Tràn dịch khớp có thể gây hạn chế tầm vận động của khớp, thậm chí phá hủy khớp. Điều trị sớm căn bệnh này là rất cần thiết, giúp phòng ngừa những biến chứng nguy hiểm.
Tình trạng tràn dịch ảnh hưởng đến các khớp thường xuyên vận động của cơ thể như khớp gối, khớp háng, khớp vai, khớp cổ tay. Tình trạng này thường gây ra những cơn đau khó chịu, ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Tràn dịch khớp là tình trạng gia tăng lượng dịch bất thường trong khớp sau chấn thương hay do những nguyên nhân bất thường trong khớp, làm giảm tầm vận động của khớp. Tình trạng này không gây nguy hiểm cho người bệnh. Tuy nhiên, nếu trì hoãn điều trị, người bệnh có thể đối mặt với nhiều biến chứng nặng.
Các tình trạng tràn dịch khớp phổ biến bao gồm:
Những triệu chứng thường xuất hiện ở người bệnh tràn dịch khớp như: (1)
Tùy theo nguyên nhân gây tràn dịch ở khớp, một số triệu chứng khác có thể xuất hiện như:
Tình trạng nhiễm trùng có thể xuất phát từ các vết thương hở như vết rách sâu hoặc do các thủ thuật xâm lấn (bao gồm tiêm, thay khớp). (2)
Nhiễm trùng máu đôi khi có thể ảnh hưởng tới các khớp. Tình trạng này có khả năng gây sưng tấy và tràn dịch ở khớp.
Một số yếu tố làm gia tăng nguy cơ viêm khớp nhiễm khuẩn như:
Chấn thương là nguyên nhân phổ biến gây tràn dịch khớp, đặc biệt là ở khớp gối. Các chấn thương do tai nạn giao thông, té ngã hoặc tác động lực mạnh đều có nguy cơ dẫn tới khớp bị tràn dịch.
Những chấn thương này cũng có thể liên quan đến xương, các mô liên kết (gân, dây chằng) hoặc sụn khớp (sụn chêm).
Căng thẳng lặp đi lặp lại ở khớp cũng có thể gây tràn dịch. Dạng chấn thương do sử dụng khớp quá mức xảy ra khi một người lặp lại một động tác nhiều lần, trong thời gian dài. Chấn thương này thường liên quan tới các yêu cầu công việc (gõ bàn phím, khuân vác…) hoặc khi chơi thể thao.
Nếu tràn dịch khớp do khớp bị căng thẳng lặp đi lặp lại, các tình trạng khác như viêm bao hoạt dịch và viêm gân cũng có thể xảy ra. Đối với các trường hợp tràn dịch do chấn thương, người bệnh thường có các triệu chứng như đau, sưng, cứng khớp và khó duỗi hoặc xoay khớp.
Tràn dịch khớp thường gặp ở những người bị viêm khớp. Tình trạng này có thể là mạn tính (xảy ra chậm và tiến triển) hoặc cấp tính (xảy ra nhanh và nghiêm trọng). (3)
Có 3 loại viêm khớp chính gồm viêm khớp do thoái hóa, viêm khớp do tinh thể (gút), viêm khớp do bệnh tự miễn.
Với viêm do thoái hóa khớp, tình trạng tràn dịch khớp thường xảy ra khi người bệnh vận động nhiều. Trong đó, khớp gối thường là khớp bị ảnh hưởng nhất.
Viêm khớp do tinh thể (thường gặp nhất là tinh thể urat trong bệnh gút); Khi thận không thải được axit uric hay do cơ thể sản sinh quá nhiều hoặc do bất thường trong chu trình tạo ra axit này đều có nguy cơ dẫn tới bệnh gout.
Những tinh thể urat dư thừa có thể tích tụ trong khớp của người bệnh nhiều năm mà không gây triệu chứng. Cấu trúc của các tinh thể này nhỏ, cứng, sắc nhọn; có thể cọ xát vào màng hoạt dịch gây sưng, đau và viêm nhiều
Ở các trường hợp viêm khớp do bệnh tự miễn, tràn dịch khớp có thể là lần đầu khởi phát hay cấp tính tuy nhiên bệnh thường sẽ diễn tiến dai dẳng thành mạn tính. Một số bệnh tự miễn có thể gây ra tình trạng khớp tràn dịch như:
Tình trạng này thường dẫn tới viêm bao hoạt dịch, khiến khớp bị sưng, nóng, đỏ và đau. Bệnh nhân có nguy cơ tàn phế, tổn thương nhiều cơ quan khác. Viêm khớp dạng thấp thường ảnh hưởng tới những khớp đối xứng trong cơ thể như hai bàn tay, hai cổ tay hay hai đầu gối.
Tình trạng này có thể làm dày màng hoạt dịch, tăng sinh những mạch máu bất thường; tích lũy tế bào bạch cầu hạt, tế bào lympho, đại thực bào; kích thích những yếu tố trung gian gây viêm khớp. Bệnh tiến triển có thể khiến màng bao hoạt dịch của khớp viêm dày lên, gây nên những triệu chứng như viêm sưng ở khớp, cứng khớp đi kèm với các cơn đau, tràn dịch khớp.
Viêm khớp vảy nến là bệnh mạn tính, thường tiến triển nặng theo thời gian. Tuy nhiên, có những thời điểm các triệu chứng được cải thiện, bệnh thuyên giảm xen kẽ các đợt cấp. Viêm khớp do bệnh vảy nến có khả năng ảnh hưởng tới toàn bộ các cơ xương khớp ở hai bên cơ thể hay chỉ một bên.
Tương tự bệnh viêm khớp dạng thấp, viêm khớp vảy nến cũng gây đau, sưng phồng và ấm khớp khi chạm tay vào.
Người bệnh cần đi khám ngay khi có dấu hiệu nhiễm trùng hoặc bị chấn thương ở khớp, đặc biệt là khi xuất hiện những triệu chứng như:
Nếu bị sưng khớp mà không có các dấu hiệu trên, người bệnh vẫn cần đi khám sớm để tìm ra nguyên nhân gây sưng khớp, từ đó có hướng can thiệp đúng cách, tránh các biến chứng nặng.
Khi được phát hiện sớm, tràn dịch khớp có thể được điều trị dứt điểm, không gây nhiều biến chứng. Tuy nhiên, thực tế, nhiều bệnh nhân thường chủ quan với bệnh. Điều này khiến tình trạng tràn dịch khớp khi tới những cơ sở y tế là đã tiến triển nghiêm trọng.
Ngoài làm giảm tầm vận động của khớp do sưng viêm, những biến chứng có thể xuất hiện như nhiễm trùng khớp do chọc hút dịch khớp nhiều lần, thậm chí là phá hủy khớp, ảnh hưởng tới toàn bộ cơ thể của người bệnh.
Khi chẩn đoán bệnh, đầu tiên, bác sĩ sẽ thăm khám lâm sàng cho bệnh nhân. Những dấu hiệu dễ nhận thấy nhất của tình trạng tràn dịch khớp là khớp sưng phù, da ửng đỏ, ấm khi chạm tay vào, giảm tầm vận động khớp. Nếu người bệnh bị tràn dịch ở các khớp đối xứng, có thể tiến hành so sánh hai bên sẽ thấy sự chênh lệch: Bên khớp ảnh hưởng sẽ bị sưng to và phù nề; đi kèm triệu chứng đau, khó vận động khớp, do lượng dịch trong khớp cản trở.
Để nhận biết tình trạng này, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân thực hiện siêu âm khớp, chụp X-quang hoặc chụp MRI. Kết quả của các phương pháp chẩn đoán này sẽ cho thấy rõ nét mức độ phù nề ở khớp, phát hiện những dấu hiệu rạn nứt xương, gãy xương và trật khớp, u hay thoái hóa khớp. (4)
Hút dịch khớp sẽ giúp bác sĩ xác định bản chất của dịch trong khớp. Từ đó, bác sĩ có thể chẩn đoán được nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng tràn dịch khớp.
Việc lựa chọn phương pháp điều trị tràn dịch khớp sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ và giai đoạn của tình trạng tràn dịch, trong đó bao gồm những phương pháp điều trị như:
Tuy nhiên, việc dùng thuốc cần có sự theo dõi nghiêm ngặt từ bác sĩ điều trị, đặc biệt là đối với những loại thuốc có nhiều tác dụng phụ khi dùng thời gian dài như corticoid.
Ngoài ra, nội soi khớp còn giúp chẩn đoán và điều trị viêm khớp gối tràn dịch những tổn thương như viêm màng hoạt dịch, sụn, dây chằng, thoái hóa khớp. Cuối cùng, nếu tổn thương thoái hóa khớp quá nghiêm trọng, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định phẫu thuật cho người bệnh.
Khi bị tràn dịch khớp, người bệnh cần được nghỉ ngơi, tránh vận động nhiều, đặc biệt là ở khớp bị ảnh hưởng. Điều này sẽ giúp giảm thiểu trọng tải mà khớp phải chịu đựng, đồng thời nên chườm đá và kê cao khớp ảnh hưởng, giúp giảm đau sưng và phù nề ở khớp.
Để giảm thiểu nguy cơ mắc tràn dịch khớp, cần lưu ý:
Ngay khi có dấu hiệu tràn dịch ở khớp, người bệnh nên nhanh chóng đi tới các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám, chẩn đoán, có hướng can thiệp sớm, giảm thiểu nguy cơ xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng.
Để đặt lịch khám và điều trị với các chuyên gia đầu ngành tại Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tình trạng tràn dịch khớp có thể tiến triển nặng khi không được phát hiện sớm và điều trị dứt điểm. Vì thế, để bảo vệ các khớp, bạn nên duy trì kiểm tra tổng quát (6 tháng/lần) để phòng ngừa bệnh hiệu quả; đồng thời kết hợp lối sống khoa học cùng thói quen tốt, giúp khớp trở nên khỏe và linh hoạt hơn.
