Các giai đoạn tay chân miệng thường diễn tiến theo trình tự từ ủ bệnh, khởi phát, toàn phát đến lui bệnh. Mỗi giai đoạn có thời gian và biểu hiện khác nhau, giúp phụ huynh hiểu trẻ đang ở thời điểm nào trong quá trình mắc bệnh và theo dõi những thay đổi bất thường. Cần lưu ý, giai đoạn bệnh mô tả diễn tiến theo thời gian, không phải cấp độ 1, 2, 3, 4 dùng để đánh giá mức độ nặng của tay chân miệng.
Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do vi rút đường ruột gây ra, lây từ người sang người chủ yếu theo đường tiêu hóa, dễ gây thành dịch. Bệnh xảy ra quanh năm và gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi.
Mặc dù không có các giai đoạn tay chân miệng cố định như một số bệnh khác, nhưng nó tiến triển qua một trình tự các triệu chứng điển hình. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu này rất quan trọng để quản lý bệnh và ngăn ngừa lây lan. (1)
Đây là khoảng thời gian sau khi tiếp xúc với virus gây bệnh tay chân miệng nhưng chưa xuất hiện triệu chứng. Thời gian ủ bệnh tay chân miệng thường kéo dài từ 3 đến 7 ngày. Trong thời gian này, virus đang nhân lên trong cơ thể nhưng không có dấu hiệu bệnh ra bên ngoài. Điều quan trọng cần lưu ý là người bệnh có thể lây nhiễm ngay cả trong giai đoạn này.
Giai đoạn tay chân miệng này thường kéo dài từ 1 đến 2 ngày và xuất hiện các triệu chứng ban đầu không đặc hiệu, bao gồm:
Các dấu hiệu khi khởi phát bệnh không đặc trưng, do đó đôi khi phụ huynh sẽ dễ bị nhầm lẫn với các bệnh khác, hoặc vô tình bỏ qua. Nếu trẻ sốt cao, bố mẹ hãy cho trẻ uống thuốc hạ sốt như paracetamol hoặc ibuprofen, nhưng cần tuân thủ theo đúng liều lượng và hướng dẫn sử dụng.
>> Có thể bạn cũng quan tâm: Trẻ mấy tuổi bị tay chân miệng? Độ tuổi nào có nguy cơ cao?
Giai đoạn tay chân miệng này có thể kéo dài 3 -10 ngày với các triệu chứng điển hình của bệnh:
Thường từ 3 – 5 ngày sau giai đoạn toàn phát, trẻ hồi phục hoàn toàn nếu không có biến chứng. Trong giai đoạn tay chân miệng này:
>> Tìm hiểu thêm: 4 cấp độ tay chân miệng nguy hiểm phổ biến có thể bạn chưa biết
Giai đoạn toàn phát là thời điểm cần chú ý diễn tiến của trẻ nhiều nhất, đặc biệt trong những ngày đầu sau khi bệnh biểu hiện rõ. Hướng dẫn hiện hành ghi nhận các biến chứng thần kinh, tim mạch và hô hấp nếu xuất hiện thường tập trung từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 5, đôi khi đến ngày thứ 7 của bệnh.
Điều này không có nghĩa “toàn phát” tương ứng với một cấp độ nặng. Một trẻ ở giai đoạn toàn phát vẫn có thể chỉ mắc bệnh nhẹ, trong khi phân độ tay chân miệng phải căn cứ vào các biểu hiện lâm sàng cụ thể.
=> Xem thêm: Vì sao tay chân miệng ngày thứ 3 cần theo dõi sát sao?
Phần lớn trẻ mắc tay chân miệng nhẹ có triệu chứng trong khoảng 7 đến 10 ngày và sau đó hồi phục.
Không nên cộng cơ học thời gian 3 đến 7 ngày ủ bệnh, 1 đến 2 ngày khởi phát, 3 đến 10 ngày toàn phát và 3 đến 5 ngày lui bệnh để xác định một con số cố định cho tổng thời gian mắc bệnh. Giai đoạn ủ bệnh xảy ra trước khi có triệu chứng, trong khi thời điểm chuyển từ toàn phát sang lui bệnh phụ thuộc diễn tiến ở từng trẻ.
Có thể hình dung các giai đoạn tay chân miệng điển hình như sau:
Tiếp xúc với virus → ủ bệnh 3 đến 7 ngày → khởi phát 1 đến 2 ngày → toàn phát 3 đến 10 ngày → triệu chứng giảm dần và chuyển sang lui bệnh.
Tuy nhiên, một số trẻ có thể không trải qua đầy đủ biểu hiện điển hình. Hướng dẫn hiện hành cũng ghi nhận thể không điển hình, chẳng hạn chỉ có loét miệng, phát ban không rõ hoặc biểu hiện khác mà không có đầy đủ tổn thương da và miệng.
Trẻ có xu hướng bước sang giai đoạn lui bệnh khi các triệu chứng thay vì tăng lên bắt đầu giảm rõ: hết hoặc giảm sốt, tổn thương miệng lành dần, ban ngoài da mờ đi, trẻ ăn uống và sinh hoạt tốt hơn.
Tuy nhiên, giai đoạn tay chân miệng chỉ giúp phụ huynh hình dung diễn tiến thông thường. Không nên dùng số ngày mắc bệnh để tự kết luận trẻ đã qua thời điểm nguy hiểm. Nếu trong quá trình theo dõi trẻ xuất hiện biểu hiện bất thường, cần đánh giá dựa trên tình trạng thực tế thay vì chờ trẻ “đến giai đoạn lui bệnh”.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Vậy giai đoạn tay chân miệng điển hình gồm ủ bệnh, khởi phát, toàn phát và lui bệnh. Giai đoạn ủ bệnh thường kéo dài 3 đến 7 ngày, khởi phát khoảng 1 đến 2 ngày, toàn phát 3 đến 10 ngày và sau đó trẻ chuyển dần sang lui bệnh nếu diễn tiến thuận lợi. Việc hiểu các giai đoạn giúp phụ huynh theo dõi diễn tiến, nhưng không nên nhầm các giai đoạn này với cấp độ nặng của bệnh.
