Tay chân miệng độ 4: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Bệnh tay chân miệng được chia thành nhiều cấp độ, tùy theo triệu chứng và mức độ ảnh hưởng đến cơ thể. Trong đó, tay chân miệng độ 4 là cấp độ nghiêm trọng nhất, nguy cơ xảy ra biến chứng cao, thậm chí gây tử vong ở trẻ. Vậy dấu hiệu của bệnh tay chân miệng cấp độ 4 là gì? Điều trị bệnh như thế nào thì đúng cách?

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra. Bệnh có thể gặp ở cả người lớn và trẻ nhỏ, trong đó phổ biến nhất ở trẻ em dưới 5 tuổi. Bệnh lây truyền từ người sang người thông qua đường hô hấp, khi tiếp xúc với giọt bắn có chứa virus, nước bọt, dịch tiết, chất nôn hoặc phân của người bệnh. Bệnh tay chân miệng ở trẻ có khả năng lây lan nhanh, dễ bùng phát thành dịch, nhất là ở những nơi đông người như trường học, nhà trẻ, khu vui chơi,…

Tay chân miệng độ 4 là gì?

Tay chân miệng độ 4 là giai đoạn nghiêm trọng nhất trong phân độ bệnh tay chân miệng – một bệnh nhiễm virus cấp tính thường gặp ở trẻ nhỏ. Ở mức độ này, virus đã gây tổn thương lan rộng và nặng nề, đặc biệt là tới hệ thần kinh trung ương, tim và phổi, dẫn đến nguy cơ suy hô hấp, suy tuần hoàn và tử vong rất cao nếu không được cấp cứu kịp thời.

Nguyên nhân tay chân miệng độ 4

Bệnh tay chân miệng do các loại virus đường ruột gây ra, thường gặp nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh lây lan chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ nốt phỏng, nước bọt, phân của người bệnh. Trẻ tay chân miệng độ 4 khi có suy hô hấp tuần hoàn mức độ nặng.

Triệu chứng tay chân miệng độ 4

Trẻ bị tay chân miệng và có ≥ 1 dấu hiệu sau được phân loại tay chân miệng độ 4:

• Ngưng thở, rối loạn nhịp thở;
• Tím tái hoặc SpO2 < 92%;
• Phù phổi cấp;
• Sốc khi trẻ có 1 trong 3 tiêu chuẩn sau:
  • Mạch không bắt được, HA không đo được;
  • Tụt huyết áp: huyết áp tâm thu < 70mmHg (trẻ <12 tháng), < 80mmHg (trẻ > 12 tháng);
  • Huyết áp kẹp: hiệu áp ≤ 25mmHg.

Bệnh tay chân miệng độ 4 có nguy hiểm không?

Có. Bệnh tay chân miệng cấp độ 4 là cực kỳ nguy hiểm đối với trẻ, đặc biệt là thời điểm hiện tại chưa có thuốc đặc trị và vắc xin phòng ngừa bệnh ở Việt Nam. Tay chân miệng cấp độ 4 được xếp vào cấp độ nặng nhất, gây ra các biến chứng nghiêm trọng. Nếu bệnh không được điều trị kịp thời sẽ dễ gây tử vong ở trẻ, đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi.

Theo thống kê, các đợt dịch tay chân miệng lớn tại Việt Nam hiện nay đều có nguyên nhân từ EV71. Trong đó, năm 2023 có hơn 180.000 trẻ mắc tay chân miệng từ nhẹ đến nghiêm trọng, trong đó có 31 trường hợp diễn tiến nặng, gây tử vong. Nhiều trẻ bệnh nặng phải thở máy, lọc máu, gây áp lực rất lớn trong hệ thống y tế.

Cách điều trị bệnh tay chân miệng cấp độ 4

Trẻ bị tay chân miệng cấp độ 4 cần phải được nhập viện điều trị càng sớm càng tốt và chăm sóc y tế kịp thời, các cách điều trị bệnh tại đơn vị hồi sức tích cực bao gồm:

• Đặt nội khí quản thở máy;
• Chống sốc;
• Chỉ định Immunoglobulin sau hồi sức sốc và khi huyết áp trung bình ≥ 50mmHg;
• Lọc máu liên tục;
• ECMO;
• Dùng kháng sinh khi có bội nhiễm;
• Điều trị loạn nhịp tim nếu có;
• Theo dõi liên tục tình trạng mạch, huyết áp, nhiệt độ, nhịp thở, tri giác, nồng độ SpO2, nước tiểu, ran phổi mỗi 15-30 phút/lần đến khi cơ thể trẻ ổn định, sau đó theo dõi liên tục mỗi giờ trong 6 giờ đầu. Theo dõi áp lực tĩnh mạch, huyết áp động mạch sau mỗi 1-2 giờ/lần.

Cách phòng ngừa tay chân miệng

Bệnh tay chân miệng có khả năng lây lan mạnh ngay từ giai đoạn ủ bệnh và trong suốt vài tuần sau khi người bệnh đã khỏi. Để phòng ngừa bệnh tay chân miệng, cần tuân thủ các lưu ý dưới đây. (1)

Phòng bệnh tại bệnh viện và các cơ sở y tế:

• Cách ly trẻ bị tay chân miệng theo nhóm bệnh;
• Nhân viên y tế cần đeo khẩu trang, sát khuẩn tay trong quá trình trước và sau khi chăm sóc trẻ;
• Chú ý trong việc xử lý chất thải, quần áo, ga trải giường và các dụng cụ chăm sóc bé theo đúng quy trình phòng bệnh truyền nhiễm;
• Khử khuẩn và vệ sinh các khu vực mà bé dễ tiếp xúc để hạn chế khả năng lây nhiễm.

Phòng bệnh tại gia đình và trong cộng đồng:

• Nếu nghi ngờ trẻ bị tay chân miệng, cần cho trẻ nghỉ học và theo dõi các triệu chứng;
• Vệ sinh, khử trùng sạch sẽ khu vực sinh sống nếu gia đình có trẻ bị tay chân miệng;
• Hạn chế cho trẻ tiếp xúc nơi đông người khi đang có dịch tay chân miệng;
• Cho trẻ vệ sinh tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi đi từ bên ngoài vào nhà;
• Hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người trong gia đình, nhất là trẻ nhỏ khác;
• Thường xuyên vệ sinh, khử khuẩn các vật dụng hoặc đồ chơi, bề mặt mà trẻ hay chạm vào, cầm nắm;
• Sát trùng tay kỹ càng sau mỗi lần chăm sóc trẻ bị tay chân miệng;
• Theo dõi các triệu chứng và đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu phát hiện dấu hiệu bất thường.

Cách phòng ngừa mang đến hiệu quả cao nhất là tiêm vắc xin phòng bệnh tay chân miệng. Tại Việt Nam hiện vẫn chưa có vắc xin tay chân miệng, tuy nhiên Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC đang đẩy mạnh hợp tác cùng Công ty Substipharm Biologics (Thụy Sĩ) trong việc đưa vắc xin tay chân miệng về Việt Nam. Trẻ sẽ sớm được tiêm vắc xin tay chân miệng, giúp tăng khả năng miễn dịch cho trẻ, đem lại sự an tâm cho bố mẹ.

Khám tay chân miệng  cho trẻ ở đâu đáng tin cậy?

Thực hiện sứ mệnh “Trao an tâm cho bố mẹ, mang nụ cười đến với bé yêu”, Khoa Nhi – Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là địa chỉ thăm khám và điều trị bệnh tay chân miệng uy tín theo tiêu chuẩn quốc tế. Nhi khoa là một trong những chuyên khoa mũi nhọn tại BVĐK Tâm Anh với đội ngũ bác sĩ là các chuyên gia đầu ngành, giàu kinh nghiệm và thấu hiểu tâm lý trẻ nhỏ. Song song với đó là hệ thống máy móc chất lượng cao và chuyên dụng cho bệnh nhi, không gian thăm khám thoải mái, giúp trẻ giảm căng thẳng, phụ huynh an tâm hơn.

Không chỉ nổi bật trong việc điều trị các bệnh truyền nhiễm như tay chân miệng ở trẻ, Khoa Nhi – BVĐK Tâm Anh đã chữa trị thành công cho hàng triệu bệnh nhi gặp phải các bệnh lý tim mạch, cơ xương khớp, hô hấp,… nhờ sự kết hợp liên chuyên khoa, giúp chẩn đoán chính xác và áp dụng phác đồ điều trị phù hợp với thể trạng của từng bé.

Tay chân miệng độ 4 là bệnh lý nguy hiểm ở trẻ nhỏ, có thể gây ra các biến chứng đe dọa tính mạng trẻ. Trẻ bị tay chân miệng cấp độ 4 cần phải được nhập viện càng sớm càng tốt, bố mẹ tuyệt đối không được chủ quan hay tự ý điều trị.