Anh Hoàng, 43 tuổi, bị viêm cột sống dính khớp nhưng không tuân thủ điều trị, gây biến chứng hoại tử chỏm xương đùi, phải thay khớp háng để tránh nguy cơ tàn phế.

Anh Hoàng (Khánh Hòa) phát hiện bệnh cách đây 15 năm nhưng chỉ dùng thuốc khi cơn đau bùng phát, khiến bệnh tiến triển nghiêm trọng. Trong sinh hoạt hàng ngày, anh gặp khó khăn do thay đổi dáng đi, khó giạng khép chân, đau cứng lưng, không thể cúi người, cơn đau lan xuống vùng háng bên trái…

“Khớp háng bên trái của người bệnh đã dính cứng, khả năng gấp duỗi chỉ còn 20-30 độ”, ThS.BS.CKII Trần Anh Vũ, Trưởng khoa Y học thể thao & Nội soi, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết, giải thích thêm rằng người bệnh bị viêm cột sống dính khớp kéo dài không được kiểm soát tốt nên gây dính và cứng đốt sống cổ, đốt sống lưng, khớp cùng chậu…

Trong đó, nghiêm trọng nhất là khớp háng bên trái, dẫn đến hoại tử chỏm xương đùi, gây đau cứng khớp, suy giảm khả năng vận động. Người bệnh đối mặt với nguy cơ tàn phế cao nếu không được phẫu thuật thay khớp nhân tạo.

Bác sĩ Vũ đánh giá khớp háng của anh Hoàng đã dính cứng nên gây khó khăn cho việc lựa chọn tư thế nằm khi phẫu thuật và quá trình bộc lộ khớp háng. Thông qua tính toán và lên kế hoạch mổ bằng phần mềm chuyên dụng TraumaCad, bác sĩ đã thay khớp háng nhân tạo cho người bệnh bằng đường mổ lối sau. Từng thành phần khớp như gân cơ, mô mềm… được tách ra một cách chậm rãi bằng những dụng cụ chuyên biệt, giúp giảm thiểu tối đa các tổn thương có thể xảy ra, bộc lộ chỏm xương đùi và ổ cối đã dính chặt với nhau.

Thêm một thách thức nữa ở trường hợp này là ổ cối bị phá hủy hoàn toàn, gây khó khăn cho việc xác định đúng vị trí để lắp khớp nhân tạo. Nếu khớp nhân tạo đặt lệch có thể gây trật khớp háng tái phát sau mổ. Do đó, cần phải định hướng lại vị trí ổ cối. Toàn bộ ca mổ kéo dài 3 tiếng.

Ngày thứ 2 sau mổ, người bệnh cho biết tình trạng sức khỏe cải thiện rõ rệt, đi lại dễ dàng hơn, không còn đau nhức, nhất là vào ban đêm. Người bệnh được xuất viện vào ngày hôm sau. Tiên lượng, ở giai đoạn đầu, độ gấp duỗi chân của người bệnh sẽ đạt 60 – 90 độ. Sau đó tiếp tục phục hồi đến 120 độ, dần lấy lại dáng đi tự nhiên.

ThS.BS Phạm Thị Xuân Thư, khoa Nội cơ xương khớp, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết viêm cột sống dính khớp là bệnh mạn tính, đặc trưng bởi thương tổn ở khớp cùng chậu, cột sống, các khớp ở chi và thậm chí cả điểm bám gân. Nếu không được kiểm soát tốt, tình trạng viêm sẽ thúc đẩy cơ thể tự sửa chữa bằng cách hình thành xương mới.

Sự hiện diện của những đoạn xương mới này làm thu hẹp khoảng cách giữa các khớp hoặc đốt sống, cuối cùng làm cho chúng dính lại với nhau. Khi đó, cột sống hoặc khớp sẽ cứng lại và mất đi độ linh hoạt vốn có, người bệnh đi lại khó khăn, cứng đơ như robot, không thể gập lưng…

Vì là bệnh mạn tính nên người bệnh viêm cột sống dính khớp phải uống thuốc suốt đời. Ở trường hợp của anh Hoàng, bệnh đã phát triển đến giai đoạn muộn, nên được chỉ định dùng thuốc sinh học. Phương pháp này giúp ức chế phản ứng viêm, làm chậm tiến trình phát triển bệnh, cải thiện chức năng vận động, ngăn ngừa tình trạng xuất hiện các cầu xương gây viêm dính ở những khớp khác và không ngoại trừ khả năng khớp háng nhân tạo cũng có nguy cơ tái phát dính cứng.

Triệu chứng sớm nhất và đặc trưng của viêm cột sống dính khớp là đau vùng lưng – thắt lưng, có thể kèm theo cứng cột sống vào buổi sáng. Cơn đau thường kéo dài ít nhất 3 tháng và có thể khởi phát từ rất sớm (17 – 45 tuổi), đau không thuyên giảm khi nghỉ ngơi nhưng sẽ cải thiện khi người bệnh vận động nhẹ… Người bệnh nên đi khám nếu phát hiện các dấu hiệu cảnh báo để kịp thời điều trị, tránh các biến chứng làm suy giảm chất lượng cuộc sống.