Ung thư ruột non là bệnh lý ác tính hiếm gặp, thường khó phát hiện sớm do các triệu chứng ban đầu không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với những rối loạn tiêu hóa thông thường. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Vậy những dấu hiệu nào giúp nhận biết bệnh, nguyên nhân do đâu và có thể điều trị bằng phương pháp nào? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết để bạn hiểu rõ hơn về bệnh lý này.
Ung thư ruột non (Small intestine cancer hoặc Small bowel cancer) là tình trạng các tế bào ác tính hình thành và tăng sinh bất thường trong các mô của ruột non. Theo thời gian, khối u có thể xâm lấn các lớp thành ruột, lan đến hạch bạch huyết lân cận hoặc di căn xa.
Ruột non được chia thành ba phần:
| Vị trí | Đặc điểm |
| Tá tràng (duodenum) | Đoạn đầu tiên của ruột non, tiếp nối dạ dày; nằm gần tụy và đường mật. |
| Hỗng tràng (jejunum) | Đoạn giữa, đảm nhiệm phần lớn quá trình hấp thu chất dinh dưỡng. |
| Hồi tràng (ileum) | Đoạn cuối, nối với manh tràng; tham gia hấp thu vitamin B12 và muối mật. |
Ung thư có thể xuất hiện ở cả ba đoạn này. Tuy nhiên, vị trí thường gặp phụ thuộc loại mô bệnh học. Chẳng hạn, ung thư biểu mô tuyến thường gặp ở tá tràng, trong khi u thần kinh nội tiết ruột non thường xuất hiện tại hồi tràng.
Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS), ung thư ruột non gồm nhiều nhóm bệnh khác nhau, trong đó ung thư biểu mô tuyến, u thần kinh nội tiết, u mô đệm đường tiêu hóa và u lympho có đặc điểm sinh học cũng như phương pháp điều trị khác nhau. Mỗi loại ung thư ruột non có nguồn gốc từ các mô và tế bào riêng biệt trong thành ruột. Phân loại ung thư giúp bác sĩ xác định phương pháp điều trị phù hợp, đánh giá tiên lượng bệnh chính xác hơn:
Đây là loại k ruột non phổ biến, chiếm khoảng 40% các ca ung thư ruột non, thường bắt đầu từ các tế bào tuyến trong lớp niêm mạc ruột. Khối u có xu hướng phát triển chậm nhưng có thể xâm lấn và di căn nếu không phát hiện kịp thời. Ung thư biểu mô tuyến thường xuất hiện ở hỗng tràng và tá tràng – phần đầu tiên của ruột non.
Sarcoma là dạng ung thư phát triển từ các mô liên kết như cơ trơn, mạch máu hoặc mô mỡ trong thành ruột. Trong đó, leiomyosarcoma là dạng phổ biến nhất ở ruột non. Các khối u sarcoma thường có kích thước lớn và dễ gây chảy máu, tắc ruột.
Đây là loại ung thư bắt nguồn từ các tế bào nội tiết thần kinh, chiếm khoảng 40% các ca ung thư ruột non, thường gặp ở đoạn hồi tràng của ruột non. Khối u thần kinh nội tiết phát triển chậm và có thể không gây triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài. Khi tiến triển, chúng có thể tiết ra hormone gây ra các hội chứng đặc trưng như hội chứng carcinoid.
U lympho ruột non là ung thư phát triển từ tế bào bạch cầu lympho trong hệ miễn dịch, chiếm khoảng 15% các ca ung thư ruột non, chủ yếu gặp ở người suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh lý ruột mạn tính. Các triệu chứng thường không đặc hiệu, dễ bị bỏ qua như sụt cân, tiêu chảy hoặc đau bụng âm ỉ. U lympho có thể ảnh hưởng đến nhiều đoạn ruột và thường cần điều trị bằng hóa trị liệu.
Các dấu hiệu của ung thư ruột non giai đoạn đầu thường dễ bị nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa thông thường. Nếu chú ý, người bệnh có thể nhận thấy một số triệu chứng k ruột non kéo dài hoặc ngày càng nặng như:
Nguyên nhân ung thư ruột non vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng tình trạng này từ biến đổi bất thường trong cấu trúc di truyền (ADN) của tế bào.
Khi tế bào ruột non bị tổn thương ADN bắt đầu phát triển và phân chia một cách mất kiểm soát, không theo chu kỳ tự nhiên. Sự tích tụ các tế bào bất thường này làm hình thành khối u và dần xâm lấn mô lành, thậm chí lan rộng đến các cơ quan khác trong cơ thể.
Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc k ruột non. Việc nhận biết những yếu tố này giúp bạn chủ động hơn trong phòng ngừa và tầm soát sớm ung thư ruột non:
Bệnh Crohn là một tình trạng viêm mạn tính ảnh hưởng đến đường tiêu hóa, đặc biệt là ruột non. Tình trạng viêm kéo dài có thể làm tổn thương niêm mạc ruột làm tăng khả năng phát triển các tế bào bất thường. Người bị Crohn lâu năm không kiểm soát tốt bệnh có nguy cơ cao bị ung thư ruột non.
Người mắc bệnh Celiac không dung nạp gluten, gây viêm và tổn thương ruột non khi tiếp xúc với thực phẩm chứa gluten. Nếu không điều trị, duy trì chế độ ăn phù hợp, tổn thương kéo dài có thể dẫn đến tế bào biến đổi, tăng nguy cơ ung thư. Việc kiểm soát tốt bệnh Celiac bằng chế độ ăn là rất quan trọng.
Một số hội chứng di truyền như ung thư đại trực tràng Lynch, đa polyp tuyến FAP có thể làm tăng nguy cơ ung thư đường tiêu hóa, bao gồm cả ung thư ruột non. Những người mang gen bất thường dễ phát triển polyp, các tế bào bất thường ngay từ khi còn trẻ. Điều này đồng nghĩa với việc họ có nguy cơ cao mắc ung thư sớm hơn so với người bình thường.
Nguy cơ mắc ung thư ruột non có xu hướng tăng lên theo tuổi. Phần lớn các ca bệnh được phát hiện ở những người lớn tuổi. Lão hóa khiến các tế bào dễ tổn thương và tích tụ đột biến tạo điều kiện cho tế bào ung thư phát triển.
Thống kê cho thấy nam giới thường có nguy cơ mắc ung thư ruột non cao hơn nữ giới. Sự khác biệt này có thể liên quan đến yếu tố nội tiết, thói quen sinh hoạt, các tiếp xúc với các tác nhân gây hại. Tuy nhiên, cả nam và nữ đều nên cảnh giác nếu có yếu tố nguy cơ.
Sử dụng rượu bia và thuốc lá trong thời gian dài là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư ruột non. Các chất độc hại trong khói thuốc và cồn từ rượu có thể gây viêm mạn tính, phá hủy lớp niêm mạc ruột. Tình trạng này kéo dài sẽ làm tổn thương DNA, tạo điều kiện cho sự xuất hiện và phát triển của tế bào ung thư.
Một chế độ ăn nhiều chất béo, ít chất xơ và thiếu rau quả có thể làm tăng nguy cơ ung thư ruột non. Các loại thịt chế biến sẵn, thức ăn nhanh và dầu chiên đi chiên lại là những tác nhân tiềm ẩn nguy cơ k ruột non. Nguyên nhân là vì chúng có thể gây viêm mạn tính, làm tổn thương niêm mạc ruột và tạo điều kiện cho tế bào bất thường phát triển thành ung thư.
Ung thư ruột non tiến triển qua nhiều giai đoạn khác nhau, từ khi mới hình thành đến khi lan rộng ra các cơ quan trong cơ thể:
Ung thư ruột non ở giai đoạn mới bắt đầu hình thành và lan rộng trong lớp niêm mạc hoặc dưới niêm mạc của ruột. Khối u có thể đã phát triển vào lớp cơ chưa lan đến các hạch bạch huyết hay cơ quan khác. Bệnh chưa biểu hiện rõ ràng, một số người có thể gặp các triệu chứng như đau bụng, rối loạn tiêu hóa, sụt cân không rõ nguyên nhân… Nếu được phát hiện sớm ở giai đoạn này, khả năng điều trị hiệu quả sẽ cao hơn.
Ung thư ruột non ở giai đoạn 2, tế bào ung thư đã phát triển xuyên qua lớp cơ của thành ruột và có thể lan tới các mô lân cận nhưng vẫn chưa xâm lấn vào các hạch bạch huyết hay các cơ quan ở xa. Đây là thời điểm ung thư bắt đầu tiến triển mạnh hơn, các triệu chứng rõ ràng hơn như đau bụng thường xuyên, buồn nôn, nôn, xuất hiện máu trong phân.
Phương pháp điều trị ở giai đoạn này thường là phẫu thuật loại bỏ khối u, kết hợp hóa trị tùy thuộc vào vị trí khối u và mức độ lan rộng. Nếu được can thiệp đúng cách tiên lượng ở giai đoạn 2 vẫn khả quan.
Giai đoạn 3 của ung thư ruột non là giai đoạn các tế bào ung thư đã lan đến hạch bạch huyết lân cận nhưng chưa di căn đến các cơ quan trong cơ thể. Mức độ xâm lấn ở giai đoạn này nghiêm trọng hơn, có thể kèm theo các triệu chứng như sụt cân nhanh, thiếu máu, mệt mỏi kéo dài, tắc nghẽn đường ruột.
Điều trị thường trong giai đoạn này cần phẫu thuật cắt bỏ khối u kèm theo nạo vét hạch bạch huyết, kết hợp với hóa trị sau mổ nhằm loại bỏ tế bào ung thư còn sót lại và giảm nguy cơ tái phát. Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn 3 đòi hỏi phác đồ điều trị cần theo dõi chặt chẽ.
Ung thư ruột non giai đoạn 4 là lúc tế bào ung thư đã lan rộng đến các cơ quan như gan, phổi, phúc mạc… Đây là giai đoạn tiến triển nhất của bệnh với tiên lượng thường khó khăn hơn. Mục tiêu điều trị chủ yếu là kiểm soát triệu chứng, làm chậm sự tiến triển và nâng cao chất lượng cuộc sống. Các phương pháp như hóa trị, điều trị nhắm trúng đích, miễn dịch và chăm sóc giảm nhẹ thường được phối hợp để đạt hiệu quả tốt nhất.
Có. Dù là bệnh hiếm gặp, ung thư ruột non có nguy hiểm không là thắc mắc của nhiều người vì triệu chứng thường không rõ ràng dẫn đến phát hiện muộn. Khi đến giai đoạn tiến triển bệnh có thể di căn đến gan, phổi, hạch bạch huyết làm giảm tiên lượng sống. Nếu được chẩn đoán ở giai đoạn sớm tỷ lệ sống sau 5 năm có thể lên đến 95% nhưng khi phát hiện ở giai đoạn muộn tỷ lệ này giảm còn khoảng 5%. Bệnh còn gây biến chứng như tắc ruột, chảy máu tiêu hóa và suy dinh dưỡng.
Có. Ung thư ruột non có chữa được không là thắc mắc của nhiều người khi nhận chẩn đoán bệnh. Nếu bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm hoàn toàn có thể chữa được. Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính, giúp loại bỏ khối u và ngăn ngừa di căn. Trong một số trường hợp, hóa trị hoặc xạ trị được chỉ định bổ sung để tăng hiệu quả điều trị. Tiên lượng phụ thuộc vào loại ung thư, mức độ lan rộng và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh.
Người bệnh ung thư ruột non sống được bao lâu phụ thuộc vào loại ung thư, giai đoạn bệnh, vị trí khối u trong ruột non. Với ung thư tuyến nếu được phát hiện ở giai đoạn đầu tỷ lệ người bệnh sống trên 5 năm khoảng 65%. Tiên lượng sống trên 5 năm ở giai đoạn muộn chỉ còn khoảng 4%.
Đối với u carcinoid, một loại khối u phát triển chậm tỷ lệ sống sau 5 năm có thể lên đến 95% nếu được phát hiện sớm, ở giai đoạn tiến triển tỷ lệ giảm xuống còn 42%. Để biết rõ tiên lượng bệnh ung thư ruột non, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị.
Để chẩn đoán ung thư ruột non (K ruột non) bác sĩ sẽ khám lâm sàng kết hợp một số xét nghiệm nhằm xác định tình trạng bệnh. Nếu nghi ngờ ung thư, bệnh nhân sẽ được chỉ định thực hiện các kiểm tra chuyên sâu hơn:
Điều trị ung thư ruột non thường cần kết hợp nhiều phương pháp, tùy thuộc vào loại ung thư, giai đoạn tiến triển, vị trí khối u và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Mỗi phương pháp có vai trò khác nhau nhằm loại bỏ khối u, kiểm soát bệnh, kéo dài thời gian sống cho người bệnh.
Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính đối với đa số các trường hợp ung thư ruột non, đặc biệt là khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm. Bác sĩ có thể cắt bỏ một phần ruột non chứa khối u, đồng thời loại bỏ các hạch bạch huyết lân cận để hạn chế di căn. Nếu khối u gây tắc ruột hoặc chảy máu, phẫu thuật cũng giúp cải thiện triệu chứng và nâng cao chất lượng sống.
Hóa trị sử dụng thuốc tiêu diệt tế bào ung thư, thường được chỉ định trong các trường hợp k ruột non giai đoạn tiến triển, đã di căn. Phương pháp này giúp thu nhỏ khối u, làm chậm quá trình phát triển và hỗ trợ sau phẫu thuật nhằm ngăn ngừa tái phát. Hóa trị có thể gây ra tác dụng phụ như mệt mỏi, buồn nôn, rụng tóc…
Xạ trị là phương pháp sử dụng tia năng lượng cao để phá hủy và ngăn chặn sự phát triển của tế bào ung thư. Trong ung thư ruột non, xạ trị thường kết hợp với phẫu thuật hoặc hóa trị để tăng hiệu quả điều trị. Ngoài ra, xạ trị còn có vai trò giảm nhẹ triệu chứng như đau, chảy máu, tắc ruột ở những trường hợp không thể phẫu thuật triệt để.
Liệu pháp nhắm trúng đích là phương pháp điều trị hiện đại, sử dụng thuốc tấn công trực tiếp vào các phân tử đặc hiệu trên bề mặt, bên trong tế bào ung thư. Cách tiếp cận này giúp ngăn chặn sự phát triển, lan rộng của khối u mà ít gây tổn hại đến các tế bào khỏe mạnh. Phương pháp thường áp dụng cho bệnh nhân có đột biến gen phù hợp, mang lại hiệu quả kiểm soát bệnh tốt hơn và giảm tác dụng phụ so với hóa trị truyền thống.
Liệu pháp miễn dịch kích hoạt hệ thống miễn dịch của cơ thể nhận biết và tấn công tế bào ung thư. Một số loại ung thư ruột non có thể đáp ứng tốt với liệu pháp này, đặc biệt nếu có các bất thường về gen. Đây là hướng điều trị đầy hứa hẹn trong các trường hợp ung thư giai đoạn muộn hoặc đã điều trị thất bại với các phương pháp truyền thống.
Chế độ ăn uống đóng vai trò thiết yếu trong quá trình điều trị và phục hồi của bệnh nhân ung thư ruột non. Một chế độ dinh dưỡng đầy đủ giúp tăng cường sức đề kháng, cải thiện thể trạng, hạn chế tác dụng phụ của điều trị như mệt mỏi, tiêu chảy, sụt cân.
Để đạt hiệu quả tối ưu, nên tham khảo ý kiến bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng trong suốt quá trình điều trị và điều chỉnh khẩu phần ăn phù hợp với thể trạng từng giai đoạn bệnh.
Mặc dù ung thư ruột non không phổ biến như các loại ung thư đường tiêu hóa khác, việc chủ động phòng ngừa vẫn rất cần thiết, đặc biệt đối với những người có yếu tố nguy cơ cao. Dưới đây là một số cách đơn giản nhưng hiệu quả giúp bạn bảo vệ sức khỏe đường ruột:
Nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ ung thư ruột non như đau bụng kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc xuất huyết tiêu hóa, người bệnh nên thăm khám sớm để xác định nguyên nhân. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa, Ngoại Tiêu hóa và Ung bướu phối hợp thăm khám, chẩn đoán, tư vấn phương pháp điều trị phù hợp với từng trường hợp. Người bệnh có thể liên hệ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được tư vấn và đặt lịch khám.
Để đặt lịch thăm khám với các chuyên gia đầu ngành tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Ung thư ruột non tuy hiếm gặp nhưng có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Do các triệu chứng ban đầu thường không đặc hiệu, người bệnh cần chú ý những bất thường kéo dài như đau bụng, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc xuất huyết tiêu hóa. Việc chẩn đoán chính xác loại ung thư, giai đoạn bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp đóng vai trò quan trọng trong cải thiện tiên lượng, hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
