Hình ảnh bệnh tay chân miệng thường đặc trưng bởi các nốt đỏ hoặc bóng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân kết hợp với tổn thương đau, loét bên trong miệng. Một số trẻ còn có ban ở mông, đầu gối, chân, cánh tay hoặc quanh miệng. Quan sát hình ảnh tổn thương có thể giúp bố mẹ sớm nhận ra những biểu hiện gợi ý tay chân miệng. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào hình ảnh nốt tay chân miệng để tự chẩn đoán, xác định cấp độ bệnh hoặc tự điều trị cho trẻ, bởi bác sĩ cần kết hợp tổn thương da, triệu chứng toàn thân và thăm khám lâm sàng để đánh giá chính xác.
Tay chân miệng ở trẻ là bệnh lý truyền nhiễm cấp tính gây ra bởi Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng thường phổ biến hơn ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi. Nếu không có biện pháp phòng ngừa và bảo vệ, bệnh tay chân miệng lây lan nhanh qua đường hô hấp và có khả năng bùng phát thành dịch. (1)
Thông thường, Coxsackievirus A16 không gây ảnh hưởng nghiêm trọng ở trẻ. Trẻ nhiễm virus này có triệu chứng nhẹ và bệnh tự khỏi sau 7 – 10 ngày. Trong khi đó, virus EV71 ít phổ biến hơn nhưng lại nguy hiểm ở trẻ nhỏ, có thể dẫn đến nhiều biến chứng như viêm não, suy hô hấp, viêm cơ tim, phù phổi,…
Một số triệu chứng ban đầu của bệnh tay chân miệng ở trẻ có thể dễ gây nhầm lẫn với cảm lạnh như sốt, đau họng, chảy nước mũi, mệt mỏi, biếng ăn. Tuy nhiên, khi bệnh chuyển sang giai đoạn toàn phát, trẻ sẽ xuất hiện các vết loét trong miệng và phát ban đỏ trên da. Phát ban thường xuất hiện ở lòng bàn tay, bàn chân, gối, mông. Thông thường phát ban không gây đau, không ngứa và hầu như không để lại sẹo khi trẻ lành bệnh. (1)
Ba vị trí điển hình cần quan sát khi nghi ngờ trẻ mắc tay chân miệng là tay, chân và khoang miệng. Tổn thương không nhất thiết xuất hiện đồng thời hoặc giống nhau ở tất cả trẻ.
Ở tay, ban thường xuất hiện ở lòng bàn tay, dưới dạng các đốm đỏ phẳng hoặc hơi gồ. Một số hình ảnh nốt tay chân miệng có thể phát triển thành bóng nước nhỏ, với vùng đỏ bao quanh. Ban tay chân miệng thường không gây ngứa rõ như một số bệnh phát ban khác.
Ở chân, vị trí điển hình nhất là lòng bàn chân. Hình ảnh tay chân miệng có thể là những chấm hoặc mảng đỏ nhỏ, phẳng hay hơi gồ; một số tổn thương có bóng nước ở giữa.
Ngoài lòng bàn chân, ban có thể xuất hiện ở chân, đầu gối hoặc vùng mông. Vì vậy, khi trẻ có tổn thương nghi ngờ ở lòng bàn chân, bố mẹ có thể kiểm tra thêm hai chân và vùng mông để nhận biết sự phân bố của ban.
Tổn thương trong miệng thường bắt đầu bằng các chấm đỏ nhỏ, sau đó có thể hình thành bóng nước và vết loét gây đau. Các tổn thương thường gặp trên lưỡi, nướu, mặt trong má và những vùng khác của niêm mạc miệng.
Khác với ban ở tay và chân thường không ngứa, tổn thương trong miệng có thể khiến trẻ đau khi ăn hoặc nuốt. Trẻ nhỏ có thể bỏ ăn, uống ít hơn hoặc chảy nước dãi nhiều hơn bình thường do đau miệng. Ở một số trường hợp, đặc biệt với biểu hiện tay chân miệng không điển hình, các tổn thương còn có thể xuất hiện quanh môi và vùng quanh miệng.
Dưới đây là một số hình ảnh bệnh tay chân miệng ở vùng miệng:
Khi quan sát hình ảnh bệnh tay chân miệng, bố mẹ nên xem tổng thể vị trí và hình thái tổn thương thay vì chỉ đối chiếu một nốt ban riêng lẻ.
Các đặc điểm thường gợi ý gồm:
Tuy nhiên, không phải trẻ mắc tay chân miệng nào cũng có hình ảnh nột tay chân miệng giống nhau. Mức độ nhiều ít, vị trí và hình thái ban có thể khác tùy trẻ, thời điểm bệnh và virus gây bệnh.
Hình ảnh cũng có thể giống một số tình trạng phát ban hoặc bệnh lý da khác. Vì vậy, hình ảnh bệnh tay chân miệng ở trẻ chỉ có giá trị gợi ý nhận biết, không thay thế việc thăm khám và chẩn đoán của bác sĩ.
Tổn thương da và niêm mạc có thể thay đổi trong quá trình bệnh, từ các chấm đỏ đến bóng nước hoặc vết loét rồi dần lành. Tuy nhiên, không thể xác định chính xác trẻ đang ở giai đoạn nào chỉ bằng một bức ảnh, bởi việc đánh giá còn phụ thuộc thời gian khởi phát và các triệu chứng đi kèm.
>> Tìm hiểu thêm: Các giai đoạn tay chân miệng cần phát hiện sớm để phòng ngừa
Không. Hình ảnh tay chân miệng qua tổn thương da hoặc vết loét miệng không đủ để phụ huynh tự xác định trẻ mắc tay chân miệng độ 1, 2, 3 hay 4.
Theo hướng dẫn hiện hành, phân độ bệnh còn dựa trên các dấu hiệu thần kinh, tim mạch, hô hấp và toàn trạng của trẻ. Độ 1 có thể chỉ biểu hiện phát ban tay chân miệng và/hoặc loét miệng; đa số trường hợp nhẹ có thể được theo dõi phù hợp, nhưng vẫn cần quan sát sát vì trẻ có thể xuất hiện dấu hiệu chuyển nặng.
>> Tìm hiểu thêm: 4 cấp độ tay chân miệng nguy hiểm phổ biến có thể bạn chưa biết
Bố mẹ nên đưa trẻ đi khám khi xuất hiện tổn thương da hoặc miệng nghi tay chân miệng để được đánh giá chính xác, đặc biệt khi trẻ có các biểu hiện bất thường đi kèm như sốt cao hoặc sốt kéo dài, nôn nhiều, giật mình, lừ đừ, khó ngủ, quấy khóc bất thường, run hoặc yếu chi, thở bất thường, tím tái hay rối loạn tri giác. Đây là những dấu hiệu không thể đánh giá đầy đủ thông qua ảnh chụp tổn thương da.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hình ảnh bệnh tay chân miệng thường dễ nhận thấy nhất ở lòng bàn tay, lòng bàn chân và khoang miệng. Ban có thể là chấm đỏ phẳng hoặc hơi gồ, đôi khi có bóng nước; tổn thương trong miệng thường gây đau và có thể tiến triển thành vết loét. Một số trẻ còn có ban ở mông, chân, cánh tay hoặc quanh miệng. Hình ảnh các nốt tay chân miệng giúp bố mẹ nhận biết sớm những tổn thương gợi ý nhưng không thể thay thế thăm khám, không xác định chính xác cấp độ bệnh và không nên được sử dụng để tự quyết định điều trị.
