung nói.

Với chị Hoa, niềm vui có quả thận mới lại đi cùng một nỗi lo khác. Những tháng đầu sau ghép, chị luôn để ý từng thay đổi nhỏ của cơ thể, lo quả thận mới có thể bị thải ghép hoặc nhiễm trùng. “Trước ghép tôi sợ phải lọc máu cả đời, sau ghép lại sợ mất quả thận vừa có được. Những tháng đầu, chỉ cần cơ thể khác đi một chút là tôi lại lo thận có vấn đề”, chị Hoa kể. Chị hẹn đồng hồ uống thuốc chống thải ghép đúng giờ mỗi ngày, các cuộc tái khám mỗi tháng trở thành lịch sinh hoạt đều đặn.

Sau ghép, chị từng sang Thái Lan tái khám định kỳ hàng tháng. Khi đại dịch Covid-19 bùng phát, các đường bay quốc tế bị hạn chế, việc đi lại giữa Việt Nam và Thái Lan trở nên khó khăn. May mắn chị được bác sĩ tại Thái Lan giới thiệu về Việt Nam tiếp tục theo dõi với TTƯT.BS.CKII Tạ Phương Dung là bác sĩ giàu kinh nghiệm, chuyên môn trong theo dõi người bệnh sau ghép thận. Tuy nhiên, thời điểm đó bác sĩ Dung vừa nghỉ hưu, biết được bác đã chuyển công tác sang bệnh viện tư, chị Hoa quyết tâm theo khám để được đồng hành lâu dài.

“Sau ghép thận, điều quan trọng nhất là tìm được bác sĩ có chuyên môn và theo dõi sức khỏe lâu dài, chứ bệnh viện công hay tư không phải điều tôi đặt nặng. Quả thận ghép là một cơ hội để mình sống khỏe trở lại, nên tôi luôn ý thức phải theo dõi định kỳ và tuân thủ điều trị”, chị Hoa chia sẻ.

Lần đầu đến khám với bác sĩ Dung, cũng là lúc chị Hoa gặp một số vấn đề về sức khỏe sau ghép. Chị bị nhiễm trùng đường tiết niệu, sốt nhẹ và một số chỉ số xét nghiệm bất thường nên phải nhập viện điều trị. Ở người ghép thận, đây là tình trạng cần được theo dõi thận trọng.

“Với người ghép thận đang phải dùng thuốc ức chế miễn dịch lâu dài, nhiễm trùng cần được xử trí thận trọng vì có thể diễn tiến nhanh hoặc ảnh hưởng đến chức năng thận ghép”, bác sĩ Dung nói, cho biết người bệnh được điều trị kháng sinh, theo dõi sát creatinine, chức năng thận ghép, các chỉ số viêm và thuốc chống thải ghép. Chị đáp ứng, chức năng thận tiếp tục ổn định.

Sau này khi bác sĩ Dung chuyển về công tác tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, chị Hoa tin tưởng phác đồ điều trị của bác sĩ nên không bỏ lỡ buổi tái khám nào, được bác sĩ đồng hành, theo dõi sát tình trạng sức khỏe đến nay. Trải qua không ít đợt nhiễm trùng đường tiết niệu, sốt hoặc cảm cúm, khác với tâm trạng hoang mang khi mới phát hiện bệnh thận, giờ đây mỗi khi cơ thể có dấu hiệu bất thường, chị Hoa đều chủ động liên hệ bác sĩ thay vì tự tìm cách điều trị.

Giữa tháng 9/2026, chị đến tái khám tại khoa Nội thận – Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, các chỉ số kiểm tra thận ghép hiện duy trì ổn định. Bác sĩ tiếp tục lưu ý chị dùng thuốc ức chế miễn dịch đúng đơn, đúng thời gian, không tự ý thay đổi liều hoặc ngừng thuốc; duy trì lối sống lành mạnh và tái khám theo lịch để theo dõi chức năng thận ghép.

Bác sĩ Dung nhấn mạnh, tuân thủ thuốc chống thải ghép là một trong những yếu tố quan trọng để bảo vệ thận ghép lâu dài. Bên cạnh đó, người bệnh cần được theo dõi định kỳ chức năng thận, huyết áp, các xét nghiệm cần thiết và nồng độ thuốc ức chế miễn dịch khi có chỉ định, chủ động phát hiện các dấu hiệu nhiễm trùng, thải ghép hoặc tác dụng phụ của thuốc. “Việc tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều có thể làm tăng nguy cơ thải ghép”, bác sĩ Dung lưu ý.

Tại khoa Nội thận – Lọc máu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, người bệnh sau ghép thận được theo dõi dài hạn, từ chức năng thận ghép, thuốc chống thải ghép đến các bệnh lý và biến chứng phát sinh. Khi xuất hiện nhiễm trùng hoặc chỉ số chức năng thận thay đổi, bác sĩ kịp thời đánh giá nguyên nhân để điều chỉnh điều trị phù hợp, hạn chế ảnh hưởng đến thận ghép.

Gần 9 năm trước, chị Hoa từng nghĩ cuộc đời mình sẽ gắn với máy lọc máu, đến nay người phụ nữ 35 tuổi vẫn đi làm, chăm sóc gia đình và tận hưởng những điều bình dị trong cuộc sống.

“Tôi không còn nghĩ nhiều về chuyện mình là người ghép thận. Tôi chỉ cố gắng uống thuốc đúng giờ, khám đúng hẹn và giữ sức khỏe để được ở bên gia đình lâu nhất có thể”, chị nói.

Trong xu hướng phát triển lĩnh vực ghép tạng tại Việt Nam, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã hoàn thiện hệ sinh thái điều trị bệnh thận toàn diện, đa chuyên khoa theo chuẩn quốc tế, từ điều trị nội khoa, lọc máu đến ghép thận và chăm sóc sau ghép. Hiện, người bệnh có chỉ định ghép thận được đánh giá toàn diện sức khỏe, sàng lọc bệnh lý tim mạch, nguy cơ nhiễm trùng, xét nghiệm tương hợp miễn dịch để chuẩn bị điều kiện ghép phù hợp. Sau ghép, bác sĩ khoa Nội thận – Lọc máu tiếp tục theo dõi chức năng thận, quản lý thuốc ức chế miễn dịch, kiểm soát bệnh lý đi kèm. Việc theo dõi chặt chẽ giúp duy trì chức năng thận ghép, hạn chế nguy cơ thải ghép và đảm bảo chất lượng sống cho người bệnh.

Hiện các trung tâm ghép tạng lớn tại Việt Nam cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý người bệnh sau ghép. Đơn cử tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, hệ thống bệnh án điện tử hỗ trợ lưu trữ, quản lý và theo dõi diễn tiến sức khỏe người bệnh qua các lần tái khám, kết hợp hệ thống xét nghiệm chẩn đoán chuyên sâu đánh giá chức năng thận, nồng độ thuốc chống thải ghép, giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ phù hợp, phát hiện sớm nguy cơ biến chứng và phối hợp xử trí kịp thời khi có bất thường.