Chị Ly (26 tuổi, TP.HCM) tự ngừng thuốc hít sau khi phát hiện có thai vì lo thuốc có thể ảnh hưởng đến thai nhi. Vài tháng sau, thai phụ ho nhiều, khó thở, khò khè, phải nhập viện để điều trị cơn hen phế quản cấp.

Trước đây, chị Ly chưa từng được chẩn đoán hen suyễn. Tuy nhiên, chị ho thường xuyên đặc biệt khi thay đổi thời tiết. Chị thường mua thuốc tại nhà thuốc để điều trị mỗi khi xuất hiện triệu chứng ho nhiều, nghẹt mũi khi trời trở lạnh. Khi thời tiết ấm lên, các triệu chứng giảm dần khiến chị không nghĩ mình mắc bệnh hô hấp mạn tính.

Đầu năm 2026, chị Ly khám hô hấp sau khi cảm thấy ho kéo dài và thường tái phát ngày càng gần. Chị đã được bác sĩ chẩn đoán mắc hen phế quản và được điều trị bằng thuốc hít khoảng ba tháng. Triệu chứng của chị có vẻ cải thiện.  Sau đó, khi phát hiện mang thai, chị tự ngừng thuốc vì lo ảnh hưởng đến thai nhi.

Trước khi nhập viện, thai phụ khó thở khi nằm, ho nhiều, tiếng ho được chị mô tả nghe “rồ rồ như động cơ khởi động”. Các triệu chứng kéo dài khiến chị phải nhập khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ).

Tiến sĩ, bác sĩ Đặng Thị Mai Khuê, đơn vị Hô hấp, khoa Nội Tổng hợp, cho biết thời điểm nhập viện, chị Ly có thai khoảng 14 tuần tuổi, thai phụ ho đờm xanh, nghẹt và chảy mũi, đau họng, khó thở, khò khè khi ho, nhất là về đêm. Bác sĩ chẩn đoán cơn hen phế quản cấp mức độ trung bình, kèm viêm phế quản cấp, viêm họng cấp và viêm mũi dị ứng. Thai nhi phát triển tương ứng tuổi thai.

Bác sĩ Khuê chỉ định điều trị bằng thuốc giúp giãn đường thở, thuốc kiểm soát tình trạng viêm trong đường hô hấp, kết hợp điều trị các bệnh đi kèm và theo dõi sát diễn biến hô hấp. Khi triệu chứng cải thiện, bác sĩ điều chỉnh sang phác đồ thuốc hít duy trì.

Sau 5 ngày điều trị, chị Ly giảm ho, hết chảy mũi, không còn khó thở, phổi không ghi nhận tiếng bất thường. Người bệnh được xuất viện trong tình trạng cơn hen ổn định, tiếp tục dùng thuốc hít theo chỉ định.

Theo bác sĩ Khuê, hen phế quản là bệnh viêm mạn tính đường thở, có thể gây ho, khò khè, nặng ngực và khó thở tái diễn. Triệu chứng thường xuất hiện hoặc tăng lên khi gặp các yếu tố kích thích như không khí lạnh, khói bụi, dị nguyên hoặc nhiễm trùng đường hô hấp. Bệnh có thể biểu hiện không điển hình, chẳng hạn ho kéo dài, ho về đêm hoặc khi thay đổi thời tiết, khiến người bệnh nhầm với cảm lạnh thông thường.

Trong thai kỳ, việc kiểm soát hen càng quan trọng vì cơn hen không được xử trí kịp thời có thể làm giảm lượng oxy cung cấp cho cơ thể mẹ và thai nhi. Hen không được kiểm soát tốt còn làm tăng nguy cơ biến chứng thai kỳ, trong đó có sinh non và thai chậm phát triển.

Một trong những sai lầm thường gặp là tự ngừng thuốc khi biết mình mang thai vì lo thuốc ảnh hưởng đến em bé. Trên thực tế, thai phụ bị hen vẫn có thể dùng thuốc, bác sĩ sẽ tính toán liều lượng và loại thuốc an toàn cho cả mẹ và bé, đồng thời đảm bảo hiệu quả điều trị. Nhiều thuốc hít kiểm soát hen, đặc biệt thuốc chứa corticosteroid dạng hít, được khuyến cáo tiếp tục sử dụng trong thai kỳ khi có chỉ định. Thuốc đưa trực tiếp vào đường thở giúp kiểm soát viêm tại phổi, đồng thời hạn chế phơi nhiễm toàn thân so với nhiều dạng thuốc uống hoặc tiêm.

Việc tự ý ngừng thuốc có thể khiến tình trạng viêm đường thở không được kiểm soát, làm tăng nguy cơ xuất hiện cơn hen cấp. Khi đó, thai phụ có thể cần điều trị tích cực hơn, trong khi nguy cơ từ một cơn hen nặng cũng cần được cân nhắc đối với sức khỏe của mẹ và em bé.

Bác sĩ khuyến cáo phụ nữ đã được chẩn đoán hen cần trao đổi với bác sĩ ngay khi có kế hoạch mang thai hoặc phát hiện có thai để rà soát thuốc đang dùng, đánh giá mức độ kiểm soát bệnh và điều chỉnh phác đồ nếu cần. Thai phụ không nên tự giảm liều, đổi thuốc hoặc ngừng thuốc hít. Nếu xuất hiện triệu chứng bất thường, cần được khám sớm thay vì tự mua thuốc cảm hoặc thuốc ho để điều trị kéo dài. Cơn hen phế quản cấp nặng có thể gặp ở bất kỳ bậc hen nào. Vì vậy không tự ý ngưng thuốc điều trị, cần đến tham vấn với bác sĩ khi mang thai để được bác sĩ điều trị thích hợp.

Nếu khó thở tăng nhanh, không thể nói thành câu, tím tái, lơ mơ hoặc thuốc cắt cơn không giúp cải thiện triệu chứng, người bệnh cần được cấp cứu ngay. Với thai phụ, không nên chờ đến lịch khám định kỳ khi xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo này.

*Tên người bệnh đã được thay đổi