Anh Quân, 29 tuổi, thính lực giảm từ từ rồi gần đây mất hẳn, vừa được bác sĩ dùng titan thay xương nhỏ nhất cơ thể nằm trong tai, hồi phục sức nghe.

Anh Quân bắt đầu có dấu hiệu giảm thính lực từ gần 10 năm trước. Anh đi khám khi mới nghe kém ở một bên tai, nội soi thấy màng nhĩ bình thường, không phát hiện bất thường. Khoảng 3 năm trước, thính lực giảm nhiều ở cả hai tai, anh vào TP.HCM khám tại một cơ sở y tế, được chẩn đoán xốp xơ tai hai bên và chỉ định phẫu thuật. Tuy nhiên, thời điểm này giai đoạn dịch Covid-19, thiếu thiết bị nên chưa thực hiện được. Gần đây, tình trạng nghe kém nặng hơn, anh Quân đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM điều trị.

GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Giám đốc Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết đo thính lực ghi nhận người bệnh điếc dẫn truyền độ 3 (ngưỡng nghe từ 71 – 90 dB), được chẩn đoán xốp xơ tai hai bên. Đây là trường hợp khá đặc biệt do xốp xơ tai thường liên quan yếu tố di truyền, tỷ lệ mắc bệnh nữ nhiều hơn nam, hay gặp ở người trên 45 tuổi. Tuy nhiên, người bệnh này là nam giới, dưới 30 tuổi, triệu chứng xuất hiện cách đây gần 10 năm, tức là bệnh khởi phát từ rất sớm và gia đình không có ai mắc bệnh. Nếu không phẫu thuật sớm, nghe kém ngày càng nặng, có thể mất thính lực, khó hồi phục. Máy trợ thính giúp cải thiện nghe tạm thời, không điều trị nguyên nhân.

Sau hội chẩn, bác sĩ chỉ định anh Quân cần phẫu thuật thay thế xương bàn đạp bằng titan, đây là xương nhỏ và nhẹ nhất trong cơ thể, nằm ở tai giữa, giúp dẫn truyền rung động âm thanh vào tai trong để chuyển thành tín hiệu thần kinh gửi lên não, giúp nhận biết và hiểu âm thanh.

Người bệnh được chỉ định thay thế xương bàn đại ở tai phải trước. Khi ổn định, 3 tháng sau, tiếp tục phẫu thuật tai còn lại. Anh Quân được điều trị hạ men gan trước tại Khoa Nội Tiêu hóa Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Kết hợp ăn uống và vận động hàng ngày, hơn 1 tháng, anh đáp ứng điều trị, men gan về lại chỉ số ổn định, đủ điều kiện phẫu thuật.

Bước vào ca mổ, GS Chung Thủy mở hòm nhĩ, thấy xương bàn đạp xơ cứng, bất động hoàn toàn, tiến hành cắt bỏ phần thân xương bàn đạp, mở đế xương bàn đạp. Sau đó, dùng xương bàn đạp nhân tạo làm bằng titan tinh khiết kích thước 0,5×4 mm, lắp vào ngành xuống của xương đe và đế xương bàn đạp đã mở lỗ cửa sổ bầu dục, không làm tổn thương các cấu trúc lân cận màng nhĩ, dây thần kinh mặt. Xương bàn đạp nhân tạo này sẽ rung theo âm thanh đi vào, truyền tín hiệu tới tai trong và đến não, tái kích hoạt quá trình tiếp nhận âm thanh tự nhiên.

Theo GS Chung Thủy, titan tinh khiết hiện là một trong những vật liệu được xem là tiêu chuẩn vàng để làm trụ thay thế xương bàn đạp và được ưa chuộng trên thế giới trong phẫu thuật điều trị xốp xơ tai. Titan có khối lượng siêu nhẹ, độ cứng cao và tương thích sinh học, giúp dẫn truyền âm thanh hiệu quả, kể cả ở tần số cao. Nhờ đó, trụ titan mô phỏng sát cơ chế truyền rung động âm thanh tự nhiên của chuỗi xương con. Titan tinh khiết thế hệ mới cũng được chứng nhận an toàn khi chụp cộng hưởng từ 3.0 Tesla hoặc thậm chí 7.0 Tesla.

So với vi phẫu truyền thống, phẫu thuật nội soi sử dụng ống soi (optic) kết hợp camera độ phân giải cao mang lại góc nhìn rộng, rõ nét, bác sĩ quan sát rõ các cấu trúc sâu trong tai giữa như cửa sổ bầu dục, tiền đình và đặc biệt là xương bàn đạp, thao tác chính xác. Phẫu thuật nội soi ít xâm lấn, giảm đau, giảm chảy máu và người bệnh hồi phục nhanh hơn sau mổ.

Hậu phẫu, sức khỏe anh Quân ổn định, vết mổ lành thương tốt, xuất viện sau 3 ngày. Tái khám sau 1 tuần, anh Quân nghe được âm thanh nhỏ. Sau 1 tháng, thính lực cải thiện rất tốt, nghe rõ âm thanh khi nói chuyện với người đối diện. Khoảng 3 tháng sau, anh Quân tiếp tục thực hiện phẫu thuật ở tai còn lại.

GS Chung Thủy cho biết, xốp xơ tai thường bị bỏ sót vì triệu chứng diễn tiến chậm, dễ nhầm với lão hóa thính lực. Xốp xơ tai khiến xương bàn đạp bị xơ cứng, giảm khả năng rung, truyền âm thanh vào tai trong. Người bệnh nghe kém từ từ, thường nghe rõ hơn trong môi trường ồn, không đau tai, không chảy mủ, không viêm, đến khi nghe kém nặng mới đi khám.

Ở giai đoạn muộn, ổ xốp xơ tai có thể lan vào ốc tai, gây tổn thương tế bào thính giác. Lúc này, nghe kém không chỉ do dẫn truyền mà nghe kém hỗn hợp hoặc nghe kém thần kinh giác quan, khả năng phục hồi thính lực sau phẫu thuật giảm đáng kể. Một số người bệnh có thể điếc nặng hoặc điếc hoàn toàn. Khi đó, phẫu thuật thay xương bàn đạp không còn hiệu quả, người bệnh phải cấy điện cực ốc tai với chi phí và độ phức tạp cao hơn.

Nội soi tai thường không phát hiện bệnh do màng nhĩ bình thường, tổn thương nằm sâu trong xương bàn đạp và ốc tai. Người bệnh cần đo thính lực đồ, nhĩ lượng đồ và chụp CT xương thái dương độ phân giải cao để đánh giá.

Nếu nghe kém tiến triển, ù tai, người bệnh cần đi khám sớm để bác sĩ đánh giá, chẩn đoán và điều trị phù hợp, tránh để tổn thương lan vào tai trong, mất cơ hội phục hồi thính lực.