Ông Kinh (60 tuổi, An Giang) ốm sốt kéo dài, phải điều trị tại khoa hồi sức tích cực, bác sĩ phát hiện người bệnh có bệnh phổi mô kẽ có yếu tố tự miễn.

Người bệnh có tiền sử tiểu đường type 2 hơn 26 năm, tăng huyết áp và từng điều trị lao phổi phác đồ 6 tháng. Khoảng một tuần trước khi nhập viện khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ), người bệnh đau họng, đau đầu, sau đó mệt, khó thở tăng dần, ho và khạc ít đàm. Đến ngày nhập viện, nồng độ oxy trong máu (SpO2) giảm còn 82%. Tình trạng suy hô hấp diễn tiến nhanh khiến người bệnh được chuyển đến khoa Hồi sức tích cực – Chống độc (ICU).

Tại ICU, các bác sĩ ghi nhận người bệnh bị viêm phổi nặng, suy hô hấp và tiểu đường kiểm soát kém và chưa đầy đủ (HbA1c 10,92%, cao hơn rất nhiều so với mức bình thường (<5,7%) và nằm trong mức tăng đường huyết rõ rệt. Người bệnh được hỗ trợ hô hấp bằng oxy lưu lượng cao qua mũi (HFNC), kết hợp điều trị kháng sinh, corticoid, thuốc giãn phế quản, chống đông và kiểm soát đường huyết.

Trong quá trình điều trị, các bác sĩ nhận thấy tình trạng tổn thương phổi không chỉ đơn thuần là một đợt viêm phổi cấp. Thạc sĩ bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thanh Thùy, đơn vị Hô hấp, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) cho biết kết quả chụp CT phổi cho thấy tổn thương kính mờ lan tỏa ở nhu mô hai phổi, dạng “lát đá”, kèm một số vùng đông đặc nhỏ. Hình ảnh còn ghi nhận dày mô kẽ rải rác hai phổi, giãn phế quản ngoại vi và khí phế thũng.

Từ những dấu hiệu này, người bệnh được đánh giá chuyên sâu với nhiều xét nghiệm miễn dịch, đồng thời thực hiện xét nghiệm liên quan nhóm viêm đa cơ tự miễn, viêm phổi mô kẽ. Kết quả ghi nhận kháng thể EJ và Mi-2β dương tính.

EJ là một loại tự kháng thể có liên quan chặt chẽ với hội chứng kháng synthetase – nhóm bệnh tự miễn có thể gây tổn thương phổi mô kẽ, thậm chí phổi có thể là cơ quan bị ảnh hưởng đầu tiên. Trong khi đó, Mi-2β thường liên quan đến nhóm viêm cơ tự miễn, đặc biệt là viêm da cơ, góp phần củng cố hướng chẩn đoán bệnh có cơ chế tự miễn. Kết hợp kết quả xét nghiệm với hình ảnh CT cho thấy tổn thương mô kẽ ở hai phổi, các bác sĩ xác định ông Kinh mắc bệnh phổi mô kẽ liên quan yếu tố tự miễn.

Theo bác sĩ Thùy, bệnh phổi mô kẽ là nhóm bệnh gây tổn thương cấu trúc bao quanh các phế nang – nơi trao đổi khí oxy và CO2, có thể dẫn đến viêm, dày hoặc xơ hóa mô phổi. Khi tổn thương tiến triển, phổi trở nên kém đàn hồi và khả năng đưa oxy vào máu suy giảm, khiến người bệnh khó thở, mệt mỏi và giảm khả năng gắng sức. Một số trường hợp bệnh có thể liên quan đến các bệnh tự miễn.

Ở trường hợp của ông Kinh, một đợt viêm phổi nặng khiến tình trạng bệnh phổi mô kẽ sẵn có diễn tiến cấp tính, qua đó tình cờ phát hiện tổn thương mô kẽ qua hình ảnh CT ngực.

Sau 10 ngày điều trị, tình trạng hô hấp của người bệnh cải thiện rõ, không còn ho, sốt hay khó thở, có thể ăn uống, đi lại bình thường và được xuất viện.

Tuy nhiên, bác sĩ Thùy nhấn mạnh việc hết khó thở không đồng nghĩa bệnh phổi mô kẽ đã biến mất. Đây là nhóm bệnh cần được theo dõi lâu dài, bởi mức độ tổn thương phổi có thể thay đổi theo thời gian. Với các trường hợp liên quan yếu tố tự miễn, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá nguyên nhân, mức độ tổn thương và xây dựng kế hoạch điều trị, theo dõi phù hợp.

Bệnh phổi mô kẽ không phải lúc nào cũng có thể phòng ngừa hoàn toàn, nhất là những trường hợp liên quan yếu tố tự miễn. Tuy nhiên, mỗi người có thể chủ động bảo vệ sức khỏe hô hấp bằng cách không hút thuốc, tránh khói thuốc, hạn chế tiếp xúc với bụi, hóa chất, nấm mốc và sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp khi làm việc trong môi trường có nguy cơ. Việc tiêm chủng các vaccine phòng bệnh hô hấp theo khuyến cáo cũng giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng có thể làm bệnh phổi nặng thêm.

Khi xuất hiện khó thở kéo dài, ho dai dẳng, nhanh mệt khi vận động hoặc các triệu chứng hô hấp tái diễn, người bệnh nên đi khám thay vì tự điều trị kéo dài. Đặc biệt, người lớn tuổi hoặc có bệnh nền như đái tháo đường, tim mạch, bệnh phổi cần được đánh giá sớm khi triệu chứng hô hấp diễn tiến bất thường. Khám chuyên sâu về hô hấp, kết hợp các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh khi có chỉ định, giúp phát hiện sớm tổn thương phổi và có kế hoạch theo dõi, điều trị phù hợp.

*Tên người bệnh đã được thay đổi