Hà Nội – Chị Ly, 33 tuổi, sinh con thứ ba nặng 5,3 kg, con đầu và con thứ hai sinh ra đều trên 4 kg.

Chị Ly được chẩn đoán thai to từ tuần 35, thai nhi tăng khoảng 500 g mỗi tuần. Tuần 38, siêu âm ước tính thai nặng 5.000 g. Trước tình huống sản phụ thai to kèm đái tháo đường thai kỳ, bác sĩ chỉ định mổ lấy thai nhằm đảm bảo an toàn cho hai mẹ con.

Trẻ sinh đủ tháng thường nặng 2,8-3,5 kg. Trên 4 kg được xếp vào nhóm thai to, trên 4,5 kg là thai rất to. Thai nặng từ 5kg trở lên rất hiếm, chỉ chiếm khoảng 0,1% tổng số ca sinh.

Theo bác sĩ Tô Thị Hồng Nhung, Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, chị Ly sinh con có cân nặng vượt trội do mẹ mắc đái tháo đường thai kỳ và có tiền sử thai to.

Đái tháo đường thai kỳ khiến thai nhi to (hoặc to quá mức) do lượng đường trong máu mẹ tăng cao, truyền qua nhau thai và kích thích tuyến tụy của bé sản xuất dư thừa insulin. Lượng insulin dư thừa như một hormone tăng trưởng, khiến thai nhi tích tụ mỡ và phát triển quá mức.

Vì thai nhi có cân nặng lớn, khi mổ lấy thai ê kíp phải rạch đường mổ rộng hơn so với thông thường để lấy thai an toàn. Thao tác lấy thai ra khỏi tử cung khó hơn các ca mổ đẻ thông thường, tiềm ẩn sang chấn cho thai và chảy máu, băng huyết cho sản phụ. Ca mổ diễn ra thuận lợi, bé chào đời khỏe mạnh. Hai mẹ con nằm nội trú theo dõi, chăm sóc hậu phẫu, xuất viện sau 4 ngày.

Chị Ly chia sẻ suốt thai kỳ chỉ tăng 8 kg, ít hơn khoảng 15 kg so với hai lần mang thai trước. Ngoài ra chị cũng không tẩm bổ nhiều trong quá trình mang thai.

Thai nhi có cân nặng bất thường do mẹ mắc tiểu đường, béo phì, tăng cân quá mức, gặp vấn đề về nhau thai hoặc tiền sử sinh con to. Thai to làm tăng nguy cơ chấn thương khi sinh, sinh non, suy hô hấp và hạ đường huyết sau sinh ở trẻ. Với mẹ, tình trạng này dễ gây tổn thương đường sinh dục, băng huyết sau sinh, chuyển dạ kéo dài hoặc nhiễm trùng hậu sản.

Bác sĩ Nhung khuyến nghị phụ nữ mang thai nên ăn đủ chất, kiểm soát tinh bột, đường và chất béo, tăng cường rau xanh, trái cây, đồng thời khám thai định kỳ để được tư vấn dinh dưỡng phù hợp. Nghiệm pháp dung nạp glucose nên thực hiện ở tuần 24-28 để phát hiện sớm đái tháo đường thai kỳ.

Với thai có trọng lượng dự kiến trên 3,5 kg, cần theo dõi chặt cân nặng mẹ, vòng bụng, lượng nước ối và chỉ số Doppler động mạch rốn. Sau tuần 37, nên đánh giá khung chậu và cân nặng mẹ để lên kế hoạch sinh an toàn, giảm nguy cơ biến chứng khi chuyển dạ.

BS.CKI Nguyễn Văn Toản, Phó trưởng khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho biết thêm cân nặng có yếu tố di truyền nhưng không đồng nghĩa trẻ lớn lên sẽ béo phì hay phát triển mất cân đối.

 “Dinh dưỡng, lối sống và môi trường nuôi dưỡng mới là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ”, bác sĩ Toản nói.

Sản phụ sinh con to nên cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, theo dõi biểu đồ tăng trưởng định kỳ. Khi trẻ lớn, cần hình thành thói quen vận động, hạn chế đồ ngọt và thực phẩm chế biến sẵn.