Anh Hoàng, 43 tuổi, bất ngờ yếu liệt hai chân, nhập viện phát hiện hạ kali máu nghiêm trọng do u tuyến thượng thận, được phối hợp điều trị đa chuyên khoa.

Anh Hoàng có biểu hiện mệt nhiều, hai chân yếu nên đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. Lúc này huyết áp tâm thu của anh lên đến 160 mmHg (bình thường khoảng 120 mmHg), trong khi xét nghiệm kali máu chỉ còn 1,47 mmol/L (bình thường 3,5-5,0 mmol/L).

Kết quả chụp CT phát hiện một khối u tuyến thượng thận trái kích thước khoảng 2 cm. TS.BS Lê Phúc Liên, Trưởng đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết khối u tiết quá mức hormone aldosterone, khiến cơ thể tăng giữ muối và nước nhưng đào thải nhiều kali qua nước tiểu.

“Khi aldosterone tăng bất thường, kali trong máu giảm sâu, có thể gây yếu cơ, thậm chí liệt đột ngột. Tình trạng này kéo dài còn làm tăng huyết áp, tác động lên thận và ảnh hưởng dẫn truyền điện trong tim, làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp nguy hiểm, thậm chí ngừng tim (đột tử)”, bác sĩ Liên nói.

Bác sĩ Liên chẩn đoán anh Hoàng mắc hội chứng Conn hay còn gọi cường aldosterone nguyên phát. Bệnh thường diễn tiến âm thầm, người bệnh có thể chỉ nhận thấy huyết áp tăng, mệt mỏi, yếu cơ, chuột rút hoặc những cơn yếu liệt thoáng qua.

Do đó, phẫu thuật loại bỏ khối u là phương pháp điều trị triệt để. Tuy nhiên, anh Hoàng không thể lên bàn mổ ngay do kali quá thấp khiến hoạt động điện của cơ tim bị rối loạn, làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp nguy hiểm trong quá trình gây mê và phẫu thuật.

Các bác sĩ Thận, Nội tiết cùng hội chẩn để xây dựng kế hoạch điều trị, ưu tiên đưa kali về mức an toàn trước khi phẫu thuật.

TS.BS Trần Hữu Thanh Tùng, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, cho biết, người bệnh có tiền sử huyết áp cao 10 năm đang điều trị bằng thuốc, lúc đầu yếu cơ cổ, yếu hai tay, sau đó đột nhiên yếu hai chi dưới, sức cơ còn 3/5 do hạ kali máu nặng. Tại khoa Nội tiết – Đái tháo đường, người bệnh được truyền tĩnh mạch bù kali, theo dõi xét nghiệm kali máu 3 giờ/lần, kiểm soát huyết áp và theo dõi sát tình trạng tim mạch. Mục tiêu trước tiên là đưa kali và các chỉ số quan trọng về mức an toàn, giúp người bệnh đủ điều kiện thực hiện cuộc mổ.

Sau một tuần điều trị nội tiết, chỉ số kali của anh Hoàng ổn định, bác sĩ Liên tiến hành phẫu thuật cắt tuyến thượng thận chứa khối u bằng robot Da Vinci Xi.

Do tuyến thượng thận nằm sâu trong ổ bụng, gần nhiều mạch máu và cơ quan quan trọng, do đó phẫu thuật cần bóc tách chính xác để tránh tổn thương cấu trúc lân cận. Bác sĩ Liên quan sát phẫu trường dưới hình ảnh 3D phóng đại 10 -15 lần giúp nhận diện và xử lý chính xác các cấu trúc trong vùng phẫu thuật, sau đó điều khiển các cánh tay robot linh hoạt tiến hành bóc tách khối u.

Sau hơn 100 phút, bác sĩ Liên và êkíp cắt thành công tuyến thượng thận, đồng thời kiểm soát tốt các mạch máu, bảo tồn cơ quan lân cận và giảm sang chấn cho người bệnh.

Một ngày sau mổ, anh Hoàng có thể vận động nhẹ nhàng. Sau khi nguồn sản xuất aldosterone bất thường được loại bỏ, chỉ số kali và huyết áp dần ổn định. Anh xuất viện sau 3 ngày hậu phẫu.

Tuyến thượng thận là cơ quan nhỏ nằm phía trên hai quả thận nhưng sản xuất nhiều hormone quan trọng, trong đó có aldosterone tham gia điều hòa huyết áp và lượng kali trong cơ thể. Khi xuất hiện khối u sản xuất quá mức hormone này, người bệnh có thể bị tăng huyết áp đồng thời mất kali qua thận. Tình trạng này được gọi là cường aldosterone nguyên phát hay hội chứng Conn.

Bệnh lý này thường diễn tiến âm thầm và chỉ được phát hiện khi có các dấu hiệu rõ rệt như tăng huyết áp khó kiểm soát, yếu cơ, mệt mỏi, chuột rút hoặc những cơn yếu liệt đột ngột. Theo bác sĩ Tùng, tình trạng hạ kali máu nếu không được điều trị kịp thời có thể gây biến chứng nhịp chậm, giảm sức bóp cơ tim hoặc nhịp nhanh xoắn đỉnh, suy hô hấp do liệt cơ hô hấp, thậm chí liệt tứ chi.

Bác sĩ Liên khuyến cáo, người bị tăng huyết áp kèm hạ kali máu, đặc biệt khi kali giảm không rõ nguyên nhân hoặc huyết áp khó kiểm soát dù đã điều trị, nên thăm khám để tìm nguyên nhân. Người bệnh không nên tự ý bổ sung kali kéo dài hoặc chỉ dùng thuốc hạ huyết áp mà bỏ qua nguyên nhân gây bệnh.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, người mắc bệnh lý tuyến thượng thận được phối hợp đánh giá và điều trị giữa các chuyên khoa Nội tiết, Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Tim mạch và Gây mê hồi sức. Với các khối u có chỉ định phẫu thuật, bác sĩ lựa chọn phương pháp phù hợp dựa trên vị trí, kích thước khối u, tình trạng hormone và sức khỏe tổng thể, đồng thời kiểm soát các rối loạn chuyển hóa trước mổ nhằm giảm nguy cơ biến chứng.

*Tên nhân vật trọng bài đã được thay đổi