Ông Minh, 65 tuổi, ngất xỉu do thiếu máu nặng, được truyền hơn một lít máu cấp cứu; nội soi phát hiện polyp Brunneroma khoảng 10 cm ở tá tràng đang loét và rỉ máu.

Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thanh Bình, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết ca bệnh gặp nhiều khó khăn trong chẩn đoán do các tổn thương tuyến Brunner ở đoạn xa tá tràng, vừa được báo cáo tại “Hội nghị Khoa học Quốc tế 2026” của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, diễn ra từ ngày 16-20/9/2026.

Tuyến Brunner là các tuyến nằm ở lớp dưới niêm mạc tá tràng, có chức năng tiết chất nhầy và góp phần bảo vệ niêm mạc trước tác động của acid dạ dày. Brunneroma là tổn thương tăng sinh lành tính của các tuyến này, thường xuất hiện ở hành tá tràng và đoạn D2. Tổn thương ở D3, D4 hoặc đoạn đầu hỗng tràng hiếm gặp hơn.

Phần lớn Brunneroma có kích thước nhỏ, không gây triệu chứng và được phát hiện tình cờ khi nội soi. Tuy nhiên, khi phát triển lớn như trường hợp ông Minh, polyp gây đau bụng, tắc nghẽn lòng ruột, xuất huyết tiêu hóa do loét bề mặt. Tình trạng chảy máu kéo dài khiến người bệnh thiếu máu, mệt mỏi, xanh xao, chóng mặt và ngất xỉu. Mức độ biểu hiện phụ thuộc vào kích thước, vị trí, hình thái tổn thương và các biến chứng đi kèm.

Trước đó, ông Minh thường xuyên mệt mỏi, chóng mặt. Kết quả xét nghiệm máu cho thấy hemoglobin chỉ 7,0 g/dL, thấp hơn đáng kể so với mức tham chiếu thông thường ở nam giới trưởng thành (13,0 – 17,0 g/dL). Người bệnh dù được truyền hơn một lít máu nhưng chưa xác định được vị trí chảy máu. Nội soi dạ dày, đại tràng cùng các xét nghiệm liên quan chưa phát hiện nguyên nhân rõ ràng.

Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thanh Bình, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, cho biết người bệnh tiếp tục được chỉ định chụp CT bụng để đánh giá toàn diện đường tiêu hóa và các cấu trúc liên quan. Kết quả ghi nhận cấu trúc bất thường gần 10 cm lồi vào lòng tá tràng đoạn D3-D4, có cuống mạch máu xuất phát từ vùng D3. Hình ảnh này gợi ý tổn thương có thể là nguồn gây xuất huyết, cần được kiểm tra trực tiếp bằng nội soi.

Do vị trí tổn thương nằm sâu, khó tiếp cận bằng ống nội soi dạ dày thông thường, bác sĩ sử dụng hệ thống nội soi chuyên dụng có khả năng đi sâu vào tá tràng. Qua nội soi, bác sĩ phát hiện polyp kích thước lớn 10 cm, bề mặt thân và đầu có nhiều vết loét, đang rỉ máu. Tổn thương dễ chảy máu khi bị tác động cơ học.

Theo bác sĩ Bình, polyp kích thước lớn ở đoạn D3 tá tràng là tổn thương ít gặp, đồng thời việc can thiệp tại vị trí này có nhiều thách thức do lòng ruột hẹp, vị trí nằm sâu và nguy cơ chảy máu. Nếu không thể loại bỏ bằng nội soi, người bệnh có thể phải cần đến phẫu thuật cắt bỏ tổn thương.

Phẫu thuật có thể gây đau sau mổ, thời gian hồi phục dài hơn và tiềm ẩn các biến chứng như chảy máu, nhiễm trùng, tổn thương cơ quan lân cận, rò miệng nối hoặc tắc ruột. Tuy nhiên, lựa chọn phương pháp điều trị cần căn cứ vào kích thước, vị trí, hình thái tổn thương, nguy cơ chảy máu và tình trạng người bệnh.

Với mục tiêu điều trị ít xâm lấn, bác sĩ Bình quyết định cắt polyp cho ông Minh qua nội soi. Trước tiên, bác sĩ sử dụng vòng thắt chuyên dụng bằng nylon để thắt chặt chân polyp, giúp kiểm soát nguồn cấp máu cho tổn thương. Sau đó, thòng lọng điện được sử dụng để cắt rời polyp và đưa ra ngoài, đồng thời kiểm soát nguy cơ chảy máu trong quá trình can thiệp.

Kỹ thuật kéo dài khoảng 20 phút, không ghi nhận biến chứng trong quá trình thực hiện. Sau can thiệp, người bệnh không đau hay khó chịu đáng kể. Những ngày tiếp theo, tình trạng đi ngoài phân đen không còn, sức khỏe cải thiện. Kết quả xét nghiệm máu cho thấy các chỉ số huyết học tăng lên, người bệnh được xuất viện sau hai ngày.

Kết quả giải phẫu bệnh xác định tổn thương là u mô thừa tuyến Brunner, còn gọi là Brunneroma, một tổn thương tăng sinh lành tính.

Theo bác sĩ Bình, xuất huyết tiêu hóa có thể diễn ra âm thầm, khiến người bệnh không nhận biết được lượng máu mất qua đường tiêu hóa. Phân đen là một dấu hiệu gợi ý chảy máu tiêu hóa trên, nhưng không phải trường hợp nào cũng xuất hiện. Khi thiếu máu tiến triển, người bệnh có thể mệt mỏi, hoa mắt, giảm khả năng gắng sức, tim đập nhanh hoặc ngất xỉu. Trường hợp mất máu cấp tính và nghiêm trọng có thể dẫn đến rối loạn huyết động, cần được cấp cứu kịp thời.

Bác sĩ khuyến cáo người bệnh nên đi khám khi có biểu hiện mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, ngất xỉu, đi ngoài phân đen, nôn ra máu hoặc đau bụng bất thường. Người có dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa, đặc biệt kèm choáng váng, vã mồ hôi, tim đập nhanh hoặc ngất, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí sớm. Việc lựa chọn phương pháp chẩn đoán, cầm máu và loại bỏ tổn thương cần được cá thể hóa, dựa trên vị trí bệnh, mức độ chảy máu và nguy cơ biến chứng.

(*) Tên người bệnh đã được thay đổi