Sốt là phản ứng tự nhiên của hệ miễn dịch khi cơ thể chống lại các tác nhân xâm nhập như virus, vi khuẩn, nấm hay ký sinh trùng. Tuy nhiên, sốt cao kéo dài có thể dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải, thậm chí co giật do sốt. Vậy trẻ 12 tuổi bị sốt phải làm sao?
Sốt đột ngột ở trẻ 12 tuổi có thể do nhiễm trùng hoặc do những nguyên nhân không nhiễm trùng.
Phần lớn sốt đột ngột ở trẻ 12 tuổi do nhiễm virus. Trong đó, virus cúm, RSV và Adenovirus lây chủ yếu qua đường hô hấp, khi trẻ tiếp xúc với các giọt bắn có chứa mầm bệnh khi ho, hắt hơi hoặc chạm tay với bề mặt nhiễm virus rồi chạm vào mắt, mũi, miệng. Ngoài ra, bệnh tay chân miệng do Enterovirus, đặc biệt là chủng EV-71 cũng có thể gây sốt đột ngột ở trẻ. Bệnh lây lan chủ yếu qua đường tiêu hóa, tiếp xúc trực tiếp với dịch mụn nước, phân của người bệnh.
Ngoài các virus đường hô hấp và tiêu hóa, virus Dengue cũng là một tác nhân nguy hiểm gây sốt đột ngột ở trẻ, lây qua vết đốt của muỗi Aedes aegypti. Trẻ nhiễm bệnh thường khởi phát bằng sốt cao đột ngột 39-40°C, kèm đau đầu dữ dội, đau sau hốc mắt, đau cơ khớp toàn thân. Sau 3-5 ngày, có thể xuất hiện nốt xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng hoặc nôn ói nhiều. Nếu không được theo dõi sát, trẻ có nguy cơ tiến triển sang sốc Dengue, đe dọa tính mạng.
Bên cạnh virus, vi khuẩn cũng là tác nhân thường gặp gây sốt đột ngột ở trẻ 12 tuổi. Đáng lưu ý, trẻ nhiễm khuẩn cần được bác sĩ khám và điều trị bằng “kháng sinh đồ” phù hợp. Việc tự ý điều trị cho trẻ bằng các mẹo dân gian hoặc cho trẻ dùng thuốc kháng sinh tại nhà có thể khiến bệnh diễn tiến nặng hơn hoặc gây kháng thuốc.
Trong nhóm bệnh hô hấp do vi khuẩn gây ra, viêm họng hạt và viêm amidan do liên cầu khuẩn Streptococcus nhóm A là thường gặp nhất. Nếu không được điều trị kháng sinh đúng phác đồ và đủ liều, trẻ có nguy cơ gặp biến chứng thấp tim, gây tổn thương van tim tạm thời hoặc thậm chí là vĩnh viễn ở trẻ em. Viêm tai giữa cũng là một biến chứng thường gặp của cảm cúm, vi khuẩn từ mũi họng lan lên tai giữa qua vòi nhĩ. Tình trạng này khiến trẻ sốt kèm đau tai, nghe kém, đôi khi có dịch chảy ra từ tai.
Một số trẻ sốt đột ngột có thể là dấu hiệu của viêm đường tiết niệu (UTI), thường gặp hơn ở trẻ gái. Ở giai đoạn đầu, bệnh gây sốt và có thể không có triệu chứng tiết niệu rõ ràng gây khó khăn trong việc phát hiện bệnh sớm.
Bên cạnh nhiễm trùng, trẻ 12 tuổi bị sốt có thể do một số nguyên nhân khác như: căng thẳng học tập kéo dài, phản ứng sau tiêm phòng, bệnh lý tự miễn, viêm khớp thiếu niên tự phát (JIA), bệnh Kawasaki…
Theo dõi sát và đo thân nhiệt của trẻ đúng cách là bước quan trọng để đánh giá mức độ sốt và xử trí đúng cách. Bố mẹ nên dùng nhiệt kế điện tử đo ở nách hoặc tai cho trẻ 12 tuổi, đo ít nhất 4 lần/ngày và ghi chép lại kết quả đo.
Bình thường, nhiệt độ ở nách của trẻ sẽ dưới dưới 37.5°C và khi vượt ngưỡng này, trẻ được xem là đang sốt. Tùy theo mức nhiệt độ đo được, bố mẹ cần có cách xử trí khác nhau:
Lưu ý, trẻ bị sốt cần được theo dõi sát sao các triệu chứng để đánh giá một cách toàn diện. Nếu trẻ sốt nhưng vẫn tỉnh táo, chơi được và uống nước bình thường, có thể tiếp tục theo dõi tại nhà. Ngược lại, nếu trẻ li bì, không uống được nước hoặc nôn ói liên tục, bố mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay dù sốt không cao.
Để hạ sốt cho trẻ 12 tuổi tại nhà, bố mẹ có thể áp dụng các biện pháp sau:
Trẻ sốt trên 38.5°C, có biểu hiện khó chịu rõ ràng, bố mẹ nên cho trẻ uống Paracetamol để hạ sốt với liều phù 10-15 mg/kg mỗi lần, cách nhau 4-6 tiếng, không quá 5 lần trong 24 giờ. Sau khi cho uống thuốc, bố mẹ tiếp tục theo dõi tình trạng của trẻ và đánh giá lại sau khoảng 1 giờ.
Lưu ý, tuyệt đối không hạ sốt cho trẻ bằng Aspirin bởi có thể dẫn đến hội chứng Reye; không hạ sốt bằng Ibuprofen nếu nghi ngờ trẻ sốt xuất huyết.
Bên cạnh dùng thuốc, bố mẹ nên kết hợp các biện pháp hạ sốt không dùng thuốc, đặc biệt khi trẻ sốt nhẹ như lau người bằng nước ấm, mặc quần áo mỏng nhẹ, thoáng mát, nghỉ ngơi trong phòng thông thoáng…
Trẻ 12 tuổi bị sốt cần được bổ sung đủ dinh dưỡng và nước. Điều này không chỉ giúp trẻ được bổ sung đủ dưỡng chất, năng lượng để chống lại tác nhân xâm nhập mà còn giúp ngăn ngừa biến chứng mất nước, suy kiệt.
Bố mẹ nên cho trẻ ăn thức ăn lỏng dễ tiêu như cháo gà, súp rau củ, nước trái cây tươi, uống nhiều nước lọc; tránh đồ cay, dầu mỡ. Trẻ khi bị sốt thường sẽ biếng ăn hơn bình thường, do đó, bố mẹ nên chia nhỏ khẩu phần ăn hàng ngày và cho trẻ ăn thường xuyên hơn. Đặc biệt, không bắt ép trẻ ăn bởi điều này có thể gây tác dụng ngược, khiến trẻ sợ hãi. (2)
Xem thêm: 5 cách chăm sóc trẻ bị sốt tại nhà hiệu quả các mẹ nên biết
Dù xuất phát từ tình yêu thương, nhiều cách chăm sóc trẻ sốt của bố mẹ lại phản tác dụng, thậm chí vô tình khiến bệnh nặng hơn. Dưới đây là một số sai lầm trong chăm sóc trẻ bị sốt, bố mẹ nên lưu ý:
Khoa Nhi, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM hội quy tụ đội ngũ bác sĩ nhi khoa giàu kinh nghiệm, được đào tạo bài bản trong và ngoài nước. Với hệ thống trang thiết bị hiện đại, quy trình thăm khám nhanh chóng và không gian thân thiện dành riêng cho trẻ em, khoa Nhi mang đến sự chăm sóc toàn diện từ thăm khám, chẩn đoán chính xác đến điều trị kịp thời các bệnh lý ở trẻ.
Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ giỏi tại khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, cha mẹ có thể liên hệ theo thông tin sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng với những thông tin trên đã giúp phụ huynh hiểu rõ hơn về trẻ 12 tuổi bị sốt. Khi trẻ bị sốt, bố mẹ cần bình tĩnh, quan sát kỹ các triệu chứng của trẻ, hạ sốt phù hợp và cần đưa trẻ đến bệnh viện để được hỗ trợ kịp thời nếu có các bất thường khác kèm theo hay sốt cao kéo dài, khó hạ.
