U nhú kết mạc là một tổn thương lành tính có thể xuất hiện trên bề mặt mắt, thường biểu hiện dưới dạng khối nhỏ nổi lên ở kết mạc khiến nhiều người lo lắng về sức khỏe thị lực. Tình trạng này có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau, trong đó nhiễm virus HPV được xem là nguyên nhân phổ biến. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ u nhú kết mạc là gì, nguyên nhân hình thành, dấu hiệu nhận biết và các phương pháp điều trị phù hợp.
U nhú kết mạc (conjunctival Papilloma) là một khối u biểu mô lành tính xuất hiện trên bề mặt kết mạc của mắt, hình thành do sự tăng sinh bất thường của các tế bào biểu mô. Tổn thương thường có dạng nhú lồi ra ngoài, có thể có cuống hoặc bám rộng, bên trong chứa các mạch máu nhỏ đặc trưng.
Tình trạng này có thể gặp ở nhiều độ tuổi nhưng phổ biến hơn ở người trưởng thành. Nhiều nghiên cứu cho thấy u nhú kết mạc thường liên quan đến nhiễm Human papillomavirus (HPV), đặc biệt là các chủng nguy cơ thấp như type 6 và 11. (1)
U nhú kết mạc có thể được phân loại dựa trên hình dạng và cách khối u bám vào bề mặt kết mạc. Trên thực tế lâm sàng, hai dạng thường gặp nhất là u nhú kết mạc có cuống và u nhú kết mạc không có cuống:
U nhú kết mạc có cuống là dạng khối u nhô lên khỏi bề mặt kết mạc và gắn với mô xung quanh bằng một phần cuống nhỏ. Bề mặt khối u thường gồ ghề, gồm nhiều nhú nhỏ chứa các mạch máu bên trong nên dễ nhận thấy khi khám mắt.
Dạng này thường gặp ở trẻ em và người trẻ tuổi, nhiều trường hợp liên quan đến nhiễm HPV, đặc biệt là các chủng nguy cơ thấp. Khối u có thể xuất hiện đơn lẻ hoặc nhiều vị trí trên kết mạc.
U nhú kết mạc không có cuống là dạng tổn thương bám rộng vào bề mặt kết mạc, không có phần cuống rõ ràng. Khối u thường có nền phẳng, bề mặt hơi sần và có thể kèm theo các mạch máu nhỏ bên trong.
Dạng này thường gặp ở người trưởng thành và có xu hướng phát triển chậm. Trong một số trường hợp, tổn thương cần được theo dõi kỹ để phát hiện sớm các thay đổi bất thường của tế bào biểu mô. (2)
U nhú kết mạc hình thành do sự tăng sinh bất thường của tế bào biểu mô kết mạc dưới tác động của nhiều yếu tố khác nhau. Trong đó, nhiễm virus và một số yếu tố thuận lợi liên quan đến cơ địa, môi trường đóng vai trò quan trọng:
Nguyên nhân phổ biến nhất của u nhú kết mạc là nhiễm Human papillomavirus (HPV). Các nghiên cứu cho thấy virus này có thể liên quan đến khoảng 5-45% trường hợp, trong đó thường gặp nhất là các chủng nguy cơ thấp như type 6 và 11.
HPV có thể xâm nhập vào kết mạc thông qua tiếp xúc trực tiếp, tự lây nhiễm từ tay lên mắt hoặc trong một số trường hợp ở trẻ nhỏ có thể liên quan đến lây truyền từ mẹ khi sinh. Sau khi xâm nhập, virus kích thích tế bào biểu mô tăng sinh, hình thành các khối u nhú đặc trưng.
Ngoài virus, một số yếu tố khác có thể làm tăng khả năng xuất hiện u nhú kết mạc. Ví dụ, thói quen dụi mắt, tiếp xúc với nguồn lây nhiễm hoặc tình trạng miễn dịch suy giảm có thể tạo điều kiện cho virus phát triển và gây bệnh. Bên cạnh đó, các nghiên cứu cũng ghi nhận sự xuất hiện của u nhú ở da hoặc cơ quan khác, cho thấy nhiễm HPV có thể xảy ra ở nhiều vị trí trong cơ thể.
Có. Tuy nhiên, khả năng lây truyền chủ yếu liên quan đến sự hiện diện của HPV, tác nhân được ghi nhận trong nhiều trường hợp u nhú kết mạc.
Virus HPV có thể lây lan qua tiếp xúc trực tiếp, đặc biệt là khi tay chạm vào vùng da hoặc dịch tiết có chứa virus rồi đưa lên mắt. Ở trẻ sơ sinh, một số trường hợp được cho là có thể nhiễm virus từ mẹ trong quá trình sinh thường. Điều này lý giải vì sao u nhú kết mạc có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi khác nhau.
U nhú ở mắt thường có biểu hiện khá điển hình trên bề mặt mắt, tuy nhiên ở giai đoạn sớm dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các tổn thương lành tính khác. U nhú ở mắt có thể được nhận biết qua một số dấu hiệu đặc trưng sau:
Việc chẩn đoán u nhú kết mạc chủ yếu dựa trên thăm khám lâm sàng kết hợp với các phương tiện hỗ trợ nhằm đánh giá chính xác đặc điểm tổn thương. Mục tiêu là xác định bản chất lành tính của khối u và phân biệt với các bệnh lý khác có biểu hiện tương tự.
Việc chẩn đoán giúp bác sĩ phân biệt u nhú với các tổn thương khác trên bề mặt mắt. Bạn có thể xem thêm bài viết u kết mạc để tìm hiểu cụ thể hơn về các dạng tổn thương này.
Trong đa số trường hợp, u nhú kết mạc là khối u lành tính nên thường không gây nguy hiểm. Tuy nhiên, bệnh có thể gây cộm mắt, ảnh hưởng thẩm mỹ hoặc tái phát sau điều trị, đặc biệt ở trẻ em. Vì vậy, người bệnh vẫn nên thăm khám để theo dõi và xử lý kịp thời khi cần.
Việc xử lý u nhú kết mạc phụ thuộc vào kích thước, vị trí và số lượng tổn thương cũng như nguy cơ tái phát. Mục tiêu điều trị là loại bỏ khối u, hạn chế lây lan và ngăn ngừa tái phát.
Phòng ngừa u nhú kết mạc chủ yếu tập trung vào việc hạn chế nguy cơ nhiễm HPV và bảo vệ sức khỏe mắt. Dù không thể phòng tránh hoàn toàn, một số biện pháp dưới đây có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và tái phát:
Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ đầu ngành nhãn khoa giàu kinh nghiệm, được đào tạo bài bản và có chuyên môn sâu trong chẩn đoán, điều trị các bệnh lý về mắt. Trung tâm còn phối hợp chặt chẽ với nhiều chuyên khoa, nhằm xây dựng hướng tiếp cận toàn diện cho người bệnh, đặc biệt trong các trường hợp bệnh lý mắt liên quan đến toàn thân.
Để đặt lịch thăm khám, tư vấn các vấn đề về sức khỏe tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
U nhú kết mạc là tình trạng lành tính nhưng vẫn cần được theo dõi và xử trí đúng cách để tránh ảnh hưởng đến sinh hoạt và nguy cơ tái phát. Việc nhận biết sớm dấu hiệu, thăm khám kịp thời và tuân thủ hướng dẫn điều trị sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả. Nếu có bất kỳ bất thường nào ở mắt, bạn nên chủ động đến cơ sở chuyên khoa uy tín để được tư vấn và chăm sóc phù hợp.
