Hà Nội _ Bà Cúc, 59 tuổi, liên tiếp tái diễn viêm phổi, quyết định từ Trung Quốc về Việt Nam khám, phát hiện nguyên nhân do bệnh tự miễn.

Trước đó, bà Cúc điều trị theo hướng viêm phổi tại một số cơ sở y tế địa phương nhưng bệnh chỉ thuyên giảm tạm thời rồi tái diễn, ngày càng nặng trong suốt 1 tháng.

Khi đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, bà suy hô hấp, khó thở, yếu cơ vùng gốc chi, rõ nhất ở hai chân, kèm phù chân và các biểu hiện tại khớp. CT ngực ghi nhận nhiều vùng kính mờ và đông đặc ở cả hai phổi, tập trung chủ yếu phía sau và vùng đáy phổi, khiến chức năng hô hấp bị ảnh hưởng. Bác sĩ nghi ngờ nguyên nhân không chỉ nằm ở phổi mà có thể liên quan bệnh lý toàn thân.

Người bệnh sau đó được xét nghiệm tìm vi khuẩn, virus, nấm và các tác nhân gây nhiễm trùng hô hấp nhưng không phát hiện nguyên nhân. Song, xét nghiệm miễn dịch cho thấy kết quả dương tính với một số tự kháng thể. Đặt trong bối cảnh các triệu chứng lâm sàng của bà Cúc, đây là manh mối quan trọng giúp bác sĩ hướng đến hội chứng kháng synthetase.

Báo cáo ca bệnh tại Hội nghị Khoa học thường niên Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh năm 2026, diễn ra tại Hà Nội ngày 20/9, bác sĩ Lã Quý Hương, khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết hội chứng kháng synthetase là bệnh tự miễn rất ít gặp, ước tính khoảng 9/100.000 người mắc phải, trong đó hệ miễn dịch tấn công nhầm các mô của cơ thể. Bệnh thường gây tổn thương nhiều cơ quan, đặc biệt là cơ, khớp, da và phổi, nhưng các triệu chứng có thể xuất hiện không đồng thời. Một số người bệnh khởi phát chủ yếu ở phổi, trong khi biểu hiện tại cơ hoặc da còn kín đáo, khiến bệnh dễ bị nhầm với các bệnh lý riêng lẻ và điều trị theo từng triệu chứng. Điều này có thể làm chậm quá trình nhận diện hội chứng kháng synthetase.

Ở bà Cúc, tổn thương phổi nổi bật hơn các biểu hiện ở cơ và da. Kết quả thăm khám cho thấy người bệnh mắc bệnh phổi kẽ với kiểu hình viêm phổi tổ chức hóa, một dạng tổn thương có thể gặp trong hội chứng kháng synthetase. Theo bác sĩ Hương, nếu không được phát hiện và kiểm soát phù hợp, bệnh phổi kẽ có thể tiến triển nhanh, làm suy giảm chức năng hô hấp, thậm chí dẫn đến suy hô hấp cấp. Đây cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến tiên lượng bệnh, đặc biệt ở những trường hợp phổi tổn thương nặng, có thể dẫn đến suy hô hấp hoặc tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Thông thường, điều trị hội chứng kháng synthetase chủ yếu dựa vào corticosteroid và thuốc ức chế miễn dịch để kiểm soát phản ứng tự miễn, giảm viêm và hạn chế tổn thương cơ, phổi tiến triển. Trường hợp bà Cúc phức tạp hơn do đồng thời mắc suy tim, tổn thương cơ tim, nhiễm Cytomegalovirus, Virus Epstein-Barr và nấm thanh quản. Vì vậy, việc điều trị cần cân bằng giữa kiểm soát bệnh tự miễn và kiểm soát nhiễm trùng vì thuốc ức chế miễn dịch có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nặng hoặc khiến các virus vốn tồn tại trong cơ thể hoạt động trở lại.

Sau hội chẩn đa chuyên khoa, người bệnh được tăng cường điều trị bệnh tự miễn bằng corticosteroid liều cao và thuốc ức chế miễn dịch mạnh. Các bác sĩ đồng thời kiểm soát nhiễm trùng, điều trị suy tim và dự phòng một số biến chứng liên quan đến quá trình ức chế miễn dịch.

Sau hai tuần, tình trạng hô hấp dần ổn định, các tổn thương phổi trên hình ảnh học giảm, người bệnh được xuất viện và tiếp tục theo dõi định kỳ.

Bác sĩ Hương cảnh báo, hội chứng kháng synthetase dễ bị bỏ sót do các biểu hiện ban đầu có thể giống bệnh cảnh một số bệnh lý phổi kẽ khác, viêm phổi nhiễm trùng hoặc các bệnh lý cơ xương khớp, trong khi tổn thương ở từng cơ quan có thể xuất hiện không đồng thời. Vì vậy, người có triệu chứng hô hấp kéo dài, tái diễn hoặc không đáp ứng như kỳ vọng với điều trị viêm phổi, nhất là khi kèm yếu cơ, đau hoặc viêm khớp, tổn thương da hay các biểu hiện bất thường khác, nên được thăm khám chuyên khoa để tìm nguyên nhân. Nhận diện sớm bệnh tự miễn có tổn thương phổi giúp điều trị đúng hướng, hạn chế tổn thương phổi tiến triển và giảm nguy cơ biến chứng.

*Tên người bệnh đã được thay đổi