Phù phổi: Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và phòng ngừa

Phù phổi là biến chứng nguy hiểm, thường gặp trong nhiều bệnh nội khoa, đặc biệt các bệnh liên quan đến tim mạch và hô hấp. Vậy phù phổi là gì? Nguyên nhân do đâu? Triệu chứng nhận biết ra sao, cách điều trị và phòng ngừa như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Phù phổi là gì?

Phù phổi là tình trạng tích tụ bất thường của dịch ngoài mạch máu trong nhu mô phổi, khiến quá trình trao đổi khí bị cản trở nghiêm trọng. Dịch này xâm nhập vào các khoang kẽ hoặc phế nang, gây ra các triệu chứng như khó thở, ho khạc bọt hồng, thở rít, tức ngực và có thể tiến triển thành suy hô hấp cấp tính nếu không được xử trí kịp thời. (1)

Những người dễ mắc bệnh phù phổi gồm:

• Người mắc bệnh tim mạch (suy tim, nhồi máu cơ tim…).
• Người cao tuổi.
• Người bệnh suy thận, tăng huyết áp lâu năm.
• Người nhiễm trùng nặng, sepsis.
• Người sống ở vùng cao hoặc leo núi nhanh.
• Người sử dụng thuốc, chất kích thích không kiểm soát.

Nguyên nhân gây phù phổi

1. Do tim mạch

Phù phổi do tim mạch xảy ra khi tim hoạt động kém, đặc biệt là thất trái không bơm máu hiệu quả. Khi đó, máu bị ứ lại ở phổi làm tăng áp lực trong các mao mạch phổi, khiến dịch thoát ra và tràn vào phổi gây khó thở. Tình trạng này thường gặp ở người bị nhồi máu cơ tim, bệnh van tim, rối loạn nhịp tim nặng hoặc các bệnh làm tổn thương cơ tim.

2. Không do tim mạch

Phù phổi không do tim xuất hiện khi phổi bị tổn thương, làm thành mạch phổi trở nên “rò rỉ”, khiến dịch giàu protein tràn vào mô phổi và các phế nang. Khi tổn thương này diễn tiến nặng, kèm theo tình trạng thiếu oxy máu nghiêm trọng, được gọi là hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS), thường xuất hiện trong các bệnh hoặc tình trạng gây tổn thương phổi trực tiếp hoặc gián tiếp, khiến chức năng trao đổi khí của phổi bị suy giảm nghiêm trọng.

Triệu chứng phù phổi

Triệu chứng phù phổi có thể xuất hiện đột ngột hoặc tiến triển theo thời gian, tùy thuộc vào tình trạng bệnh.

1. Phù phổi cấp tính

• Khó thở dữ dội, thở gấp, nặng hơn khi vận động hoặc khi nằm
• Cảm giác ngạt thở, như sắp chết đuối, đặc biệt khi nằm.
• Ho ra đờm có bọt, có thể lẫn máu.
• Tim đập nhanh (đánh trống ngực)
• Lo lắng, bồn chồn.
• Da lạnh, ẩm.
• Thở khò khè.

2. Phù phổi mạn tính (kéo dài)

• Thức giấc giữa đêm do ho hoặc khó thở, đỡ hơn khi ngồi dậy.
• Khó thở khi gắng sức hoặc khi nằm ngửa.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Khó thở nhiều hơn bình thường khi vận động.
• Ho mới xuất hiện hoặc ho nặng dần.
• Tăng cân nhanh do ứ dịch.
• Sưng cẳng chân và bàn chân.
• Thở khò khè.

3. Biểu hiện cần cấp cứu

• Khó thở hoặc thở gấp.
• Cảm giác nghẹt thở, hụt hơi.
• Ho ra máu hoặc đờm bọt có lẫn máu.
• Thở khò khè hoặc thở hổn hển.
• Tim đập nhanh hoặc hồi hộp.
• Da chuyển màu xanh hoặc tái.
• Đổ mồ hôi nhiều bất thường.
• Chóng mặt, choáng váng hoặc yếu người.

Sự khác biệt giữa phù phổi và viêm phổi là gì?

Bị phù phổi có nguy hiểm không?

Bị phù phổi, đặc biệt phù phổi cấp, là tình trạng nguy hiểm và có thể đe dọa tính mạng. Khi dịch ứ nhanh trong phổi, khả năng trao đổi oxy giảm mạnh, dễ gây suy hô hấp. Bệnh thường khởi phát đột ngột và tiến triển nhanh, nếu không được phát hiện và cấp cứu kịp thời, người bệnh có thể gặp biến chứng nặng, thậm chí tử vong.

Chẩn đoán phù phổi như thế nào?

1. Khai thác lâm sàng

Phù phổi không thể chẩn đoán chỉ dựa vào một xét nghiệm duy nhất mà cần đánh giá tổng thể. Bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng người bệnh đang gặp phải, tiền sử bệnh tim như suy tim, rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim, cũng như các bệnh khác như viêm phổi hoặc bệnh thận để tìm nguyên nhân.

Ngoài việc hỏi thăm bệnh, khám lâm sàng cũng rất quan trọng. Nếu bác sĩ phát hiện âm thanh bất thường như ran ẩm, điều này cho thấy phổi có dịch và gợi ý tình trạng bệnh.

2. Cận lâm sàng

• X-quang ngực: Phương pháp thường được sử dụng nhất, giúp phát hiện hình ảnh mờ lan tỏa do dịch ứ trong phổi, đồng thời đánh giá mức độ tổn thương và theo dõi diễn tiến bệnh.
• CT scan ngực: Hình ảnh chi tiết hơn về cấu trúc phổi, giúp phân biệt phù phổi với các bệnh khác như viêm phổi, thuyên tắc phổi hoặc khối u trong lồng ngực.
• Siêu âm phổi: Phương pháp không xâm lấn, có thể thực hiện ngay tại giường bệnh, giúp phát hiện dịch ứ trong phổi thông qua hình ảnh các đường B-line, rất hữu ích trong cấp cứu và theo dõi.
• Xét nghiệm máu và sinh hóa: Bao gồm xét nghiệm khí máu động mạch để đánh giá mức độ thiếu oxy, các chỉ số liên quan đến suy tim, cùng với xét nghiệm phát hiện nhiễm trùng, rối loạn điện giải hoặc suy chức năng các cơ quan, từ đó xác định nguyên nhân gây phổi bị phù.
• Điện tim: Phát hiện dấu hiệu dày hay lớn thành tim, dấu hiệu nhồi máu cơ tim cũ hoặc mới, các rối loạn nhịp tim…
• Siêu âm tim: Đánh giá chức năng co bóp của tim, đánh giá các vùng tim vận động bất thường, hoạt động các van tim, tràn dịch màng tim…

Làm sao để điều trị phù phổi?

1. Điều trị nội khoa

Điều trị phù phổi phụ thuộc vào mức độ nặng và nguyên nhân gây bệnh. Bác sĩ có thể sử dụng một hoặc nhiều loại thuốc nhằm giảm dịch trong phổi, cải thiện chức năng tim và giúp người bệnh dễ thở hơn.

• Thuốc lợi tiểu: Giúp cơ thể đào thải bớt dịch dư thừa, từ đó làm giảm áp lực trong tim và phổi, cải thiện tình trạng khó thở.
• Thuốc hạ huyết áp và giãn mạch: Được dùng để kiểm soát huyết áp và giảm gánh nặng cho tim bằng cách làm giảm áp lực máu vào hoặc ra khỏi tim.
• Thuốc tăng co bóp cơ tim: Thường dùng đường truyền tĩnh mạch cho người bệnh suy tim nặng, giúp tim bơm máu hiệu quả hơn và duy trì huyết áp ổn định.
• Morphine: Có thể được dùng trong một số trường hợp để giảm cảm giác khó thở và lo lắng, tuy nhiên hiện thuốc này được cân nhắc thận trọng do có thể gây tác dụng phụ và thường được thay thế bằng các thuốc khác an toàn hơn.

2. Hỗ trợ hô hấp

Trong phù phổi cấp, biện pháp điều trị ban đầu và quan trọng cho người bệnh là thở oxy. Oxy được cung cấp qua mặt nạ hoặc ống thông mũi để giúp tăng lượng oxy vào phổi, từ đó làm giảm cảm giác khó thở.

Nhân viên y tế sẽ theo dõi chặt chẽ nồng độ oxy trong máu. Nếu thở oxy thông thường không đủ hiệu quả, người bệnh có thể cần hỗ trợ bằng các thiết bị hô hấp như máy thở áp lực dương hoặc máy thở cơ học để đảm bảo cung cấp đủ oxy cho cơ thể.

Biện pháp phòng ngừa phù phổi

Nếu người bệnh thuộc nhóm có nguy cơ cao bị phù phổi, chăm sóc sức khỏe đúng cách có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh. Một số biện pháp cần lưu ý gồm:

• Tuân thủ đúng chỉ định dùng thuốc nếu người bệnh có bệnh tim.
• Tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch.
• Khám sức khỏe định kỳ và đi khám sớm nếu xuất hiện các triệu chứng về hô hấp.
• Ăn uống lành mạnh, hạn chế muối để tránh giữ nước.
• Không hút thuốc lá.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Trao đổi với bác sĩ trước khi tham gia các hoạt động có nguy cơ gây phù phổi, như leo núi hoặc làm việc ở độ cao.

Khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM được xây dựng và phát triển nhằm trở thành một trong những trung tâm hàng đầu trong khám và điều trị các bệnh hô hấp tại Việt Nam, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng. Khoa cung cấp dịch vụ khám, điều trị và tư vấn toàn diện cho người bệnh, từ các bệnh hô hấp thường gặp đến những bệnh phức tạp, hiếm gặp và khó điều trị, đồng thời chú trọng tầm soát sớm các bệnh phổi mạn tính như COPD.

Điểm nổi bật của Khoa là được đầu tư đồng bộ hệ thống trang thiết bị hiện đại, tiên tiến như máy đo chức năng hô hấp HI 801 (Nhật Bản), máy đo đa ký hô hấp Alice NightOne (Mỹ) và hệ thống chụp X-quang treo trần DigiRAD-FP (Hàn Quốc). Nhờ đó, chẩn đoán bệnh chính xác hơn, theo dõi quá trình điều trị hiệu quả hơn, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc và giúp người bệnh yên tâm điều trị.

Để đặt lịch khám và điều trị bệnh phù phổi tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:

Tóm lại, phù phổi là tình trạng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết sớm triệu chứng, tuân thủ điều trị và chủ động phòng ngừa sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng, bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh.