Trong cơ thể có khoảng 600 hạch và đôi khi viêm, sưng to khiến nhiều người lo lắng sức khỏe gặp vấn đề nghiêm trọng. Viêm hạch là gì? Nguyên nhân bệnh do đâu? Biểu hiện, kích thước và chẩn đoán như thế nào? Bài viết này, bác sĩ chuyên khoa I Lê Ngọc Vinh, Đơn vị Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7 và Khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ đưa ra thông tin tổng quan về căn bệnh này.
Viêm hạch là gì?
Viêm hạch là tình trạng hạch bạch huyết viêm, sưng to, chứa đầy các tế bào bạch cầu để cơ thể chống lại nhiễm trùng. Trong cơ thể có khoảng 600 hạch bạch huyết, thường nhỏ và mềm, có thể sờ thấy ở dưới hàm, cánh tay hoặc vùng bẹn. Khi các hạch nhiễm trùng sẽ tăng kích thước, gây đau và sờ thấy được ở các khu vực khác trên cơ thể.
Hình ảnh hạch viêm (bên phải).
Các loại hạch viêm
Hạch viêm phân làm 2 loại, gồm:
Hạch cấp tính: tình trạng hạch viêm sưng mới xuất hiện trong khoảng thời gian gần (1 tuần). Tuy nhiên, hạch viêm cấp tính là dấu hiệu cảnh báo mức độ nhiễm trùng của cơ thể đang trở nên nghiêm trọng.
Hạch tập trung khắp cơ thể, ở những vị trí quan trọng gồm: nách, cổ, bẹn, sau tai, cằm… Cụ thể:
Viêm hạch cổ: các vị trí ở cổ có thể xuất hiện hạch viêm, gồm:
Vùng cổ phía trước: hạch nằm gần nhất ở phía trước cổ, thường sưng lên khi cảm lạnh hoặc viêm họng liên cầu khuẩn.
Vùng cổ phía sau: hạch nằm ở phía sau dải cơ ở bên cổ, thường sưng lên khi cơ thể mắc bệnh bạch cầu đơn nhân nhiễm trùng.
Hạch bạch huyết chẩm: hạch nằm phía sau cổ tại gốc hộp sọ, thường sưng lên khi nhiễm trùng như HIV.
Viêm hạch sau tai: hạch sưng ở khu vực xương chũm hoặc sát phía sau vành tai.
Viêm hạch dưới cằm: hạch sưng nằm dọc theo đường viền hàm, cằm và phần trước cổ. Hạch viêm ở vị trí này có thể nhìn hoặc sờ thấy được.
Viêm hạch bẹn: hạch nằm ở bẹn có chức năng lọc dịch bạch huyết từ bàn chân đến bẹn nên có thể sưng với nhiều lý do, gồm:
Chấn thương.
Bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Nhiễm trùng da.
Nhiễm trùng nấm men.
Bệnh ung thư.
Viêm hạch nách: hạch nằm ở hõm vùng dưới cánh tay – nách, thường có 10-40 hạch, rất quan trọng trong chẩn đoán ung thư vú. Vì vậy, khi bị viêm hạch nách người bệnh hãy đến gặp bác sĩ để được khám ngay vì có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư.
Biểu hiện của hạch viêm
Hạch bị viêm thường có biểu hiện phổ biến dễ nhận thấy là tăng kích thước, gây đau. Cụ thể:
Kích thước hạch viêm tăng.
Khi chạm vào hạch thường cảm thấy đau.
Hạch mềm.
Xuất hiện vệt đỏ trên da, tại vị trí hạch viêm.
Hạch chứa đầy mủ (áp xe).
Hạch tiết chất lỏng.
Biểu hiện của hạch viêm thường giống các vấn đề sức khỏe khác. Vì vậy, để biết chính xác tình trạng hạch và cả sức khỏe của bản thân, người bệnh hãy đến gặp bác sĩ.
Ai dễ mắc bệnh?
Ai cũng có thể viêm hạch, đặc biệt người có hệ miễn dịch yếu. Cụ thể:
Trẻ em: hệ miễn dịch của trẻ em vẫn đang phát triển nên dễ mắc nhiễm trùng hơn. Trẻ em thường tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh trong môi trường học tập và vui chơi và dẫn đến nguy cơ viêm hạch cao hơn.
Viêm hạch xảy ra do 1 hoặc nhiều hạch bạch huyết nhiễm vi khuẩn, vi-rút hoặc nấm. Hạch sưng thường được tìm thấy gần vị trí nhiễm trùng, khối u hoặc viêm, cụ thể như:
Nhiễm trùng da: khi da có vết thương hở, nếu người bệnh không sát khuẩn và băng vết thương đúng cách sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn sẽ xâm nhập gây nhiễm trùng và dẫn đến tình trạng viêm ở hạch.
Nhiễm trùng do liên cầu khuẩn hoặc tụ cầu khuẩn: 2 vi khuẩn gây viêm, loét da và nổi mủ. Đồng thời, độc tố từ 2 vi khuẩn này cũng sẽ kích thích và khiến hạch sưng to, đau nhiều.
Vết thương mèo cào: người có vết thương mèo cào nếu không xử trí đúng cách, sau 1-2 tuần vùng hạch lân cận có thể sưng to, đau, kèm sốt nhẹ.
Khi nào cần gặp bác sĩ?
Người bệnh hãy đến gặp bác sĩ khi các triệu chứng của hạch viêm trở nên nghiêm trọng hơn như: đau, sưng, đỏ, tăng kích thước… hoặc xuất hiện thêm bất kỳ triệu chứng khác như sốt.
Bác sĩ chuyên khoa I Lê Ngọc Vinh, Đơn vị Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7 và Khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám hạch cổ cho một nam giới.
Phương pháp chẩn đoán bệnh viêm hạch
Để chẩn đoán bệnh, bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử sức khỏe, các triệu chứng bệnh và khám sức khỏe tổng quát cho người bệnh. Trong quá trình khám, bác sĩ sẽ tìm kiếm các dấu hiệu nhiễm trùng gần hạch viêm to. Ngoài ra, bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh thực hiện thêm một số xét nghiệm để chẩn đoán chính xác hơn, bao gồm:
Xét nghiệm: kiểm tra dấu hiệu nhiễm trùng (như: số lượng bạch cầu) hoặc viêm.
Nuôi cấy máu: phân lập và xác định vi khuẩn, gồm các chủng tụ cầu và liên cầu.
Sinh thiết: bác sĩ lấy mẫu mô hoặc dịch trong hạch viêm thông qua việc chọc hút bằng kim nhỏ, sinh thiết kim lõi hoặc sinh thiết rạch để mang đi kiểm tra ở phòng thí nghiệm.
Xác định dịch hạch viêm: mang dịch hạch viêm vào trong môi trường nuôi cấy để xác định loại vi khuẩn nào đang phát triển.
Chẩn đoán hình ảnh: bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh làm thêm một số phương pháp xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh như chụp X-quang hoặc chụp CT để tìm khối u hoặc nguồn nhiễm trùng.
Ảnh hưởng của tình trạng viêm hạch đến sức khỏe
Tình trạng viêm hạch ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe của người bệnh và nếu không điều trị có thể gây nhiều biến chứng như:
Hình thành áp xe.
Nhiễm trùng sâu ở da (viêm mô tế bào).
Hình thành lỗ rò.
Nhiễm trùng huyết.
Trẻ em có nhiều khả năng phát triển biến chứng do tình trạng viêm cấp tính nếu:
Có triệu chứng sốt.
Hạch bạch huyết lớn.
Đã được điều trị bằng kháng sinh trước đó.
Điều trị như thế nào?
Phương pháp điều trị sẽ tùy thuộc vào loại nhiễm trùng, triệu chứng, tuổi và sức khỏe của người bệnh. Đôi khi, nhiễm trùng lan vào hạch bạch huyết và nhanh chóng đến bộ phận khác trên cơ thể. Vì vậy, điều quan trọng, bác sĩ cần tìm ra chính xác nguyên nhân gây nhiễm trùng và bắt đầu điều trị nhanh. Các phương pháp điều trị, bao gồm:
1. Cách hỗ trợ kiểm soát triệu chứng viêm hạch tại nhà
Để giảm triệu chứng viêm hạch, bác sĩ sẽ hướng dẫn người bệnh một số cách khắc phục tại nhà và không kê đơn, như:
Nghỉ ngơi.
Chườm lạnh để giảm viêm và sưng.
Chườm ấm để giảm đau.
Thuốc chống viêm không steroid (NSAID).
Thuốc giảm đau.
Thuốc: bác sẽ kê đơn thuốc còn tùy thuộc vào nguyên nhân gây nhiễm trùng. Thuốc theo toa có thể được uống hoặc tiêm, cụ thể:
Thuốc kháng sinh, thuốc chống vi-rút hoặc thuốc chống nấm.
Thuốc giảm đau và hạ sốt.
Thuốc giảm sưng.
Dẫn lưu áp xe: hạch nhiễm trùng có thể chứa đầy mủ và hình thành áp xe. Trường hợp này, bác sĩ sẽ dẫn lưu áp xe để loại bỏ mủ.
2. Phẫu thuật
Viêm hạch hiếm khi được điều trị bằng phẫu thuật. Tuy nhiên, bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh phẫu thuật trong một số trường hợp như hạch viêm có dấu hiệu ung thư hoặc nguyên nhân gây viêm không rõ.
Biện pháp phòng ngừa hạch viêm
Cách tốt nhất để ngừa hạch viêm là đến gặp bác sĩ ngay khi có dấu hiệu đầu tiên của bất kỳ bệnh nhiễm trùng nào hoặc khi nhận thấy vết sưng giống như cục u nhỏ ngay bên dưới da. Đồng thời, bạn hãy giữ gìn vệ sinh đúng cách, đặc biệt thường xuyên rửa tay bằng xà phòng. Khi xuất hiện vết xước trên da hãy vệ sinh và sử dụng thuốc sát trùng.
Hãy rửa tay với xà phòng đúng cách để ngừa hạch viêm.
Câu hỏi thường gặp
1. Bệnh có tự khỏi không?
Có, một số trường hợp viêm hạch nhẹ có thể tự khỏi, đặc biệt khi nguyên nhân gây bệnh do nhiễm vi-rút. Tuy nhiên, để điều trị triệt để hạch viêm, người bệnh hãy đến gặp bác sĩ để được khám, xác định nguyên nhân, đưa ra liệu trình điều trị phù hợp nhằm ngừa biến chứng hoặc tái phát.
Viêm hạch có thể ung thư nhưng trường hợp này hiếm. Thông thường, hạch viêm, tăng kích thước, gây đau do nhiễm trùng. Tuy nhiên, tình trạng này cảnh báo cơ thể có dấu hiệu bất thường nên người bệnh hãy đến gặp bác sĩ để được khám, chẩn đoán và đưa ra liệu trình điều trị phù hợp.
Đơn vị Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7 và Khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM quy tụ các chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm sẽ khám, chẩn đoán và lên kế hoạch điều trị toàn diện bệnh về viêm hạch hiệu quả cho người bệnh.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:
108 Phố Hoàng Như Tiếp, Phường Bồ Đề, TP. Hà Nội
(Đ/c cũ: 108 Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, TP. Hà Nội)
Viêm hạch là triệu chứng phổ biến của nhiễm trùng và người bệnh cần đến gặp bác sĩ để được khám, chẩn đoán, xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời. Thông qua bài viết này, người bệnh hiểu và nhận biết được dấu hiệu hạch viêm. Đặc biệt, người bệnh cần lưu ý khi hạch sưng chuyển sang đau, chạm vào thấy cứng, đỏ hoặc phát triển thành áp xe hãy nhanh chóng đến gặp bác sĩ vì đây là dấu hiệu của nhiễm trùng có thể đang phát triển và lan nhanh sang các bộ phận khác của cơ thể.
