Bà Tú, 97 tuổi, ngã gãy xương đùi, nằm bất động nhiều ngày dẫn đến huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới, phải điều trị kháng đông trước khi phẫu thuật kết hợp xương.

Bà Tú trượt chân ngã tại nhà, ban đầu chỉ đau nhẹ nên chưa đi khám. Vài ngày sau, cơn đau tăng dần, khớp háng phải gần như không cử động được khiến bà phải nằm một chỗ. Khi chân bắt đầu tê cứng, không thể nhấc lên, gia đình đưa bà đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cấp cứu.

BS.CKI Nguyễn Văn Thạnh, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, cho biết bà bị gãy liên mấu chuyển xương đùi phải, dạng gãy thường gặp ở người cao tuổi sau té ngã. Tổn thương gây đau nhiều và khó vận động. Nếu không được điều trị đúng cách, xương có thể không liền hoặc liền lệch dẫn tới tàn phế. Nguy hiểm hơn, người lớn tuổi nằm lâu một chỗ dễ bị viêm phổi, nhiễm trùng tiểu, loét tì đè và huyết khối tĩnh mạch.

Tuy nhiên, việc phẫu thuật cho bà Tú tiềm ẩn nhiều nguy cơ do tuổi rất cao, thể trạng yếu, mắc tăng huyết áp, có u phổi. Hơn nữa, những ngày nằm bất động sau té ngã còn khiến bà bị huyết khối tĩnh mạch chi dưới, làm tăng nguy cơ thuyên tắc phổi, biến cố tim mạch và suy hô hấp trong và sau phẫu thuật.

Êkíp Chấn thương Chỉnh hình, Tim mạch và Gây mê hồi sức cùng hội chẩn để đánh giá nguy cơ và xây dựng phương án điều trị phù hợp.

BS.CKI Đỗ Anh Tuấn, khoa Nội Tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết bệnh nhân có tình trạng huyết khối nhiều đoạn trong tĩnh mạch chân phải. Êkíp điều trị tích cực với thuốc kháng đông, giảm đau, thuốc hạ áp. Sau bốn ngày, sức khỏe bà Tú ổn định, đủ điều kiện tiến hành phẫu thuật.

Để giảm nguy cơ cho người bệnh gần 100 tuổi, êkíp chọn gây tê vùng thay vì gây mê toàn thân. Phương pháp này không phải đặt nội khí quản, giảm nguy cơ suy hô hấp sau mổ. Bác sĩ Thạnh cùng êkíp nắn chỉnh ổ gãy, cố định xương đùi bằng đinh nội tủy PFNA (Proximal Femoral Nail Antirotation). Đây là phương pháp phẫu thuật kết hợp xương ít xâm lấn, sử dụng đinh và vít chuyên dụng để giữ vững ổ gãy, hạn chế di lệch, tạo điều kiện cho xương mau liền và người bệnh sớm vận động.

Ca phẫu thuật thực hiện qua hai đường rạch nhỏ, mỗi đường 3 cm, hoàn tất sau 20 phút, lượng máu mất khoảng 100 ml.

Sau phẫu thuật, bà Tú được theo dõi sát và dùng thuốc chống đông để ngừa huyết khối mới. Nhờ mổ xâm lấn tối thiểu, bà đỡ đau nhanh và giảm tối thiểu nguy cơ nhiễm trùng vết mổ. Ngày thứ tư sau mổ, bà đứng dậy được với sự hỗ trợ của nhân viên y tế và bắt đầu tập vật lý trị liệu để đi lại. Một tuần sau mổ, bà xuất viện.

Theo bác sĩ Thạnh, điều trị gãy xương đùi ở người cao tuổi không chỉ là cố định ổ gãy mà còn phải kiểm soát các nguy cơ toàn thân. Việc phối hợp đa chuyên khoa, lựa chọn phương pháp gây mê cá thể hóa và kỹ thuật phẫu thuật phù hợp giúp hạn chế sang chấn, tạo điều kiện để người bệnh sớm vận động, giảm biến chứng do nằm bất động kéo dài.

Gãy liên mấu chuyển xương đùi thường gặp ở người cao tuổi do té ngã, nhất là khi xương bị loãng. Bác sĩ khuyến cáo người cao tuổi sau té ngã, dù đau không nhiều nhưng khó đứng dậy, đi lại hoặc cử động khớp háng, cần được đưa đến cơ sở y tế để kiểm tra sớm, tránh bỏ sót gãy xương. Không nên tự ý để người bệnh nằm bất động nhiều ngày tại nhà.

Để phòng ngừa té ngã ở người cao tuổi, gia đình cần xây dựng không gian sống an toàn, bằng cách sắp xếp đồ đạc gọn gàng, lắp đặt hệ thống ánh sáng đầy đủ, lắp thanh vịn ở những nơi dễ xảy ra té ngã như cầu thang, phòng tắm…, giữ sàn nhà luôn khô ráo, tránh trơn trượt. Người cao tuổi nên được đánh giá nguy cơ loãng xương, duy trì dinh dưỡng phù hợp và tập luyện tăng sức mạnh cơ, cải thiện thăng bằng theo khả năng.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi