Bé Tâm, 4 tháng tuổi, nổi nhiều hạch vùng thượng đòn trái sau tiêm vaccine phòng lao, một số hạch hoại tử, có nguy cơ hóa mủ và tự vỡ, được phẫu thuật lấy bỏ.

BS.CKI Nguyễn Thanh Sơn Vũ, khoa Ngoại Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết bé Tâm được gia đình đưa đến khám do xuất hiện các khối sưng vùng xương đòn bên trái sau tiêm vaccine phòng lao (BCG). Siêu âm ghi nhận 5 hạch ở vùng này, một số hạch có kích thước khoảng 2 cm. Bên trong một số hạch đã có dấu hiệu tổn thương, phần mô bị hoại tử và chuyển thành dịch, có nguy cơ hình thành ổ mủ.

Theo bác sĩ Vũ, hệ miễn dịch của trẻ 4 tháng tuổi còn đang phát triển nên phản ứng tại các hạch sau tiêm vaccine BCG có thể rõ rệt hơn. Phần lớn hạch phản ứng sau tiêm có thể tự thoái triển. Song trường hợp hạch bị viêm, hoại tử và hóa mủ, kích thước có thể tiếp tục tăng, khiến vùng da bên ngoài sưng căng, có nguy cơ tự vỡ, rò dịch kéo dài và nhiễm trùng thứ phát.

Ở bé Tâm, tổn thương nằm tại vùng thượng đòn, nơi tập trung nhiều mạch máu và dây thần kinh quan trọng. Sau khi đánh giá số lượng, kích thước, vị trí và mức độ tổn thương, bác sĩ Vũ chỉ định phẫu thuật lấy bỏ hạch thượng đòn trái cho bé.

Bé được gây mê bằng mặt nạ thanh quản. Êkíp Ngoại Nhi rạch hai đường nhỏ ở vùng trên và dưới xương đòn trái, bóc tách và lấy bỏ hai khối hạch tổn thương kích thước 2×3 cm và 2×2 cm, đồng thời bảo tồn các mô lành và cấu trúc quan trọng xung quanh.

Theo bác sĩ Vũ, phẫu thuật vùng thượng đòn ở trẻ nhỏ đòi hỏi thao tác chính xác do không gian phẫu trường hẹp, các cấu trúc giải phẫu có kích thước nhỏ. Đặc biệt, khu vực này có nhiều mạch máu lớn và dây thần kinh, nên việc bóc tách phải được kiểm soát chặt chẽ để hạn chế chảy máu và tổn thương mô lân cận.

Ca phẫu thuật kéo dài khoảng một giờ. Sau mổ, bé ổn định sức khỏe và được xuất viện trong ngày. Bác sĩ hướng dẫn gia đình chăm sóc vết mổ, theo dõi các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ tái khám sau một tuần để đánh giá quá trình lành thương.

Bác sĩ Vũ cho biết, viêm hạch là phản ứng có thể gặp sau tiêm vaccine BCG phòng lao, thường xuất hiện trong vài tháng đầu sau tiêm. Một số trẻ có thể nổi hạch ở vùng nách, trên xương đòn hoặc cổ cùng bên với vị trí tiêm do phản ứng của hệ miễn dịch. Phần lớn trường hợp hạch nhỏ, không đau, không hóa mủ có thể tự thoái triển theo thời gian mà không cần can thiệp.

Tuy nhiên, một số hạch có thể tiếp tục phát triển, viêm và hóa mủ. Khi đó, vùng da phủ hạch có thể sưng đỏ, căng bóng, mềm hơn do dịch tích tụ bên trong cần đánh giá và xử trí phù hợp.

Bác sĩ Vũ khuyến cáo phụ huynh không tự nặn, chích, đắp lá hoặc bôi thuốc lên vùng hạch vì có thể làm tổn thương da và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Nếu hạch lớn nhanh, sưng đỏ, mềm, rỉ dịch hoặc trẻ kèm sốt, bú kém, chậm tăng cân, gia đình nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

Viêm hạch sau tiêm BCG không đồng nghĩa trẻ mắc bệnh lao và cũng không phải lý do để trì hoãn tiêm chủng thường quy. Phụ huynh cần theo dõi phản ứng sau tiêm và đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường, thay vì tự xử trí tại nhà.

* Tên người bệnh đã được thay đổi