Khi bị viêm củng mạc, bạn có thể gặp các triệu chứng khó chịu như đau nhức, đỏ mắt, nhạy cảm với ánh sáng. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể gây tổn thương nghiêm trọng và ảnh hưởng lâu dài đến thị lực. Qua bài viết này, thạc sĩ bác sĩ Phạm Huy Vũ Tùng, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ chia sẻ chi tiết về nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết cũng như phương pháp điều trị hiệu quả về bệnh lý này.
Viêm củng mạc (Scleritis) là tình trạng viêm nghiêm trọng của củng mạc, thường đi kèm với đỏ mắt và đau dữ dội do phản ứng thái quá của hệ thống miễn dịch. Bệnh được phân loại dựa trên vị trí viêm và mức độ ảnh hưởng. Mặc dù đa số người bệnh cảm thấy đau dữ dội, vẫn có những trường hợp ngoại lệ không xuất hiện triệu chứng này rõ ràng.
Trong viêm củng mạc, các mảng sung huyết phát triển sâu bên dưới kết mạc nhãn cầu và thường có màu tím đặc trưng, khác biệt so với màu đỏ thường thấy trong viêm kết mạc (điểm đáng chú ý là kết mạc mi vẫn bình thường). Vùng bị ảnh hưởng có thể giới hạn ở một phần nhỏ của nhãn cầu (thường là 1/4) hoặc lan rộng ra toàn bộ nhãn cầu [1].
Một số trường hợp có thể xuất hiện các nốt sần phù nề, xung huyết, nhô lên trên bề mặt (dạng nốt) hoặc những vùng thiếu máu, hoại tử. Đây là các biểu hiện đặc trưng và nghiêm trọng, đòi hỏi phải được điều trị kịp thời để tránh biến chứng.
Nếu không được điều trị kịp thời, viêm củng mạc có thể tiến triển nặng, gây tổn thương, phá hoại và đe dọa nghiêm trọng đến thị lực, dẫn đến mất thị lực một phần hoặc toàn bộ. Với tình trạng nghiêm trọng hơn, có thể cần sử dụng thêm các loại thuốc ức chế miễn dịch để kiểm soát phản ứng viêm và ngăn ngừa biến chứng.
>> Tham khảo thêm tình trạng: Viêm thượng củng mạc
Có rất nhiều yếu tố gây nên bệnh viêm củng mạc, gồm:
Trong nhiều trường hợp, bạn có thể bị viêm củng mạc nếu mắc phải các bệnh tự miễn như:
Viêm kết mạc có thể do vi khuẩn, nấm, virus hoặc các tác nhân gây bệnh khác gây ra. So với nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc virus, viêm củng mạc do nấm thường có tiên lượng kém hơn, đòi hỏi quá trình điều trị phức tạp và kéo dài.
Một số bệnh nhiễm trùng khác, chẳng hạn như bệnh lyme, cũng có thể dẫn đến tình trạng này. Dạng viêm này thường xảy ra khi tác nhân gây bệnh xâm nhập và gây tổn thương ở củng mạc.
Chấn thương hoặc tổn thương mắt, bao gồm các can thiệp phẫu thuật, có thể dẫn đến viêm củng mạc. Một dạng nghiêm trọng của tình trạng này là hoại tử sau phẫu thuật (SINS), có thể xảy ra sau các phẫu thuật mắt, gây tổn thương và phá hủy củng mạc [2].
Thuốc được sử dụng để điều trị hoặc ngăn ngừa bệnh về xương, chẳng hạn như bisphosphonates, đã được ghi nhận có khả năng gây ra phản ứng viêm ở mắt, bao gồm viêm củng mạc. Tác dụng phụ này, mặc dù hiếm gặp, nhưng có thể nghiêm trọng và bác sĩ sẽ yêu cầu bạn ngừng thuốc hoặc điều trị chuyên biệt.
Khi mắc bệnh, bạn sẽ trải qua một loạt triệu chứng khác nhau, tùy thuộc vào độ nghiêm trọng của mỗi trường hợp. Dưới đây là những triệu chứng viêm củng mạc phổ biến mà bạn có thể gặp phải:
Phần trắng của mắt (củng mạc) chuyển sang màu đỏ hoặc tím nhạt, do tình trạng viêm và xung huyết.
Viêm củng mạc gần như luôn gây ra cơn đau đáng kể do mạng lưới thần kinh cảm giác dày đặc trong củng mạc. Cơn đau thường được mô tả là âm ỉ, nhức nhối và có thể lan rộng ra các khu vực khác như tai, da đầu, trán, hoặc hàm.
Co đồng tử khi bị viêm củng mạc thường xảy ra do phản ứng tự nhiên của mắt trước tình trạng viêm và đau. Viêm kích thích dây thần kinh cảm giác, đặc biệt là thần kinh sinh ba, dẫn đến phản xạ co thắt cơ vòng mống mắt và xảy ra hiện tượng co đồng tử. Triệu chứng này có thể giảm dần khi tình trạng viêm được kiểm soát và điều trị.
Khi củng mạc bị tổn thương, người bệnh cảm thấy nhạy cảm với các nguồn ánh sáng mạnh từ bóng đèn hoặc mặt trời. Người bệnh thường cảm thấy thoải mái hơn khi ở trong môi trường ánh sáng mờ hoặc khi đeo kính râm.
Viêm củng mạc là bệnh nhãn khoa nguy hiểm, không chỉ gây đau đớn mà còn tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng đối với thị lực. Bệnh lý này có thể gây tổn thương sâu vào lớp củng mạc và các cấu trúc xung quanh mắt. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng như mỏng củng mạc, thủng nhãn cầu, thậm chí mất thị lực hoàn toàn.
Khi không được chữa trị và thăm khám cẩn thận, bệnh viêm củng mạc có thể trở nên trầm trọng hơn, có thể gây thủng nhãn cầu nếu không được điều trị kịp thời. Tình trạng này thường liên quan đến các bệnh toàn thân, đặc biệt là bệnh thấp khớp.
50% các trường hợp viêm củng mạc mắt nặng là do mắc bệnh thấp khớp toàn thân [3]. Các biến chứng vì thế mà xuất hiện gây ảnh hưởng đến sức khỏe và thị lực của mắt.
Ngoài nguy cơ tổn thương mắt vĩnh viễn, viêm củng mạc hoại tử còn phản ánh trạng thái viêm mạch toàn thân tiềm ẩn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe toàn diện.
Hãy gặp bác sĩ nhãn khoa càng sớm càng tốt nếu:
Để chẩn đoán viêm củng mạc, bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng và sử dụng đèn khe để quan sát chi tiết tình trạng viêm của củng mạc và cấu trúc của mắt. Tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể yêu cầu các xét nghiệm bổ sung như chụp CT hoặc siêu âm để đánh giá tình trạng viêm và loại trừ các bệnh khác. Sinh thiết mô củng mạc cũng có thể được yêu cầu, tuy nhiên đây là trường hợp hiếm gặp.
Nội khoa và ngoại khoa là 2 cách điều trị khi bị viêm củng mạc phổ biến hiện nay.
Nếu củng mạc bị viêm ở mức độ nhẹ, bác sĩ sẽ chỉ dẫn bạn sử dụng thuốc chống viêm không steroid để giảm tình trạng viêm. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, bác sĩ sẽ kê đơn corticosteroid toàn thân như prednisone để điều trị trong khoảng thời gian dài hơn, thường là từ 7 đến 10 ngày. Nếu tình trạng tái phát, bác sĩ có thể yêu cầu tiêm corticosteroid vào tĩnh mạch để kiểm soát tình trạng này.
Trong trường hợp do nhiễm trùng, bạn có thể cần sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc chống nấm hoặc thuốc kháng virus để điều trị nguyên nhân gây ra viêm. Đối với tình trạng hoại tử, bác sĩ cần phối hợp với chuyên gia về bệnh thấp khớp để kê đơn các loại thuốc khác, bao gồm thuốc ức chế miễn dịch như cyclophosphamide, methotrexate, mycophenolate mofetil hoặc các thuốc sinh học như rituximab và adalimumab.
Ngoại khoa sẽ được tiến hành khi bệnh viêm củng mạc mắt trở nên trầm trọng và bắt đầu hoại tử. Trường hợp này, bác sĩ bắt buộc thực hiện loại bỏ nhãn cầu, vì các biện pháp giảm viêm và điều trị khác không có hiệu quả.
Viêm củng mạc vẫn có nguy cơ tái phát đáng kể nếu không được điều trị đúng cách và theo dõi chặt chẽ. Một nghiên cứu đã ghi nhận tỷ lệ tái phát của viêm củng mạc sau lên đến 49%. Mặc dù tình trạng này đã được điều trị với các liệu pháp như thuốc chống viêm không steroid, steroid toàn thân và thuốc ức chế miễn dịch, bệnh vẫn có thể tái phát sau điều trị.
Các trường hợp tái phát nhiều lần thường ít gặp. Tuy nhiên cũng có những trường hợp người bệnh trải qua tái phát nhiều lần: 1 đợt tái phát ở mắt phải và 4 đợt tái phát ở mắt trái trong khoảng 35 tháng.
Viêm củng mạc hoàn toàn có thể gây mù nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Tình trạng viêm nghiêm trọng và kéo dài có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm, làm suy giảm nghiêm trọng thị lực hoặc dẫn đến mất thị lực hoàn toàn.
Viêm củng mạc xuất hiện ở mọi lứa tuổi, bao gồm cả người trẻ. Do đó, bạn không nên lơ là khi có các triệu chứng bất thường ở mắt. Việc thăm khám và điều trị kịp thời là cần thiết để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe đôi mắt.
Để điều trị viêm củng mạc không nhất thiết cần phải phẫu thuật, nếu bệnh ở giai đoạn nhẹ bạn có thể điều trị nội khoa bằng thuốc. Ngược lại, nếu bệnh tiến triển nghiêm trọng, các biện pháp can thiệp ngoại khoa như phẫu thuật, có thể sẽ cần thiết.
Nếu bạn vẫn đang băn khoăn trong việc tìm kiếm địa chỉ uy tín để thăm khám và điều trị các bệnh nhãn khoa, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là lựa chọn đáng cân nhắc. Với lợi thế là bệnh viện đa khoa, trung tâm phối hợp chặt chẽ các chuyên khoa khác nhau nhằm mang lại phương pháp điều trị toàn diện và hiệu quả hơn cho bệnh nhân.
Đặc biệt, trung tâm được trang bị hệ thống thiết bị tiên tiến, hỗ trợ tối ưu trong việc phát hiện và điều trị các bệnh về mắt, từ đơn giản đến phức tạp. Bên cạnh đó, đội ngũ bác sĩ nhãn khoa giàu kinh nghiệm tại Việt Nam làm việc tại đây không chỉ có trình độ chuyên môn cao mà còn giàu kinh nghiệm thực tiễn, đảm bảo mang lại dịch vụ y tế chất lượng, an toàn và hiệu quả cho mọi khách hàng.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Viêm củng mạc là tình trạng viêm nhiễm nghiêm trọng ở mắt, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí mất thị lực. Do đó, khi nhận thấy bất kỳ triệu chứng bất thường nào, bạn nên đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám.
