Ông Philip Allan, 73 tuổi, nôn ói suốt ba ngày, tưởng ngộ độc thực phẩm, bác sĩ phát hiện túi mật viêm hoại tử chứa hàng ngàn viên sỏi 1-3 mm.

Ông Allan, quốc tịch Australia, đã tự mua thuốc uống nhưng không cải thiện các triệu chứng. Cơn đau bụng ngày càng tăng, đặc biệt ở vùng thượng vị và hạ sườn phải, người bệnh được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cấp cứu.

ThS.BS.CKI Lê Khoa, khoa Gan – Mật – Tụy, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, cho biết siêu âm ghi nhận túi mật của ông Allan căng lớn, đường kính ngang khoảng 65 mm (thông thường khoảng 40 mm), thành túi mật dày 6 mm, lòng túi mật có khối sỏi lớn (đường kích khoảng 41 mm, dự đoán chứa rất nhiều sỏi bên trong) và đau rõ hơn khi ấn vào vùng hạ sườn phải.

Các dấu hiệu lâm sàng và hình ảnh học phù hợp với viêm túi mật cấp do sỏi. Sỏi có thể gây tắc nghẽn đường thoát của túi mật, khiến dịch mật ứ đọng, tăng áp lực trong túi mật, tình trạng viêm tiến triển nhanh. Nếu trì hoãn điều trị, người bệnh đối diện nguy cơ hoại tử, thủng túi mật và nhiễm trùng ổ bụng. Người bệnh còn có tiền sử trào ngược dạ dày thực quản, từng phẫu thuật nội soi, điều trị ung thư tuyến tiền liệt bằng hóa trị và liệu pháp hormone. Điều này làm tăng nguy cơ dính trong ổ bụng, gây thách thức cho cuộc mổ.

Sau hội chẩn, êkíp quyết định phẫu thuật nội soi cắt túi mật ngay trong đêm cho người bệnh.

Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ nhận thấy vùng dưới gan bị bao phủ bởi mạc nối lớn và đại tràng ngang, tạo thành một khối viêm dính. Êkíp thực hiện từng bước gỡ dính để tiếp cận túi mật. Bên trong, túi mật căng phồng, viêm hoại tử toàn bộ, xung quanh có nhiều giả mạc.

Tình trạng viêm dính khiến việc nhận diện các cấu trúc đường mật trở nên khó khăn. Bác sĩ cẩn trọng phẫu tích vùng tam giác túi mật, kiểm soát động mạch túi mật, sau đó cắt ống túi mật và tách túi mật khỏi nền gan. Ổ bụng được kiểm tra, làm sạch và rửa bằng dung dịch ấm trước khi kết thúc phẫu thuật.

Túi mật sau khi lấy ra ngoài được mở kiểm tra, ghi nhận thành túi mật hoại tử toàn bộ. Bên trong chứa hàng ngàn viên sỏi màu vàng, kích thước chỉ khoảng 1-3 mm.
Sau mổ, sức khỏe ông Allan hồi phục thuận lợi, đau giảm, có thể đi lại vào ngày hôm sau và được xuất viện sau hai ngày.

Theo bác sĩ Lê Khoa, viêm túi mật cấp do sỏi là một trong những nguyên nhân thường gặp của đau bụng cấp. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng viêm có thể gây thiếu máu thành túi mật, hoại tử, áp xe hoặc thủng túi mật, tiến triển viêm phúc mạc và nhiễm trùng nặng.

Khi sỏi mắc kẹt tại cổ túi mật hoặc ống túi mật, dịch mật không thể thoát ra ngoài. Túi mật tiếp tục căng lên, áp lực trong lòng tăng, đồng thời phản ứng viêm và phù nề làm tổn thương hệ thống mạch máu nuôi thành túi mật. Nếu tình trạng thiếu máu kéo dài, mô có thể hoại tử.

Đáng lưu ý, mức độ nguy hiểm không phải lúc nào cũng tương ứng với biểu hiện bên ngoài. Ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền, các dấu hiệu như sốt và phản ứng viêm có thể không điển hình. Người bệnh có thể chỉ cảm thấy đau bụng, buồn nôn, đầy bụng hoặc rối loạn tiêu hóa, dễ nhầm với ngộ độc thực phẩm hay bệnh dạ dày.

Khi túi mật đã hoại tử và thủng, dịch mật, dịch viêm hoặc mủ có thể tràn vào ổ bụng, gây viêm phúc mạc. Nếu nhiễm trùng lan rộng vào máu, người bệnh có nguy cơ nhiễm trùng huyết, suy đa cơ quan, đe dọa tính mạng.

Vì vậy, nếu có tình trạng đau vùng thượng vị hoặc hạ sườn phải kéo dài, đặc biệt kèm sốt, buồn nôn, nôn; đau tăng sau ăn hoặc ngày càng dữ dội, cần đi khám sớm. Khi xuất hiện đau bụng dữ dội lan rộng, bụng chướng hoặc cứng, sốt cao rét run, lơ mơ, mệt lả, cần nhanh chóng đến ngay các cơ sở y tế có khả năng cấp cứu ngoại khoa.

Bác sĩ khuyến cáo người từng phát hiện sỏi túi mật không nên chủ quan, ngay cả khi chưa có triệu chứng. Việc thăm khám, siêu âm và đánh giá nguy cơ giúp phát hiện sớm tình trạng viêm hoặc biến chứng, từ đó lựa chọn thời điểm điều trị phù hợp, hạn chế nguy cơ phẫu thuật cấp cứu.