Thận ứ nước độ 3 không rõ nguyên nhân, chị Huệ, 42 tuổi, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám, phát hiện nội mạc tử cung “đi lạc” gây chít hẹp niệu quản phải.

Trước đó, chị Huệ đau quặn hông lưng phải nên đến bệnh viện địa phương khám, phát hiện thận ứ nước độ 3 nhưng không tìm thấy sỏi hay nguyên nhân gây tắc nghẽn. Lo lắng chức năng thận bị ảnh hưởng, chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM thăm khám và điều trị.

Do thận ứ nước nặng có thể làm suy giảm chức năng thận, thậm chí gây tổn thương thận không hồi phục nếu tình trạng tắc nghẽn kéo dài, BS.CKI Phan Huỳnh Tiến Đạt, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) vùng chậu để xác định nguyên nhân, phát hiện các ổ lạc nội mạc tử cung gây viêm dính các cơ quan xung quanh tử cung. Mô xơ viêm co kéo, chèn ép và làm hẹp đoạn niệu quản phải nằm trong vùng chậu, cản trở dòng nước tiểu từ thận xuống bàng quang.

Niệu quản là ống dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang. Khi đoạn niệu quản này bị chít hẹp, nước tiểu không thể lưu thông bình thường, ứ đọng phía trên vị trí tắc, khiến đài bể thận giãn ngày càng nhiều.

“Người bệnh bị thận ứ nước nặng không phải do sỏi mà do tổn thương lạc nội mạc tử cung nằm sâu trong vùng chậu, ảnh hưởng đến đường dẫn nước tiểu”, bác sĩ Đạt nói.

Theo bác sĩ Đạt, lạc nội mạc tử cung là tình trạng mô tương tự nội mạc tử cung phát triển bên ngoài buồng tử cung. Các tổn thương có thể gây phản ứng viêm, hình thành mô xơ và dính vào những cơ quan lân cận. Khi xuất hiện gần niệu quản, chúng có thể chèn ép từ bên ngoài hoặc xâm lấn thành niệu quản, dẫn đến tắc nghẽn đường tiểu.

Đáng lo ngại, tình trạng này đôi khi diễn tiến âm thầm, không gây triệu chứng tiết niệu rõ ràng cho đến khi thận đã ứ nước hoặc suy giảm chức năng.

Với chị Huệ, tình trạng ứ nước độ 3 cùng đoạn niệu quản bị hẹp do mô viêm dính phức tạp khiến việc điều trị không chỉ dừng ở giải quyết nguyên nhân gây bệnh mà còn phải khôi phục đường dẫn nước tiểu. Êkíp gồm PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, BS.CKI Phan Trường Nam và BS.CKI Phan Huỳnh Tiến Đạt phối hợp phẫu thuật nội soi có robot Da Vinci Xi hỗ trợ, cắt đoạn niệu quản hẹp và cắm lại niệu quản vào bàng quang cho chị Huệ.

PGS Chuyên cho biết phẫu thuật tái tạo niệu quản trong trường hợp này khá phức tạp do vị trí tổn thương nằm sâu trong vùng chậu, nơi niệu quản đi gần tử cung, mạch máu và nhiều cấu trúc quan trọng. Mô xơ viêm dính khiến việc xác định ranh giới giữa các tổ chức trở nên phức tạp, đòi hỏi bác sĩ phải bóc tách thận trọng để tránh tổn thương thành niệu quản, mạch máu nuôi và các cấu trúc lân cận.

Nhờ hệ thống robot Da Vinci Xi hỗ trợ, PGS Chuyên quan sát được phẫu trường ba chiều, phóng đại, nhận diện rõ cấu trúc giải phẫu tỉ mỉ, thao tác dụng cụ linh hoạt ở nhiều góc độ, khéo léo gỡ dính giải phóng niệu quản khỏi các mô xơ viêm và bảo tồn tối đa mô lành. Sau khi loại bỏ đoạn hẹp, bác sĩ khâu nối tạo hình niệu quản nhằm khôi phục đường lưu thông nước tiểu từ thận xuống bàng quang.

Cuộc phẫu thuật diễn ra thuận lợi. Hai ngày sau mổ, chị Huệ đi lại nhẹ nhàng, ăn uống bình thường và thể trạng hồi phục tốt. Người bệnh tiếp tục được theo dõi để đánh giá độ thông thoáng của niệu quản, mức độ cải thiện tình trạng ứ nước và chức năng thận.

Lạc nội mạc tử cung gây hẹp niệu quản là biến chứng ít gặp chỉ xảy ra ở 1-6% phụ nữ được chẩn đoán bị lạc nội mạc tử cung, nhưng rất nghiêm trọng. Theo bác sĩ Đạt, bệnh diễn tiến âm thầm, có thể không gây triệu chứng điển hình ở giai đoạn đầu, hoặc đau âm ỉ hoặc đau quặn hông lưng như trường hợp của chị Huệ, dần gây tắc nghẽn đường tiểu, ứ nước thận, suy giảm hoặc mất chức năng thận nếu không được phát hiện kịp thời.

Bác sĩ Đạt khuyến cáo, khi đau hông lưng kéo dài hoặc được phát hiện thận ứ nước nhưng chưa rõ nguyên nhân, người bệnh cần thăm khám chuyên khoa Tiết niệu để tìm nguyên nhân gây tắc nghẽn. Ở phụ nữ, đặc biệt người có tiền sử lạc nội mạc tử cung, đau bụng kinh nhiều hoặc đau vùng chậu kéo dài, cần lưu ý khả năng tổn thương niệu quản do bệnh lý này. Việc phát hiện và xử trí sớm giúp giải phóng tắc nghẽn, khôi phục lưu thông nước tiểu, giảm nguy cơ tổn thương thận và hạn chế các biến chứng lâu dài.