Xuất huyết dưới kết mạc mắt: Nguyên nhân, triệu chứng, phòng ngừa

Kết mạc là lớp màng mỏng bao phủ phần trắng của mắt, có nhiều mạch máu nhỏ dễ tổn thương. Khi các mạch này vỡ, máu sẽ rò rỉ dưới kết mạc, gây ra tình trạng xuất huyết dưới kết mạc. Vậy nguyên nhân gây ra tình trạng này là gì và làm sao để phòng ngừa? ThS.BS Dương Minh Phúc, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ giải đáp ngay sau đây.

Xuất huyết dưới kết mạc là gì?

Xuất huyết dưới kết mạc (Subconjunctival Hemorrhage) là tình trạng vỡ mao mạch nhỏ ngay bên dưới kết mạc – lớp màng trong suốt bao phủ phần trước của nhãn cầu. Khi mạch máu bị vỡ, máu thoát ra và tích tụ giữa kết mạc và màng cứng (củng mạc), tạo thành mảng đỏ tươi rõ rệt trên lòng trắng của mắt.

Kết mạc chứa nhiều mao mạch nhỏ, có thể dễ dàng bị vỡ khi chịu áp lực, nhưng không thể hấp thụ máu nhanh chóng, khiến máu bị giữ lại, tạo ra vết đỏ trên mắt. Mặc dù có thể trông đáng sợ, nhưng xuất huyết dưới kết mạc không gây đau và không ảnh hưởng đến thị lực. Nhiều người chỉ nhận ra khi soi gương vì nó không kèm theo các triệu chứng khó chịu.

Nguyên nhân xuất huyết dưới kết mạc

Trong nhiều trường hợp, xuất huyết dưới kết mạc không có nguyên nhân rõ ràng (vô căn) [1]. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể góp phần làm vỡ mao mạch dưới kết mạc, bao gồm:

• Tăng áp lực đột ngột: các hoạt động làm tăng áp lực trong mạch máu có thể khiến mao mạch nhỏ trong mắt vỡ như ho, hắt hơi dữ dội, nôn mửa, gắng sức quá mức (ví dụ: nâng vật nặng, táo bón phải rặn mạnh).
• Chấn thương mắt: va chạm trực tiếp vào mắt hoặc vùng quanh mắt, dụi mắt mạnh, chấn thương trong phẫu thuật mắt hoặc các thủ thuật nội nhãn.
• Bệnh ảnh hưởng đến mạch máu: tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn vi mạch hoặc xơ vữa động mạch.
• Rối loạn đông máu: (ví dụ: bệnh máu khó đông – hemophilia, giảm tiểu cầu, bệnh gan mạn tính) làm giảm khả năng đông cầm máu, tăng nguy cơ xuất huyết.
• Thuốc kháng đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu: như aspirin, warfarin, clopidogrel làm tăng nguy cơ chảy máu tự phát.
• Viêm kết mạc: trong những trường hợp viêm kết mạc do nhiễm trùng hoặc dị ứng, gây nên các phản ứng viêm mạnh, các mạch máu nhỏ trong kết mạc sẽ bị giãn nở và dễ bị vỡ, dẫn đến xuất huyết dưới kết mạc.

Yếu tố nguy cơ gây xuất huyết dưới kết mạc

Các yếu tố nguy cơ gây xuất huyết dưới kết mạc bao gồm:

• Tuổi tác: cùng với quá trình lão hoá của cơ thể, thành mạch trở nên kém bền, kém đàn hồi và dễ vỡ hơn [2].
• Đeo kính áp tròng: Những người đeo kính áp tròng thường xuyên dễ có tân mạch kết mạc (mạch máu mới ở kết mạc). Những mao mạch này thường không bền, dễ vỡ và gây xuất huyết bên dưới kết mạc.
• Căng thẳng thần kinh: Không trực tiếp gây bệnh nhưng có thể gián tiếp ảnh hưởng thông qua huyết áp cao.

Triệu chứng bị xuất huyết dưới kết mạc

Xuất huyết dưới kết mạc nếu không đi kèm viêm kết mạc, thường không gây ra triệu chứng nào ngoài 1 đốm đỏ trên mắt. Tình trạng này không gây đau, không sưng hay không ảnh hưởng đến thị lực. Nhiều người thậm chí không nhận ra mình mắc bệnh cho đến khi nhìn vào gương hoặc được người khác chỉ ra. Trong một số trường hợp, có thể xuất hiện cảm giác kích ứng nhẹ, không có dịch tiết hay các triệu chứng khác kèm theo.

Biến chứng tiềm ẩn có thể xảy ra khi bị xuất huyết dưới kết mạc

Phần lớn các trường hợp, xuất huyết dưới kết mạc lành tính và tự khỏi mà không gây biến chứng [3]. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm gặp, đặc biệt khi kết mạc bị xuất huyết tái phát nhiều lần hoặc lan rộng toàn bộ kết mạc, có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề nghiêm trọng về mạch máu hoặc rối loạn đông máu.

Những tình huống cần lưu ý đặc biệt bao gồm:

• Bệnh mạch máu hệ thống: Ở người lớn tuổi hoặc người bệnh có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, xơ vữa động mạch, tình trạng xuất huyết này có thể phản ánh tình trạng thành mạch yếu hoặc tổn thương vi mạch lan tỏa.
• Rối loạn đông máu: Nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên hoặc đi kèm với các vết bầm tím trên cơ thể, cần kiểm tra rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu hoặc tác dụng phụ của thuốc kháng đông.
• Xuất huyết dưới kết mạc toàn phần: Khi toàn bộ vùng kết mạc bị xuất huyết, đặc biệt nếu kèm theo đau nhức, sưng nề hoặc giảm thị lực, có thể liên quan đến chấn thương mắt nặng, bệnh nội nhãn hoặc tăng áp lực nội sọ.

Chẩn đoán tình trạng xuất huyết dưới kết mạc mắt

Chẩn đoán xuất huyết dưới kết mạc không quá phức tạp, bác sĩ có thể chẩn đoán đơn giản bằng cách quan sát mắt của bạn. Bác sĩ sẽ hỏi về tình trạng sức khỏe tổng quát, bao gồm tiền sử chấn thương, kiểm tra huyết áp và quan sát mắt bằng đèn khe.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm máu để loại trừ nguy cơ rối loạn chảy máu nghiêm trọng. Sau khi thăm khám, bạn có thể thấy thuật ngữ “xuất huyết dưới kết mạc” theo phân loại quốc tế ICD-10 trên hồ sơ y tế.

Điều trị xuất huyết dưới kết mạc

Hầu hết các đốm đỏ do xuất huyết dưới kết mạc sẽ tự biến mất mà không cần điều trị. Thời gian phục hồi có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần, tùy vào kích thước vùng xuất huyết. Hiện chưa có phương pháp nào giúp đẩy nhanh quá trình hồi phục này.

Nếu nguyên nhân bệnh do chấn thương hoặc bệnh tiềm ẩn, bác sĩ sẽ tập trung điều trị nguyên nhân gốc rễ, chẳng hạn như kê đơn thuốc kiểm soát huyết áp nếu bạn bị tăng huyết áp. Trong trường hợp tình trạng này xảy ra thường xuyên, bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra chuyên sâu để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.

Phòng ngừa tình trạng xuất huyết dưới kết mạc mắt

Xuất huyết dưới kết mạc có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng bạn hoàn toàn có thể giảm nguy cơ mắc phải với một số biện pháp dưới đây:

1. Giữ kính áp tròng sạch sẽ

Vệ sinh kính áp tròng đúng cách, không đeo quá lâu và thay kính theo khuyến nghị của bác sĩ để tránh kích ứng hoặc tổn thương mắt.

2. Bảo vệ mắt

Đeo kính bảo hộ khi làm việc trong môi trường có nguy cơ chấn thương mắt, như khi lao động, chơi thể thao hoặc tiếp xúc với hóa chất.

3. Không dụi mắt

Tránh dụi mắt quá mạnh vì có thể làm vỡ mạch máu nhỏ dưới kết mạc, đặc biệt khi mắt bị kích ứng hoặc có dị vật.

4. Đến gặp bác sĩ nếu bị rối loạn chảy máu

Nếu bạn thường xuyên bị xuất huyết dưới kết mạc, bác sĩ hoặc chuyên gia nhãn khoa có thể yêu cầu làm xét nghiệm để tìm nguyên nhân tiềm ẩn. Một số rối loạn về đông máu, như bệnh ưa chảy máu hoặc bệnh Von Willebrand, có thể khiến các mạch máu dễ vỡ hơn, làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Để điều trị hiệu quả, bạn nên lựa chọn cơ sở y tế uy tín như Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Tại đây, bạn sẽ được:

• Thăm khám và điều trị bởi đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, chuyên môn cao.
• Chẩn đoán chính xác, xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.
• Tiếp cận hệ thống trang thiết bị y tế hiện đại, tiên tiến.

Câu hỏi thường gặp

1. Người bị xuất huyết kết mạc nên kiêng ăn những gì?

Người bị xuất huyết dưới kết mạc nên hạn chế một số loại thực phẩm có thể làm chậm quá trình hồi phục hoặc làm tăng nguy cơ chảy máu thêm. Dưới đây là một số thực phẩm nên kiêng:

• Đồ ăn cay, chiên rán nhiều dầu mỡ.
• Thực phẩm chứa nhiều đường và muối.
• Các chất kích thích như cà phê, trà đặc, thuốc lá.

2. Bị xuất huyết dưới kết mạc có nguy hiểm không?

Xuất huyết dưới kết mạc đơn thuần thường không nguy hiểm và không ảnh hưởng đến thị lực. Hầu hết các trường hợp sẽ tự khỏi sau 7-14 ngày mà không cần điều trị.

Xuất huyết dưới kết mạc có thể khiến mắt đỏ lên một cách đáng lo ngại, nhưng thường không nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu tình trạng này tái diễn nhiều lần, bạn nên kiểm tra sức khỏe, vì có thể đó là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng tiềm ẩn.